Γενικά Θέματα

Το ύδωρ του οργανισμού αποτελεί ποσοστό 65% - 70% του βάρους του σώματος. Το ποσοστό αυτό ξεχωρίζει σαν ενδο-έξωκυτταριο ύδωρ.

Το ενδοκυττάριο ύδωρ το οποίον βρίσκεται μέσα στα κύτταρα των ιστών και διαφόρων οργάνων αποτελεί το 45% - 50% του παραπάνω συνολικού ύδατος.

Το εξωκυττάριο ύδωρ που βρίσκεται κατανεμημένο εκτός της μεμβράνης των κυττάρων των ιστών αποτελεί το 15% - 20% του συνολικού ποσοστού του ύδατος του οργανισμού.

Η σύσταση του εξωκυττάριου και ενδοκυττάριου υγρού φαίνεται στον ΠΙΝΑΚΑ 1 και ΣΧΗΜΑ 1.

Το ΥΓΡΟ ΤΩΝ ΙΣΤΩΝ που αποτελεί τμήμα του εξωκυττάριου υγρού, αποτελεί το υγρό στοιχείο μέσα στο οποίο κυκλοφορούν «κολυμπούν» τα κύτταρα των ιστών. Έχει την ίδια σύνθεση με το πλάσμα του αίματος, με τις εξής διαφορές :

  1. Περιέχει μικρότερο αριθμό πρωτεϊνών (το τοίχωμα των τριχοειδών αγγείων που έρχονται σε άμεση επαφή με το υγρό των ιστών είναι σχεδόν αδιάβατο στις πρωτεΐνες.
  2. Περιέχει λιγότερη ποσότητα Νατρίου (Na), κατιόντα Κ, περισσότερα ανιόντα χλωρίου cL τα ιόντα αυτών διέρχονται εύκολα τις μεμβράνες των τριχωειδών αγγείων.

Στο ενδοκυττάριο υγρό επικρατεί το Κ+ και περιέχονται μικρά ποσά Mg++ και ελάχιστο Na+.

Στον εξωκυττάριο χώρο επικρατεί το Na (βλέπε πίνακα 1).

 
 

ΠΙΝΑΚΑΣ 1 -

 

ΣΧΗΜΑ 1 – Κατανομή των ηλεκτρολυτών σε χιλιοστοϊσοδύναμα κατά λίτρο υγρού

 

Πλάσμα

Εξωκυττάριο υγρό (υγρό των ιστών)

Ενδοκυττάριο υγρό

Na+

142

140

10

K+

4

4

150

Ca++

5

5

-

Mg++

2

2

40

Cl+

102

114

15

HCO3

26

29

10

PO4 και SO4

3

3,5

150

Οργανικά οξέα

3

3,5

-

Πρωτεΐνες

15

-

40

Ο εξωκυττάριος χώρος εκτός από το υγρό των ιστών περιλαμβάνει : 1) τον ενδαγγειακό χώρο (χώρος αγγείων) δηλαδή το πλάσμα του σώματος, 2) τα υγρά των διάφορων κοίλων οργάνων του σώματος (γαστρεντερικός σωλήνας, εκφορητικοί πόροι αδένων, εγκεφαλονωτιαίο υγρό, υγρό συνδετικού ιστού και οστών).

Έτσι, τα ΤΡΙΑ ΚΥΡΙΑ «ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ» ΥΔΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ, είναι ΚΑΤΑ ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ ΑΝΑΛΟΓΙΑ :

Ø ΕΝΔΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΥΔΩΡ

> 55% ή 23 λίτρα

Ø ΔΙΑΜΕΣΟ ΥΔΩΡ – ΥΓΡΟ ΙΣΤΩΝ

> 20% ή 8,4 λίτρα

Ø ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΟ ΥΔΩΡ

> • Πλάσμα 7,5% 3,2 λίτρα

• Όγκος ερυθρών αιμοσφαιρίων 1.8 λίτρα

Οι παραπάνω αναλογίες διατηρούνται σε ομοιόσταση με τη συνεργασία ογκοϋποδοχέων και ωσμωυποδοχέων.

Δηλαδή → ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΕΡΕΘΙΣΜΟΥ ΥΠΟΔΟΧΕΩΝ (Ογκοϋποδοχέων) ΠΟΥ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΤΟΝ ΟΓΚΟ ΑΙΜΑΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΣΕ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΟΓΚΟΥ 7% - 10%.

Όπως και → ΩΣΜΩΥΠΟΔΟΧΕΙΣ ΠΟΥ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΕ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ 1% - 2% ΤΗΣ ΩΣΜΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ.

Γενικά ο όρος ομοιόσταση – ομοιαστασία σημαίνει την ικανότητα του κάθε οργανισμού να διατηρεί σταθερές και λειτουργικά επαρκείς και αποδοτικές τις συνθήκες του εσωτερικού περιβάλλοντός του, παρά τις επερχόμενες εσωτερικές και εξωτερικές μεταβολές, που δέχεται.

ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑ : Με τον όρο αυτό εννοούμε την

διατήρηση ισορροπίας μεταξύ εξωκυττάριου και

ενδοκυττάριου χώρου η οποία είναι ένα δυναμικά

ενεργητικό φαινόμενο που περιλαμβάνει ανταλλαγή

κυρίως ηλεκτρολυτών μεταξύ των δύο αυτών χώρων.

Οι διεργασίες αυτές επιτελούνται κυρίως μέσω των ογκοϋποδοχέων και ωσμωυποδοχέων που βρίσκονται στα αγγεία και όργανα του σώματα αλλά μέσω της αντλίας Na των κυττάρων όπως και με την δράση ενδοκρινών αδένων όπως : α) του Θυρεοειδή αδένα, β) την Υπόφυση , γ) το Φλοιό των επινεφριδίων.

Φυσιολογική σε καθημερινή βάση αποβάλλονται από τον ανθρώπινο οργανισμό (από τους πνεύμονες, το δέρμα, το γαστρεντερικό σύστημα και τα νεφρά) τα παρακάτω ποσά ύδατος.

Από τους πνεύμονες με την αναπνοή και από την επιφάνεια του δέρματος με τη μορφή της «άδηλου αναπνοής» αποβάλλεται 80-1200cc3 ύδωρ/24ωρο (δεν περιέχει υλεκτρολύτες).

Το ποσό αυτό του ύδατος εξαρτάται : α) από την μυϊκή εργασία, β) θερμοκρασία του σώματος και περιβάλλοντος.

Επί πυρετού π.χ. με την εφίδρωση προκαλείται μεγάλη απώλεια υγρών (Σύσταση ιδρώτα : Na 50meq/L – cL 40meg/L – K 6meg/L).

Από τον γαστρεντερικό σωλήνα (Γ.Ε.Σ.) απεκκρίνονται πολλά υγρά (σίελος – γαστρικό, εντερικό, παγκρεατικό υγρό – χολή), τα περισσότερα από αυτά επαναρροφούνται.

Τελική αποβολή υγρών από τον Γ.Ε.Σ. 100 – 200 κ.ε. / H2O/24ωρο.

Το ποσό αυτό αυξάνεται σημαντικά όταν σημειώνονται εμετοί και διάρροιες και μπορεί να φτάσουν οι απώλειες σε πολλά λίτρα.

Από τα νεφρά αποβάλλονται (με τα ούρα) 1000 – 1500κ.ε. ύδατος/24ωρο.

ΠΙΝΑΚΑΣ 3

Προσλαμβανόμενο ύδωρ κάθε μέρα

Αποβαλλόμενο ύδωρ κάθε μέρα

ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ

ΟΓΚΟΣ ΥΓΡΩΝ

ΟΔΟΣ ΑΠΟΒΟΛΗΣ

ΟΓΚΟΣ ΥΓΡΩΝ

Ø Υγρά (ποτά κ.α.)

Ø Τροφές

Ø Διάμεσος Μεταβολισμός

1000 κ.ε.

700 – 900 κ.ε.

300 – 400 κ.ε.

Ø Ούρα

Ø Κόπρανα

Ø Δέρμα - αναπνοή

1000 – 1500 κ.ε.

100 – 120 κ.ε.

800 – 1200 κ.ε.

Οι παραπάνω τιμές αφορούν φυσιολογικό ενήλικα βάρους περί τα 70kgr.

Στους άνδρες ο μεταβολισμός του ύδατος είναι μεγαλύτερος και εντονότερος σε σύγκριση με τις γυναίκες.

Τα νεογνά βάρους 3 – 4 kg έχουν ισολογισμό ύδατος 600 κ.ε. δηλαδή εξαπλάσιο του βάρους τους.

Για το λόγο αυτό παθαίνουν εύκολα αφυδάτωση και γενικά διαταραχές της ομοιοστασίας τους.

Όπως έχει ήδη αναφερθεί στην ομοιοστασία του οργανισμού του ανθρώπου, λαμβάνουν διεργασίες :

  1. Επί επιπέδου κυττάρων (αντλία μεμβράνης Na) – ωσμωϋποδοχείς – ογκοϋποδοχείς.
  1. Και οι ενδοκρινείς αδένες επίσης συμβάλλουν στις διεργασίες της ομοιόστασης, όπως :

Α) Ο ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ : επί υπερλειτουργίας του παρατηρείται αύξηση της αποβολής ύδατος (Δέρμα υπερθυρεοειδικού ατόμου : υγρό) επί υπολειτουργίας του αδένος εμφανίζεται κατακράτηση ύδατος (ξηρό δέρμα – μυζοιδηματικό).

Β) Η ΥΠΟΦΥΣΗ : η αντιδιουρητική ορμόνη (ADH) αποτελεί την κύρια ορμόνη η οποία διέπει τον μεταβολισμό του ύδατος. Η χορήγηση ύδατος σε κάθε φυσιολογικό άτομο προκαλεί ελάττωση έκκριση ADH η στέρηση αυτής προκαλεί μεγαλύτερη αποβολή ύδατος (διούρηση) ενώ η στέρηση ύδατος προκαλεί έκκριση ADH και κατακράτηση ύδατος.

Η ADH παράγεται στον υποθάλαμο και μεταναστεύει υπό μορφήν κοκκίων κατά μήκος των νεύρων προς το οπίσθιο λοβό της υπόφυσης (νευροϋπόφυση) όπου και αποταμιεύεται. Κάθε φορά που συμβαίνει ελάττωση του ενδοκυττάριου χώρου (αύξηση ωσμωτικής πίεσης εξωκυττάριου χώρου, έξοδος ύδατος εκ των κυττάρων προς τον εξωκυττάριο χώρο), ερεθίζονται ωσμωϋποδοχείς και εκκρίνεται ADH.

Άλλες αιτίες που προκαλούν έκκριση ADH και επομένως κατακράτηση ύδατος είναι α) το έντονο άλγος (κωλικός ήπατος – νεφρού), β) έντονες ψυχικές συγκινήσεις, γ) φάρμακα : μορφίνη – αναισθητικά – νικοτίνη – ισταμίνη – ακετυλοχολίνη, δ) αιμορραγίες.

Η δράση της ADH εντοπίζεται στους νεφρούς (άνω εσπειραμένα, αθροιστικά σωληνάρια).

Γ) ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ : από τον φλοιό των επινεφριδίων εκκρίνεται η αλδοστερόνη η οποία με το Na που κατακρατεί προκαλεί κατακράτηση ύδατος.

Η παραγωγή και έκκριση της αλδοστερόνης αυξάνεται : 1) όταν ελαττώνεται το Na του πλάσματος, 2) όταν αυξάνει Κ του αίματος, 3) όταν ελαττώνεται η πίεση του αίματος που διέρχεται από την κάτω κοίλη βλέβα και τις κοινές καρωτίδες (ύπαρξη επιτοπίως ογκοϋποδοχέων).

ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΥΔΑΤΟΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ

Υπάρχουν 4 διαφορετικοί τύποι διαλυμάτων τα οποία χρησιμοποιούνται στην κλινική πράξη και τα οποία ενεργούν διαφορετικά κατά την ενδοφλέβια χορήγησή τους.

ΕΝΔΟΦΛΕΒΙΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ

  • ΚΟΛΛΟΕΙΔΗ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ
  • ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΙΕΙΔΗ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ
  • ΑΙΜΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΤΟΥ
  • ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑ ΟΞΥΓΟΝΟ

Η τεχνική της ενδοφλέβιας χορήγησης εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το έτος 1831 σε επιδημία χολέρας από τον Thomas Latta of Leith.

Η τεχνολογία των σταγόνων ενδοφλέβιας χορήγησης εφαρμόζεται το 1930 από τους Hirschfeld, Hyman, Wanger.

Η ενδοφλέβια χορήγηση χρησιμοποιείται για την άμεση αντιμετώπιση : 1) διαταραχών ηλεκτρολυτών, 2) για την χορήγηση αίματος και παραγωγών του, 3) για θεραπεία με χημειοθεραπευτικά φάρμακα, 4) για φαρμακευτικές θεραπείες παθήσεων που χρήζουν άμεσης αντιμετώπισης (αφυδάτωση – επίτευξη άμεσης αποτελεσματικότητας φαρμάκων π.χ. αντιβιοτικών), 5) για παρεντερική διατροφή (καταστάσεις χρόνιου υποσιτισμού – ασιτία νεοπλασματικών νόσων – νευρογενής ανορεξία – καταβολή οργανισμού από νεοπλασματικά νοσήματα).

Η χορήγηση των ενδοφλέβιων διαλυμάτων γίνεται με – καθετηριασμό περιφερικής φλέβας συνήθως στη ράχη της άκρας χείρας – ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΤΟΥ ΦΛΕΒΟΚΑΘΕΤΗΡΑ 96 ώρες.

Αναφέρθηκε ήδη η υπερτονικότητα ή υποτονικότηα ενός διαλύματος.

Όταν λέμε ΤΟΝΙΚΟΤΗΤΑ εννοούμε την συγκέντρωση διαλύματος έξωθεν του κυττάρου και τις επιδράσεις του στη ροή του ύδατος προς το εσωτερικό του κυττάρου ή εκτός του κυττάρου. Δηλαδή η τονικότητα είναι μέτρο εκτίμησης ωσμωτικής πίεσης 2 διαλυμάτων.

ΤΟ ΙΣΟΤΟΝΟ ΔΙΑΛΥΜΑ ΕΜΦΑΝΙΖΕΙ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΩΣΜΩΤΙΚΟΤΗΤΑ ΜΕ ΤΟ ΠΛΑΣΜΑ ΔΗΛΑΔΗ 270 – 300 mmol/L.

ΩΣΜΩΤΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ : ονομάζεται έτσι η συγκέντρωση συνδυασμένων διαλυτών, στοιχείων εντός ύδατος, η οποία εκφράζει την ωσμωτικότητα (ποσόν διαλυτού/ανά λίτρο διαλύματος).

Η ωσμωτικότητα του πλάσματος υπολογίζεται με τον τύπο :

2 (Na ορού) +

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΕΝΔΟΚΥΤΤΑΡΙΟΥ – ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ ΥΓΡΟΥ

         
     
 

280 mosm/kg

28 L

H2O

 
 
 
 

ΕΝΔΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ

 
 

ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ

 

Ισότονο διάλυμα υπάρχει η ίδια συγκέντρωση στοιχείων διαλυμένων στο περιβάλλον του κυττάρου αλλά και εντός του κυττάρου.

Προφανώς υφίσταται η ίδια ωσμωτικότητα (βλέπε παραπάνω σχήμα).

Υπέρτονο διάλυμα, Υψηλή συγκέντρωση, μεγαλύτερη συγκέντρωση στοιχείων διαλυμένων στο περιβάλλον του κυττάρου (ωσμωτικότητα > 300mmol/L) συγκριτικά με τα περιεχόμενα συστατικά που βρίσκεται μέσα στο κύτταρο.

Η υπερτονία αυτή θα προκαλέσει έξοδο H2O και στοιχείων από το κύτταρο με αποτέλεσμα συρρίκνωση του κυττάρου.

Υπότονο διάλυμα θα προκληθεί το αντίθετο με αποτέλεσμα διόγκωση του κυττάρου.

Έτσι ο αραιωμένος (1/2 κατά το ήμισυ) φυσιολογικός ορός είναι υπότονος και όταν χορηγηθεί ενδοφλέβια το υγρό και συστατικά διαλυμένα εντός του υγρού θα κινηθούν από τον αγγειακό χώρα προς τα κύτταρα.

ΕΙΚΟΝΑ 1

 

Σε ισοτονικά διαλύματα δεν παρατηρείται μετακίνηση – ώσμωση μεταξύ κυτταρικής και αγγειακής μεμβράνης.

 

Σε υπότονα διαλύματα χορηγούνται IV θα προκληθεί μετακίνηση υγρών. Από αγγειακό και ενδοκυττάριο χώρο.

 

Σε υπερτονικά διαλύματα που χορηγούνται IV υγρά θα μετακινηθούν από κύτταρα και διάμεσο χώρο στον αγγειακό χώρο.

 

ΥΠΟΤΟΝΟ ΔΙΑΛΥΜΑ

 

ΙΣΟΤΟΝΟ ΔΙΑΛΥΜΑ

 

ΥΠΕΡΤΟΝΟ ΔΙΑΛΥΜΑ

 

ΩΣΜΩΣΗ

 

ΕΙΚΟΝΑ 2

 

ΥΠΟΤΟΝΟ ΔΙΑΛΥΜΑ

 

ΙΣΟΤΟΝΟ ΔΙΑΛΥΜΑ

 

ΥΠΕΡΤΟΝΟ ΔΙΑΛΥΜΑ

 

 

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Τα υπερτονικά κρυσταλλοειδή διαθέτουν τονικότητα μεγαλύτερη του πλάσματος. Όταν χορηγούνται προκαλείται μετακίνηση, από τα κύτταρα προς τον ενδαγγειακό χώρο (αιμοφόρα αγγεία).

Τα υποτονικά κρυσταλλοειδή εμφανίζουν τονικότητα μικρότερη εκείνης του πλάσματος του ανθρώπινου οργανισμού.

Εφαρμογή αυτών IV προκαλεί γρήγορη μετακίνηση υγρών από ενδαγγειακό χώρο (αιμοφόρα αγγεία) μέσα στα κύτταρα.

ΤΑ ΠΙΟ ΣΥΝΗΘΙΣΜΕΝΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΓΙΑ ΠΑΡΕΝΤΕΡΙΚΗ ΧΡΗΣΗ, είναι :

  • ΔΙΑΛΥΜΑ Ringer (Δ.R.) Lactated Ringer’s Solution

Διάλυμα ισότονο προς το αίμα χορηγείται ενδοφλέβια αλλά μπορεί και σε υποδόρια έγχυση.

Το Δ.R. ανήκει στη μεγάλη κατηγορία των «κρυσταλλοειδών» διαλυμάτων (περιέχουν άλατα και δελτρόζη σε αντίθεση με τα «κολλοειδή» διαλύματα τα οποία περιέχουν πρωτεΐνη και μεγαλομοριακές ουσίες (starch = άμυλο ή ζελατίνη).

«L.R.» - «RL» - «LRS» (Συντομογραφίες διαλύματος Ringer).

ΣΥΣΤΑΣΗ RL

  • 130meq Na++ = 130mmol/L - από NacL
  • 100meq Chloride+ = 100mmol/L – NaC3H5O3
  • 28meq of Lactate = 280mmol/L sod lactate
  • 4meq of Potassium+ = 4mmol/L – KcL.
  • 3meq of Ca++ = 1.5mmol/L – CacL2

Ωσμωτικότητα RS → 273 osm/L

Το Lactate μεταβολίζεται σε Διπανθρακικά από το ήπαρ, γεγονός που βοηθάει τη μεταβολική οξέωση.

Δ.R. = pH = 6,5 Διάλυμα Ringer (R.L.)

Το διάλυμα αυτό εισήχθη το 1880 από Sidnay Ringer (Βρετανός γιατρός φυσιολόγος).

Με την ανακάλυψή του προσδοκούσε την παροδική λειτουργία της καρδιάς εκτός σώματος προμηθεύοντας τη με τα συστατικά του διαλύματος.

Το αυθεντικό διάλυμα με τη γνωστή περιεκτικότητα τροποποιήθηκε από τον Alexis Hartmann με στόχο την αντιμετώπιση της οξέωσης στα παιδιά.

Ενδείξεις χορήγησης R.L.

  1. Απώλεια αίματος μετά από τραύματα.
  2. Χειρουργικές επεμβάσεις.
  3. Εγκαύματα.

Προηγούμενη χρήση του R.L. ήταν σε μείωση διούρησης στη νεφροπάθεια.

Εφαρμογή R.L. σε μικρά ζώα υποδορίως.

Για αποκατάσταση υγρών το R.L. χορηγείται 20 – 30 meq/gr/hour

Το R.L. δεν συνιστάται για θεραπεία συντήρησης, διότι η περιεκτικότητά του σε Na (130ml/L) είναι αρκούντως μεγάλη και η περιεκτικότητα σε Κ (4meq/L) είναι χαμηλή.

Το R.L. και τα άλλα κρυσταλλοειδή διαλύματα, χρησιμεύουν σαν «ΟΧΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ» φαρμάκων IV χορηγούμενων.

Το R.L. μπορεί να δοθεί και per os (Δυσάρεστη γεύση!!!).

  • ΔΙΑΛΥΜΑ Hartman’s (Δ.Η.)

Διάλυμα κρυσταλοειδές, είναι σχεδόν ισοτονικό με το αίμα και χορηγείται ενδοφλεβίως.

Δίνεται για αντικατάσταση υγρών και ηλεκτρολυτών και έχει σαν κύρια ένδειξη την οξέωση που προκαλείται από απώλειες υγρών και ηλεκτρολυτών.

 

1 λίτρο Δ.Η. περιέχει

  • 131meq Na = 131mmol/L - από NacL
  • 111meq Chloride = 111mmol/L
  • 29meq of Lactate = 29mmol/L - NaC3H5O3 (Sodium lactate)
  • 4meq of Ca++ = 2mmol/L – CacL2
  • 5meq of K++ = 5mmol/L – από KcL.

 

Το Δ.Η. δεν πρέπει να χορηγείται σε άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη διότι τα ισομερή του γαλακτικού κλάσματος που περιέχεται στο διάλυμα προκαλούν Νεογλυκογόνεση.

Επίσης το Δ.Η. αντεδεικνύεται σε άτομα με συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια – αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο ισχαιμικού τύπου – ηπατικές παθήσεις απότοκες αλκοολισμού – σε άτομα που πάσχουν από νεφρική ανεπάρκεια.

Παρενέργειες χορήγησης Δ.Η.

Μικρού βαθμού οίδημα χεριών, αστραγάλων, ποδιών μπορεί να εμφανιστεί μετά την χορήγηση Δ.Η.

Η κατακράτηση υγρών που παρατηρείται στα παραπάνω όργανα, εμφανίζεται και στους πνεύμονες με κλινικό σημείο δυσχέρεια αναπνοής.

Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν → ναυτία → εμετούς → κεφαλαλγίες → ζάλη → διανοητική σύγχυση.

Επίσης, συχνά μετά την IV χορήγησή του Η.Δ. εμφανίζονται φλεγμονές στο σημείο εισόδου (οίδημα, ερυθρότητα, πόνος, θερμότητα).

  • ΔΙΑΛΥΜΑ 5% ΓΛΥΚΟΖΗΣ

Το διάλυμα 5% γλυκόζης είναι παράδειγμα υπότονου διαλύματος. Παρασκευάζεται διαλύοντας 50gr γλυκόζης σε 1 Lt απεσταγμένου ύδατος. Το διάλυμα δεν διαθέτει στη σύνθεσή του ηλεκτρολύτες.

Είναι υπότονο κατά την αρχή της IV χορήγησής του και όταν η γλυκόζη μεταβολίζεται (περίπου σε 5΄) το διάλυμα παρέχει ύδωρ που αποβάλλεται από τα νεφρά και το οποίο διαφεύγει από τον ενδαγγειακό χώρο προκαλώντας αύξηση ενδοκυττάριου όγκου.

Παρέχει κατά θρεπτική εκτίμηση 170 θερμίδες/λίτρο και πρακτικά η θερμιδική του ενέργεια είναι ίδια με την κατανάλωση 4 γραμμαρίων μπισκότων ενώ κάθε γραμμάριο γλυκόζης 5% παρέχει 3 – 4 θερμίδες.

Η ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΚΑΘΑΡΟΥ ΑΠΟΣΤΕΙΡΩΜΕΝΟΥ ΥΔΑΤΟΣ ΕΝΔΟΦΛΕΒΙΑ ΘΑ ΠΡΟΚΑΛΕΣΕΙ ΛΥΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ.

ΤΑ ΥΠΟΤΟΝΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΔΕΝ ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΥΞΗΜΕΝΗ ΕΝΔΟΚΡΑΝΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ ΔΙΟΤΙ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΑΡΧΟΝΤΟΣ ΟΙΔΗΜΑΤΟΣ.

ΕΠΙΣΗΣ ΤΑ ΥΠΟΤΟΝΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ ΜΕ ΒΡΑΔΕΙΣ ΡΥΘΜΟΥΣ IV, ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ (δύσπνοια – παροξυσμικός βήχας, κυάνωση) ΜΕ ΜΕΤΡΗΣΗ παράλληλα Α/Π – ΡΥΘΜΟΥ ΣΦΥΞΕΩΝ.

Τι είναι; Τι ονομάζεται τονικότητα;

Τονικότητα είναι μέτρο εκτίμησης και σύγκρισης της ωσμωτικής πίεσης μεταξύ δύο διαλυμάτων.

Υπέρτονα διαλύματα ονομάζονται εκείνα που έχουν μεγαλύτερη ωσμωτική πίεση σε σύγκριση με άλλα.

Πρακτικά τα υπέρτονα διαλύματα περιέχουν περισσότερα διαλυμένα μόρια όπως αλάτι και άλλους ηλεκτρολύτες.

Τα υπέρτονα διαλύματα όταν χορηγούνται προκαλούν μετακίνηση H2O από το κύτταρο προς το υπέρτονο περιβάλλον του.

Η ενέργεια αυτή θα προκαλέσει συρρίκνωση του κυττάρου.

ΠΑΝΤΩΣ Η ΥΠΟΤΟΝΙΚΟΤΗΤΑ Ή ΥΠΕΡΤΟΝΙΚΟΤΗΤΑ

ΕΝΟΣ ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΠΟΥ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΕΙ.

π.χ. αν τοποθετήσουμε ένα κύτταρο μέσα σε θαλασσινό νερό το ενδοκυττάριο ύδωρ θα εξέλθει του κυττάρου με αποτέλεσμα συρρίκνωση και θάνατο του κυττάρου.

ΕΝΙΥΙΤΩΣΙΑΚΟ : Τα ψάρια της θάλασσας τα οποία

βρίσκονται συνεχώς μέσα σε υπέρτονο

διάλυμα διαθέτουν ειδικούς

μηχανισμούς αφαλάτωσης.

Στην Κλινική Πράξη υπέρτονα IV διαλύματα είναι 10% Dextrose και Υπέρ Θρεπτικά διαλύματα παρεντερικής διατροφής.

  • ΚΟΛΛΟΕΙΔΗ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ

Διαλύματα τα οποία περιέχουν ουσίες Μοριακού Βάρους > 30.000.

Στο πλάσμα τέτοια διαλύματα είναι οι πρωτεΐνες – κυρίως η λευκωματίνη – οι οποίες ασκούν την κύρια ωσμωτική πίεση στο τοίχωμα τριχοειδών αγγείων.

ΙΔΑΝΙΚΟ ΔΙΑΛΥΜΑ ΚΟΛΛΟΕΙΔΕΣ – ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΑΥΤΟΥ

  • Να διανέμεται στον ενδαγγειακό χώρο μόνο.
  • Όχι ακριβό.
  • Όχι ειδικές συνθήκες συντήρησης.
  • Να μη αλλοιώνει τις ομάδες αίματος και τις διασταυρώσεις.
  • Να είναι ανεκτό σε όλους τους νοσοκομειακούς ασθενείς (ανεξαρτήτως θρησκευτικών δοξασιών!!!).
  • Να είναι ισότονο με πλάσμα.
  • Χαμηλή γλοιότητα να διαθέτει.
  • Μισός χρόνος ζωής του να είναι 6 – 12 ώρες.
  • Πρέπει να μεταβολίζεται και να απεκκρίνεται (δηλαδή να μην παραμείνει στον οργανισμό).
  • Να μην αλλοιώνει λειτουργίες οργανισμού ακόμα και επί πολλών χορηγήσεων.
  • Να μην προκαλεί πυρετούς, αλλεργία, να είναι μη αντιγονικό, γενικότερα.
  • Να μην παρεμβαίνει στην ομοιόσταση και στους μηχανισμούς πήξης – αιμοποίησης – οξεοβασικής ισορροπίας.
  • ΔΕΞΤΡΑΝΕΣ

Μόρια πολυσακχαριτών υπό μορφή τεχνητού κολλοειδούς διαλύματος. Παράγονται με την χρήση του μικροβιακού ενζύμου dextran sucrase από το μικρόβιο Leuconostoc mesenteroides (B152 στέλεχος) που καλλιεργείται σε υλικό γλυκόζης.

Κυκλοφορεί σαν Dextran 40 [MW = MB = 40.000

Mn = number average modecular weight (σχετικό Μ.Β.) 25.000]

σκ. Rheomacrodex Dextran 70 (MW = 70.000 και Mn = 39.000)

σκ. Macrodex

Οι Δεξτράνες προκαλούν σοβαρές αναφυλακτικές εκδηλώσεις σε σύγκριση με τα άλλα κολλοειδή διαλύματα.

Οι αντιδράσεις αυτές αποδίδονται σε αντισώματα προς dextran τα οποία ενεργοποιούν την απελευθέρωση αγγειοδραστικών παραγόντων.

Προ της χορήγησης του διαλύματος η χρήση απτίνης (Dextran 1) μειώνει τις αντιδράσεις αυτές.

Η Dextran 70 ενεργεί 6 – 8 ώρες. Παρεμβάλλεται στις διασταυρώσεις της αιμοδοσίας!!! Συμμετέχει στην αιμόσταση προκαλώντας επίκτητη νόσο Von Willebrand.

ΑΝΩΤΕΡΗ ΔΟΣΗ : 1.500meq/ενήλικες.

Η Dextran 40 βελτιώνει τη μικροκυκλοφορία, χρήση στη μικροχειρουργική.

  • ΖΕΛΑΤΙΝΕΣ

Πρωτεΐνες που παράγονται από βρασμό του συνδετικού ιστού των ζώων.

Διαλύονται σε θερμό νερό, σχηματίζοντας ζελέ όταν κρυώσουν.

Η ζελατίνη δηλαδή είναι Μ.Β. μεγάλου πρωτεΐνη που σχηματίζεται από υδρόλυση του κολλαγόνου Σ.Ι. (συνδετικού ιστού).

Οι ζελατίνες χρησιμοποιήθηκαν σαν κολλοειδή στον άνθρωπο το 1915 με ΜΒ μεγάλο ≈ 100.000

Είχαν το πλεονέκτημα μεγάλης ωσμωτικής ενέργειας αλλά σαν βασικό μειονέκτημα δημιουργία υψηλής γλοιότητας αίματος και την τάση να αλλοιώνονται σε χαμηλές θερμοκρασίες.

Σήμερα κυκλοφορούν 3 ζελατινούχα διαλύματα (νέας γενιάς Ζελατίνες).

  • Ζελατίνες με σουκινιλικό οξύ ή ζελατίνη σε υγρή φάση (Gelofusine – Plasmagel – Plasmicn).
  • Οξυπολυζελατίνες (Gelifundol).
  • Ζελατίνη συνδεμένη με ουρία (Polygeline).

Το σκεύασμα Polygeline «Haemaccel» ετ. Hoechst διατίθεται στην Αυστραλία. Παράγεται με θερμική αποδόμηση κολλαγόνου οστών αγελάδας. Τα πολυπεπτίδια που προκύπτουν από την εξεργασία αυτή (MW 12.000 – 15.000) συνδέονται με ουρία και ισοκυανικά παράγωγα.

Η Polygeline κυκλοφορεί σαν διάλυμα 3.5% και περιέχει ηλεκτρολύτες Na+ 145 – K+ 5,1 – Ca++ 6,25 – cL 145mmol/L.

Το διάλυμα είναι στείρο μικροβίων, ελεύθερο πυρετογόνων ουσιών, δεν περιέχει συντηρητικές ουσίες και έχει δυνατότητα αποθήκευσης 3 χρόνια με θερμοκρασία μικρότερη των 30οC.

Αποβάλλεται από τους νεφρούς και η κατανομή του είναι 71% αποβολή από νεφρά, 16% παραμονή στον ενδοαγγειακό χώρο, 13% στο πλάσμα.

Το ποσόν της ουσίας που μεταβολίζεται ανέρχεται στο 3%.

Θεραπευτική χρήση : Διόρθωση υπο-ογκαιμίας από οξεία απώλεια αίματος – εξωσωματική κυκλοφορία.

Τα πλεονεκτήματα των ζελατινούχων διαλυμάτων (Macrodex- Rheomacrodex) είναι τα εξής :

  • Χρήση λιγότερης ποσότητας διαλύματος συγκριτικά με τα κρυσταλλοειδή.
  • Πιο οικονομικό και άμεσα διαθέσιμο.
  • Καμία πιθανότητα πρόκλησης μόλυνσης όταν το διάλυμα είναι καλά διατηρημένο.
  • Άμεσα αποβάλλεται από τα νεφρά.
  • Είναι συμβατό στη χορήγησή του με άλλα IV διαλύματα, πλην εκείνων που έχουν συντηρηθεί με κιτρικό Ca.
  • Δεν αλλοιώνουν τις διάφορες εργαστηριακές διασταυρώσεις (αίμα, παράγωγα αίματος).
  • ΑΜΥΛΟΥΧΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ

Αυτά τα πολυμερισμένα κολλοειδή διαλύματα παράγονται από την αμυλοπηκτίνη και με κατάλληλη επεξεργασία δίνουν την ουσία hydroxyethylstarch, η οποία απομακρύνεται από την κυκλοφορία με τα ούρα.

Αναφυλακτοειδείς αντιδράσεις παρατηρούνται (0,09%) και τα άτομα εμφανίζουν επίμονο κνησμό.

Πιθανόν τα κολλοειδή αυτά αμυλούχα σκευάσματα να παρεμβαίνουν στις φυσιολογικές διαδικασίες πήξης του αίματος.

Ανώτερη δόση : 20mls/kg.

ΣΥΝΗΘΙΣΜΕΝΑ IV ΧΟΡΗΓΟΥΜΕΝΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ

  • ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΟΡΟΣ

Χορήγηση φυσιολογικού ορού ο οποίος είναι ισωσμωτικό διάλυμα δεν θα μεταβάλλει την ωσμωτικότητα, τονικότητα του πλάσματος.

  • ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΠΛΑΣΜΑΤΟΣ

Κολλοειδή διαλύματα που κατανέμονται μόνον στον ενδαγγειακό χώρο.

Τονικότητα – ωσμωτικότητα δεν επηρεάζεται.

Ο όγκος αίματος αυξάνεται μετά τη χορήγησή τους κατά 20%.

Η αύξηση αυτή ερεθίζει του ογκοϋποδοχείς, με τελικό αποτέλεσμα πτώση παραγωγή ADH και αύξηση έκκρισης ύδατος.

Η αλβουμίνη μερικώς και με βραδύ ρυθμό ανακατανέμεται στο υγρό των ιστών και μεταβολίζεται.

Οι διαδικασίες αυτές είναι βραδείες και έτσι και ο επηρεασμός του όγκου του αίματος από τη χορήγηση αλβουμίνης (πρωτεϊνών πλάσματος) είναι βραδύς και διαρκής.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

  • Η χορήγηση Dextrote 5% αντιμετωπίζεται από τον οργανισμό του ανθρώπου σαν «καθαρό νερό» και μέρος αυτού περνάει στο κύτταρο.

Χρήσιμο διάλυμα για την αναπλήρωση του ενδοκυττάριου υγρού αλλά όχι για την αναπλήρωση «το γέμισμα» του ενδαγγειακού χώρου.

Αποβάλλεται από τα ούρα διότι η ADH ελαττώνεται σε απάντηση της πτώσεως της ωσμωτικότητας του πλάσματος.

  • Φυσιολογικός, χλωριονατριούχος ορός : ορός αναπλήρωσης του εξωκυττάριου χώρου. Ποσοστό 1/3 της χορήγησης παραμένει στον ενδαγγειακό χώρο.

ΓΙΑ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΑΝΑΠΛΗΡΩΣΗ ΤΟΥ ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΟΥ

ΟΓΚΟΥ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ IV ΧΟΡΗΓΗΣΗ 3ΠΛΑΣΙΑ

ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ ΑΠΩΛΕΣΘΕΝΤΟΣ ΑΙΜΑΤΟΣ

Φτηνό και άμεσα διαθέσιμο διάλυμα.

Απεκκρίνεται δια των νεφρών διότι η μικρή πτώση της ωσμωτικής πίεσης του πλάσματος που προκαλεί το διάλυμα, επιδρά στο σπειραμασωληναριακό σύστημα του νεφρού. Η ADH δεν συμμετέχει.

ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΠΛΑΣΜΑΤΟΣ π.χ. 5% ανθρώπινος Λευκωματίνης

Έξοχο διάλυμα για αναπλήρωση του ενδαγγειακού όγκου – χώρου. Αποβάλλεται σε λιγότερο ρυθμό των άλλων διαλυμάτων.

Μειονέκτημα : κόστος – πιθανή μόλυνση ηπατίτιδων.

Αποβάλλεται διότι πτώσης έκκρισης ADH προκαλείται από τους ογκοϋποδοχείς.

ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΜΕΤΑΦΕΡΟΥΝ ΟΞΥΓΟΝΟ

Η παρασκευή καθώς και η εφαρμογή τους βρίσκονται σε πειραματικό στάδιο.

Παρέχουν ελπίδες για την άμεση (προ της εισαγωγής) στο Νοσοκομείο ασθενών που εμφανίζουν μείωση όγκου αίματος (απώλεια αίματος, αιμορραγία).

Πιστεύεται ότι θα αντικαταστήσουν το αίμα και τα παράγωγά του.

ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΕΣ IV ΧΟΡΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ

Κυκλοφορούν σε πλαστική ή σάκους βινυλίου και σε περιεκτικότητες 10 – 50 -100 – 200 – 500 – 1.000 – 2.000 – 3.000 ml/litre.

Συνήθεις χρήσεις 250 – 500 – 1.000 ml

Μερικά διαλύματα που περιέχουν ανάμειξη με φάρμακα, δεν είναι συμβατά με το πλαστικό ή βινύλιο και κυκλοφορούν σε συσκευασία ύαλου.

ΚΑΘΕ ΔΙΑΛΥΜΑ ΠΟΥ ΧΟΡΗΓΕΙΤΑΙ ΕΝΔΟΦΛΕΒΙΑ

ΣΤΗ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΓΡΑΦΟΝΤΑΙ ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ

ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΟΠΩΣ – ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΗΤΑ – IV – ΥΓΡΟΥ

ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΚΑΙ ΛΗΞΕΩΣ ΤΟΥ ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ.

ΟΛΑ ΤΑ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΛΕΓΧΟΝΤΑΙ 2 ΚΑΙ

3 ΦΟΡΕΣ ΠΡΙΝ ΔΟΘΟΥΝ ΤΑ IV ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ.

Dr. ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΛΙΑΚΜΑΝΗΣ

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ

Ø 5% ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΓΛΥΚΟΖΗΣ

: Διάλυση γλυκόζης σε αποστειρωμένο νερό. Το 5% χορηγούμενο διάλυμα IV, καθίσταται υποτονικό κυκλοφορώντας στον οργανισμό και τούτο διότι η διαλυμένη γλυκόζη στο νερό μεταβολίζεται ταχύτατα του οργανισμό.

Ø ΚΟΛΛΟΕΙΔΗ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ

: Διαλύματα που χορηγούνται IV, περιέχουν μεγαλομοριακές πρωτεΐνες οι οποίες παραμένει στον αγγειακό χώρο (αγγεία).

Ø ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΕΙΔΗ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ

: IV διαλύματα που περιέχουν ποικίλλες συγκεντρώσεις ηλεκτρολυτών.

Ø D5W

: 5% διάλυμα γλυκόζης.

Ø ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΣ ΧΩΡΟΣ

: Ο χώρος που βρίσκεται εκτός κυττάρων και αποτελείται από α) τον ενδαγγειακό, β) τον διάμεσο χώρο – υγρό ιστών.

Ø ΥΠΕΡΤΟΝΙΚΟ ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΕΙΔΕΣ ΔΙΑΛΥΜΑ

: Κρυσταλλοειδές διάλυμα που περιέχει υψηλή συγκέντρωση ηλεκτρολυτών, μεγαλύτερη του πλάσματος.

Ø ΥΠΟΤΟΝΙΚΟ ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΕΙΔΕΣ ΔΙΑΛΥΜΑ

: Κρυσταλλοειδές διάλυμα που εμφανίζει μικρότερη συγκέντρωση ηλεκτρολύτη από εκείνη του πλάσματος.

Ø ΕΝΔΟΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΧΩΡΟΣ

: Όγκος του αίματος που περιέχεται και κυκλοφορεί μέσα στα αγγεία (αρτηρίες-φλέβες-τριχοειδή).

Ø ΕΝΔΟΦΛΕΒΙΑ ΥΓΡΑ – ΥΓΡΑ ΓΙΑ ΕΝΔΟΦΛΕΒΙΑ ΧΡΗΣΗ

: Ειδικά παρασκευασμένα διαλύματα τα οποία χορηγούνται αποκλειστικά με IV οδό.

Ø ΙΣΟΤΟΝΙΚΟ ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΕΙΔΕΣ ΔΙΑΛΥΜΑ

: Κρυσταλλοειδές διάλυμα που εμφανίζει την ίδια συγκέντρωση ηλεκτρολυτών με το πλάσμα.

Ø ΔΙΑΛΥΜΑ Ringe’s Ringer’s lactate ή L.R.

: Ισοτονικό κρυσταλλοειδές διάλυμα το οποίο περιέχει NacL – KcL και λακτικό Na, διαλυμένα εντός στείρου μικροβίων ύδατος.

Ø ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΝΑΤΡΙΟΥΧΟΣ ΟΡΟΣ ή

Ø N.S.

Ø N.S.S. (Normal Saline Solution).

: Ισοτονικό Κρυσταλλοειδές διάλυμα που περιέχει NacL σαν διαλύτη εντός ύδατος. Συγκέντρωση 0,9% NacL (ισοτονικό προς το πλάσμα).

Dr. ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΛΙΑΚΜΑΝΗΣ

Κατ’ αρχήν είναι το παραπεμπτικό σημείωμα το οποίο, συνοδεύει υποχρεωτικά το δείγμα αίματος που αποστέλλεται στο Μικροβιολογικό εργαστήριο.

Στο παραπεμπτικό αυτό σημείωμα, εντολή πρέπει να περιέχονται τα παρακάτω στοιχεία :

  1. Ακριβή στοιχεία για τον ασθενή [όνομα, επώνυμο (προσοχή στις συνωνυμίες!!!), ηλικία, φύλο, αριθμό μητρώου, κλινικής ή εργαστηρίου].
  1. Προέλευση του δείγματος. Αν πρόκειται για αίμα να αναφέρεται η προέλευσή του π.χ. φλεβικό, αρτηριακό, ορός, πλάσμα. Αν πρόκειται για πλευριτικό, ασκιτικό, εγκεφαλονωτιαίο υγρό είναι προφανής η χρησιμότητα αναγραφής της προέλευσής του. Αν το δείγμα προς το εργαστήριο αφορά ούρα να διευκρινίζεται χρονική ποσότητα στη συλλογή αυτών (ούρα 3ώρου – ούρα 12ώρου – 24ώρου).
  1. Οι ζητούμενες στα παραπάνω εξετάσεις κατά σειράν κλινική προτεραιότητας (π.χ. άμεσος έλεγχος των ούρων με στιγμιαία αντιδραστήρια για αναζήτηση φλεγμονής και επί θετικότητας αυτών συνέχιση με ουροκαλλιέργεια).
  2. Επίσης στο παραπεμπτικό του κλινικού γιατρού προς το μικροβιολογικό εργαστήριο, απόλυτα χρήσιμο είναι να αναγράφεται : 1) ο θάλαμος νοσηλείας του ασθενούς από τον οποίο προέρχεται το δείγμα (ούρων και αίματος). 2) Το όνομα του θεράποντος γιατρού για την άμεση αποστολή των αποτελεσμάτων των εξετάσεων που ζητήθηκαν, αλλά και τυχόν πρόσθετες πληροφορίες για την κλινική κατάσταση του αρρώστου (αν χρειαστούν αυτές).
  1. Σχετικές κλινικές πληροφορίες για την γενική κατάσταση του ασθενούς που νοσηλεύεται, αλλά και πληροφορίες για τα φάρμακα τα οποία παίρνει ή πρόσφατα ελάμβανε ο ασθενής, τα οποία πολλές φορές επηρεάζουν άμεσα τα αποτελέσματα των εργαστηριακών εξετάσεων (κλασσικό παράδειγμα η συνεργική ενισχυτική δράση των αντιπηκτικών φαρμάκων με την λήψη ασπιρίνης και άλλων μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (π.χ. Sintron Tabl + Aspirin Tabl).

Άλλοι παράγοντες οι οποίοι πρέπει να εξετάζονται και οι οποίοι επηρεάζουν άμεσα την ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εργαστηριακών εξετάσεων επί κλινικού επιπέδου, είναι :

1.    ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ Η ΗΛΙΚΙΑ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΤΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ;

Στα πρόωρα νεογνά το μεγαλύτερο μέρος της αιμοσφαιρίνης που διαθέτουν είναι η εμβρυϊκή αιμοσφαιρίνη (Hemoglobin fetale – HbF).

Επίσης στα νεογνά κατά το πρώτο 24ωρο της ζωής τους υφίσταται πολύ χαμηλός κορεσμός οξυγόνου του αρτηριακού τους αίματος, όπως και μεταβολική οξέωση με άθροιση γαλακτικού οξέος.

Επίσης το νεογνό εμφανίζει υψηλές τιμές γ-γλουταμινικής τρανσφεράσης (γGT) και τρανσαμινασών.

Επίσης χαρακτηριστική στα νεογνά είναι η αυξημένη χολεριθρίνη (3η – 5η μέρα από τη γεννεσή τους), με τιμές που σπάνια υπερβαίνουν 5mg/dL.

Η αύξηση αυτή της χολεριθρίνης που χαρακτηρίζει τον αιμολυτικό ίκτερο των νεογνών προέρχεται από την καταστροφή των αυξημένων ερυθρών αιμοσφαιρίων, τα οποία διαθέτει κατά αυξημένο αριθμό το νεογνό κατά την εμβρυϊκή ενδομήτριο ζωή του, η οποία χαρακτηρίζεται από υποξία.

Επίσης τα νεογνά εμφανίζουν υψηλές τιμές Ca, Na, K, Cl, θυροξίνη, τριϊωδοθυρονίνης, οι οποίες παραμένουν υψηλές και στη βρεφική και παιδική ηλικία.

Επίσης οι τιμές φωσφόρου (P4) και αλκαλικής φωσφατάσης (SAP) είναι υψηλές κατά την περίοδο ανάπτυξης του σκελετού μέχρι την εφηβεία.

Η συγκέντρωση των πρωτεϊνών του ορού αυξάνεται στη βρεφική ηλικία και εξισώνεται με τις τιμές του ενήλικου πληθυσμού μετά τα 10 πρώτα χρόνια της ζωής.

Επίσης η μεγάλη ηλικία συνοδεύεται από σημαντικές μειώσεις των διαφόρων ορμονών όπως των στεροειδών ορμονών της τριϊωδοθυρονίνης, παραθορμόνης, κορτιζόλης, δευδροεπιανδροστερόλης.

2.    ΤΟ ΦΥΛΟ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ;

Οι κυριότερες εξετάσεις που διαφέρουν μεταξύ ανδρών και γυναικών είναι : α) η αιμοσφαιρίνη – χαμηλότερη στις γυναίκες, β) ο σίδηρος ορού – χαμηλότερη στις γυναίκες, γ) αλκαλική φωσφατάση, τρανσαμινάσες, αλδολάση, έχουν μεγαλύτερες τιμές φυσιολογικά στους άνδρες από τις γυναίκες, δ) Ca – αλβουμίνη, Mg.

Επίσης συγκεντρώσεις γ-σφαιρίνων, HDL-χοληστερόλης είναι υψηλότερες στις γυναίκες από τους άνδρες, ενώ ουρία, κρεατινίνη ορού, ουρικού οξέος, χολεριθρίνης σύμφωνα με στατιστικά δεδομένα εμφανίζονται με υψηλότερες φυσιολογικές τιμές στους άνδρες και στις γυναίκες.

3.    Η ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗ ΦΥΛΕΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΙΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΤΙΜΕΣ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ;

Στατιστικά δεδομένα δείχνουν ότι η Μαύρη φυλή εμφανίζει συγκέντρωση ολικών πρωτεϊνών και ειδικά των γ-σφαιρίνων όπως και οι τιμές ανοσοσφαιρίνης G (IgG) και IgA εμφανίζουν αντίστοιχη κατά 40% και κατά 20% αύξηση στους νέγρους σε σύγκριση με τους λευκούς.

Το ίδιο συμβαίνει και για τις τιμές της γαλακτικής δεϋδρογενάσης και κρεατινοφωσφοκινάσης.

4.    Η ΔΙΑΙΤΗΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ;

Η πρόσφατη λήψη τροφής επηρεάζει (αυξάνει) τις τιμές μέτρησης :

  • Ινσουλίνης ορού
  • Γαστρίνης ορού
  • Γλυκογόνης
  • Αυξητικής ορμόνης
  • Καλτσιτονίνης
  • Γλυκόζης
  • Fe
  • Ολικών λιπιδίων
  • Αλκαλικής φωσφατάσης

Κυρίως με λήψη λιπαρού γεύματος,

Ειδικότερα η κατανάλωση καφέ, τσαγιού, κόκα-κόλας, προκαλεί αύξηση των τιμών της γλυκόζης αίματος, κορτιζόλης πλάσματος (αλλοίωση και του νυχθημερήσιου ρυθμού έκκρισης της κορτιζόλης) (αυξημένη τιμή το πρωΐ (8η πρωϊνή) – χαμηλότερη τιμή 4 απόγευμα).

Επίσης η καφεΐνη αυξάνει τα λιπαρά οξέα πλάσματος σε ποσοστό 30% όπως τα ολικά λιπίδια και λιποπρωτεΐνες.

Η λήψη οινοπνευματωδών ποτών σε μεγάλη ποσότητα προκαλεί αύξηση γλυκόζης αίματος κατά ποσοστό 20% - 50%.

Η αύξηση αυτή εμφανίζεται κυρίως σε άτομα πάσχοντα ήδη από σακχαρώδη Διαβήτη.

Γενικά η λήψη αλκοόλης μπορεί να προκαλέσει αναστολή της νεογλυκογένεσης και να προκληθεί υπογλυκαιμία και αύξηση των κετονικών σωμάτων στο αίμα.

Η υπογλυκαιμία αυτή είναι συχνή σε νεαρής ηλικίας αλκοολικούς και σε ελλιπή σίτιση. Η λήψη της αλκοόλης με συνοδεία λιπαρών γευμάτων προκαλεί αύξηση του ουρικού οξέος και των τριγλυκεριδίων του αίματος (η οποία διαρκεί επί 12 ώρες).

Σημαντική πρόσληψη αλκοόλης σε μικρό χρονικό διάστημα προκαλεί αύξηση της καλτσιτονίνης της γαστρίνης, κορτιζόλης ορού, κατεχολαμίνων.

Επίσης στους άνδρες προκαλείται μείωση της τεστοστερόνης του πλάσματος και αύξηση L.H. (Λουτεοτρόπος ορμόνη).

Η αύξηση γGT χαρακτηρίζει την λήψη οινοπνεύματος και αποτελεί ευαίσθητο δείκτη της λειτουργίας του ήπατος.

Στους καπνιστές η χρήση νικοτίνης αυξάνει την συγκέντρωση της αδρεναλίνης στο αίμα.

Επίσης η χρήση νικοτίνης αυξάνει την συγκέντρωση γλυκόζης μέχρι και 10mg/dL σε χρονικό διάστημα 10 λεπτών από το κάπνισμα ενός και μόνο τσιγάρου.

Η αύξηση αυτή μπορεί να διατηρηθεί και για διάστημα 1 ώρας.

Επίσης η νικοτίνη προκαλεί αύξηση της αυξητικής ορμόνης σε σημαντικό βαθμό (ακόμα και 10 φορές περισσότερο από το κανονικό – 10 φορές περισσότερο του φυσιολογικού).

Στους βαρείς καπνιστές παρατηρείται αύξηση έως και 40% της κορτιζόλης ορού σε διάστημα 5΄ όπως και τα 11-υρδοξυ-κορτικοστεροειδή.

Η επίδραση του καπνίσματος στα κύτταρα του αίματος είναι σημαντική (αυξάνεται ο αριθμός των ερυθρών αιμοσφαιρίων). Άλλες φορές σε κατάχρηση νικοτίνης το ποσοστό της καρβδοοξυαιμοσφαιρίνης αυξάνεται έως και 10% της ολικής τιμής αιμοσφαιρίνης.

Επίσης ο αριθμός των λευκών αιμοσφαιρίων αυξάνεται μέχρι και 30%.

Στους καπνιστές οι ανοσοσφαιρίνες IgA, IgG, IgM όπως και η συγκέντρωση IgE εμφανίζουν μεγαλύτερες τιμές, ενώ η Βιταμίνη Β12 έχει χαμηλότερες των φυσιολογικών τιμών.

Η λήψη φρούτων και λαχανικών (ντομάτες, μπανάνες) τα οποία περιέχουν 5-υδροξυτρυπταμίνη (σεροτονίνη) προκαλούν αύξηση της απέκκρισης 5-ΗΤΑΑ από τα ούρα.

Η κατανάλωση αβοκάντος επηρεάζει την έκκριση ινσουλίνης.

Η βρώση κρεμμυδιών ελαττώνει το σάκχαρο αίματος και την απάντηση της ινσουλίνης δρα τις αυξομειώσεις της γλυκόζης αίματος.

Βιολογικοί ρυθμοί – επίδραση αυτών στις διάφορες ουσίες, ορμόνες του αίματος

Ο ρυθμός Παραγωγής ενδογενών ουσιών και ειδικά ορμονών εμφανίζει διακυμάνσεις κατά την διάρκεια του 24ώρου. Έτσι η ACTH (φλοιοτρόπος ορμόνη) και η κορτιζόλη ορού ακολουθεί ένα σταθερό νυχθημερήσιο ρυθμό με τα επίπεδα των ορμονών αυτών υψηλότερα κατά τις πρωϊνές ώρες και μειωμένα κατά τις απογευματινές και βραδινές ώρες.

Τέτοιους ρυθμούς ακολουθούν :

  1. Το κάλιο (Κ)
  2. Θυρεοειδοτρόπος ορμόνη
  3. Αλδοστερόνη
  4. Θυροξίνη

Η ρενίνη βρίσκεται φυσιολογικά αυξημένη κατά τις πρωϊνές ώρες στη διάρκεια του ύπνου και ελαττώνεται τις απογευματινές ώρες.

Η τιμή της ινσουλίνης ορού είναι μεγαλύτερη το πρωΐ.

Μεγαλύτερη απέκκριση K και Na στα ούρα γίνεται το μεσημέρι.

Η απέκκριση Ca – Mg είναι μεγαλύτερη κατά τις νυκτερινές ώρες.

Οι τιμές σιδήρου και φωσφόρου εμφανίζουν αύξηση τις απογευματινές ώρες, συγκριτικά με τις πρωϊνές.

Στα τυφλά άτομα πρέπει να σημειωθεί ότι οι σταθερές νυχθημερινοί ρυθμοί εμφανίζονται μειωμένες.

5.    Η ΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ;

Η απάντηση είναι καταφατική.

Έτσι οι συνολικές πρωτεΐνες του πλάσματος όπως και ουσίες οι οποίες συνοδεύονται με τις λευκωματίνες (οι οποίες αποτελούν τα «οχήματα» του οργανισμού), κορτιζόλη, θυροξίνη, Ca, Cu, χολερυθρίνη, Fe εμφανίζουν αυξημένες τιμές μέχρι και 20% στα περιπατητικά άτομα συγκριτικά με τα κλινήρη άτομα.

Η μεταβολή της θέσης του σώματος από την ύπτια κατακεκλιμένη θέση στην όρθια θέση προκαλεί αύξηση αλδοστερόνης, κατεχολαμίνων, ρενίνης, αντιδιουρητικής ορμόνης.

Επίσης η μεταβολή του σώματος από ύπτια σε όρθια θέση μειώνει κατά 10% τον όγκο του αίματος.

Ο κλινοστατισμός επηρεάζει άμεσα τον γενικό μεταβολισμό του σώματος με αύξηση αποβολής δια των ούρων αζώτου – ασβεστίου – νατρίου – καλίου – φωσφόρου – ουρικού οξέος.

Η ΦΥΣΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ STRESS ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

Η φυσική επίσης άσκηση προκαλεί υπογλυκαιμία και αύξηση των επιπέδων αίματος του γαλακτικού οξέος μέχρι 10 φορές παραπάνω.

Επίσης εντατική άσκηση συνοδεύεται από αύξηση της ρενίνης του πλάσματος ≈ περίπου 400 φορές και αύξηση της αλδοστερόλης, κορτιζόλης, κατεχολαμινών, της αυξητικής ορμόνης και της προλακτίνης.

Το stress που αποτελεί πια αναπόσπαστο Παράγοντα της ζωής μας, προκαλεί αύξηση της – προλακτίνης – αυξητικής ορμόνης – φλοιοτρόπς (ACTH) ορμόνης – κορτιζόλης – κατεχολαμινών.

Οι αθλητές εμφανίζουν συνήθως μεγαλύτερες τιμές ενζύμων του ορού, όπως και ουρίας, ουρικού οξέος, κρεατινίνης, θυροξίνης.

Αυτό αποδίδεται στη μεγαλύτερη μυϊκή μάζα που διαθέτουν αυτοί, συγκριτικά με τα μη γυμνασμένα άτομα.

6.    Η ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ;

Η ενδομυϊκή οδός χορήγησης των φαρμάκων (ενδομυϊκές ενέσεις) προκαλούν απελευθέρωση ενζύμων τα οποία φυσιολογικά βρίσκονται στο μυϊκό ιστό όπως αλδολάση – κρεατινο-φωσφοκινάση – γαλακτική δεϋδρογενάση – κρεατίνη.

Η απελευθέρωση αυτή προκαλεί αυξημένες τιμές στο ορό, οι οποίες διατηρούνται και πάνω από 48-50 ώρες.

Η χορήγηση οπιούχων ενδομυϊκά προκαλεί σπασμό του σφικτήρα του Oddi με επακόλουθο αύξηση ηπατικών ενζύμων (τρανσαμινάσες – αλκαλική φωσφατάση).

Η λήψη αντισυλληπτικών δισκίων επηρεάζει τη μέτρηση των ορμονών του θυρεοειδούς στο αίμα.

Η παρατεταμένη χορήγηση διουρητικών φαρμάκων προκαλεί μείωση του K και Na του πλάσματος.

Οι θειαζίδες προκαλούν αύξηση του ουρικού οξέος του αίματος.

Η παρατεταμένη λήψη φαινιτοΐνης, προκαλεί ενδοηπατική χολόσταση (αύξηση SGoT, SGpT, γGT, χολοριθρίνης).

Επίσης ελαττώνει τη συγκέντρωση της θυροξίνης και Τ3 στον ορό αίματος.

Προκαλεί επίσης ελάττωση της FSH και του αριθμού των σπερματοζωαρίων.

7.    Η ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΑΡΡΩΣΤΟΥ ΕΧΕΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ;

Έτσι, όταν το άτομο εμφανίζει πυρετό εμφανίζεται υπογλυκαιμία, αύξηση ACTH, κορτιζόλης.

Επίσης ο πυρετός ελαττώνει την κυκλοφορούσα θυροξίνη, επιταχύνει το μεταβολισμό του οργανισμού, προκαλεί «ελάττωση» του P4 – Fe – Zn του ορού.

Σε ορισμένα τυφλά άτομα καταργείται ο φυσιολογικός νυχθημερήσιος ρυθμός έκκρισης κορτιζόλης, μειώνεται ο μεταβολισμός του σιδήρου, χρόνος και τεχνικές που γίνεται η αιμοληψία.

Η αιμοληψία στους άνδρες πρέπει να γίνεται πριν από :

Α) Την ουρολογική (δακτυλική) εξέταση του προστάτη αδένα για να αποφευχθεί ψευδής μεγάλη αύξηση του τιροστατικού αντιγόνου (P.S.A.) – όξινου φωσφατάσης, που προέρχεται από τον προστάτη.

Β) Η εκτέλεση ενδομυϊκών ενέσεων αυξάνει την τιμή της CPK.

Η τεχνική της αιμοληψίας πρέπει να τηρεί τους εξής κανόνες :

α) Πρέπει να αποφεύγεται η χρήση οινοπνεύματος όταν γίνεται η συλλογή αίματος για μέτρηση επιπέδων αλκοόλης στο αίμα.

β) Να μη γίνεται η λήψη αίματος από περιφερική φλέβα, στην οποία χορηγείται ήδη ορός.

γ) Η λήψη αίματος με την εφαρμογή της ελαστικής περιχειρίδας πρέπει να γίνεται στο συντομότερο χρονικό διάστημα και αυτό γιατί η παρατεταμένη εξωτερική πίεση, η αύξηση της πίεσης στη φλέβα, προκαλεί υποξία, εξαγγείωση ύδατος και μικρομοριακών ουσιών από τον αγγειακό αυλό στον εξωκυττάριο χώρο. Η ελάττωση με τους παραπάνω μηχανισμούς των λευκωματικών που είναι μικρομοριακά λευκώματα και ο βιολογικός τους ρόλος είναι η σύνδεση ουσιών και φαρμάκων τα οποία κυκλοφορούν στον οργανισμό, επιδρούν στην μέτρηση ουσιών που συνδέονται με τις λευκωματίνες αυτές όπως θυροξίνη, ασβέστιο, κορτιζόλη.

δ) Επίσης το «πατροπαράδοτο» άνοιγμα και κλείσιμο της γροθιάς το οποίο θεωρείται ότι προκαλεί καλύτερη εμφάνιση και διαγραφή του φλεβικού δικτύου πρέπει να αποφεύγεται γιατί προκαλεί αύξηση της συγκέντρωσης Κ, P4, LDH.

ε) Τα υλικά της συλλογής των δειγμάτων (ούρων, αίματος που λαμβάνονται πρέπει να τοποθετούνται σε ειδικά σωληνάρια, δοχεία). Το Ca προσκολλάται στα πλαστικά σωληνάρια – Η ACTH προσκολλάται σε γυάλινες σύριγγες. Γενικά τα ούρα με ή χωρίς προσθήκη χημικών ουσιών πρέπει να διατηρούνται στο ψυγείο καθ’ όλη την διάρκεια της συλλογής τους.

στ) Αν κάποιο δείγμα προς εξέταση αίματος εμφανίσει αιμόλυση (αυτή γίνεται μακροσκοπικά ορατή όταν ξεπερνά 20mg/dL) επηρεάζονται η συγκέντρωση Κ, Mg, P4, χολεριθρίνης, γαστρίνης, ινσουλίνης.

Γενικά σε αντίθεση με το πλήρες αίμα ο ορός ή το πλάσμα αίματος είναι πολύ σταθερά.

Για αναλύσεις οι οποίες προγραμματίζονται να γίνουν έπειτα από 4 έως 24 στον ορό αίματος, τα δείγματα πρέπει να διατηρούνται στο ψυγείο ενώ αν η χρήση γίνει σε μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα ο ορός διατηρείται στην κατάψυξη.

Dr. ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΛΙΑΚΜΑΝΗΣ

Ref.: - Κλινική Χημεία 2007, Ευαγ. Σπανός

- Merck Man 18th ed.

- Wikipedia

Ο αριθμός των βεβαιωμένων κρουσμάτων του COVID-19 έχει περάσει τα 30 εκατομμύρια και οι θάνατοι τις 10.000. Ενώ έχουμε αναλύσει το γονιδίωμα του ιού όπως και τον τρόπο μετάδοσης του (ανεύρεση ειδών κυτταρικών υποδοχέων ACE-2), εξακολουθούν να υπάρχουν ερωτηματικά που αναφέρονται ειδικά στα μεγάλα ιϊκά φορτία που χαρακτηρίζουν τον ιό, τον τρόπο μετάδοσης, τις εκδηλώσεις του, τα κλινικά συμπτώματα που προκαλεί στον ανθρώπινο οργανισμό.

Τα συμπτώματα αυτά εμφανίζουν μεγάλο φάσμα (ασυμπτωματικοί ασθενείς «φορείς του ιού») μέχρι την «ανοσολογική καταιγίδα» δηλαδή την υπέρμετρη αντίδραση του ανασολογικού συστήματος που οδηγεί σε θάνατο του πάσχοντος.

Σήμερα έχει αποδειχθεί ότι ο ιός προσβάλλει σχεδόν όλα τα συστήματα και ιστούς του ανθρώπινου οργανισμού με εξολοθρευτικό ρυθμό και επακόλουθα.

Πάντως οι έρευνες και οι επιστημονικές παρατηρήσεις έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι τέτοια μορφή πανδημίας δεν έχει γνωρίσει η ανθρωπότητα και χαρακτηριστικά αναφέρεται από επιστημονικές ομάδες ότι το σύνολο των εκδηλώσεων του ιού βρίσκεται πάντα ένα «βήμα μπροστά» από τα αποτελέσματα και τις έρευνες που καθημερινά εξετάζουμε.

ΑΡΧΗ ΛΟΙΜΩΞΗΣ

Όταν ένα μολυσμένο άτομο βήχει σταγονίδια περιέχοντα τον ιό εκτοξεύονται στον αέρα και μολύνουν το επόμενο άτομο, εισερχόμενα από τη μύτη όπου υπάρχουν κύτταρα που φυσιολογικά διαθέτουν «επιφανειακούς υποδοχείς» τους ACE-2 [(angiotensin converting enzymes) Φυσιολογικά οι υποδοχείς αυτοί ρυθμίζουν τα επίπεδα της αρτηριακής πίεσης].

Ο COVID-19 χρειάζεται απόλυτα την παρουσία του ACE-2 υποδοχέα μέσω του οποίου εισέρχεται στο υγιές κύτταρο του ανθρώπινου οργανισμού (οι ιοί χρειάζονται ζώντα κύτταρα για να πολλαπλασιαστούν).

Μετά την είσοδο του ο ιός στο υγιές κύτταρο καταλαμβάνει, καταλύει την αρχιτεκτονική του κυττάρου δημιουργώντας μυριάδες μικρότερα αντίγραφα αυτού ενώ παράλληλα προσβάλλει και άλλα υγιή κύτταρα.

Στη φάση αυτή κατά την οποία το «μολυσμένο» άτομο μεταδίδει τη νόσο, ειδικά τις πρώτες 7 ημέρες δεν υπάρχουν συμπτώματα. Μπορεί κάποια να εμφανιστούν, όπως : πυρετός – ξηρότητα λαιμού- βήχας-απώλεια γεύσης και όσφρησης-διάχυτες αρθραλγίες, μυαλγίες.

Αν το ανοσοποιητικό σύστημα του ατόμου που προσβάλλεται από τον ιό δεν αντιδράσει άμεσα, τότε ο ιός διαμέσου της τραχείας εγκαθίσταται στους πνεύμονες με πολύ συχνά θανατηφόρα αποτελέσματα.

Το αρχικό αυτό στάδιο της λοίμωξης είναι καθοριστικό για την πορεία της λοίμωξης από COVID-19. Αν υπάρξει θεραπευτική παρέμβαση (π.χ. χρήση μονοκλωνικών αντισωμάτων κατά ACE-2) που θα εμποδίζει την σύνδεση του ιού με το υγιές κύτταρο , αποτρέποντας έτσι την είσοδο του ιού στο υγιές κύτταρο και θα έχει σαν αποτέλεσμα την διακοπή της εξέλιξης του ιού και επομένως τη θεραπεία του ασθενή.

Στην συνέχεια της φλεγμονής ο ιός προσβάλλει τους πνεύμονες, διαταράσσει τη φυσιολογική λειτουργία της αναπνευστικής μεμβράνης των πνευμόνων (εισπνοή O2 και εκπνοή CO2 ).

Στη φάση αυτή της φλεγμονής από COVID-19 εκλύονται φλεγμονώδη μόρια (οι χυμοκίνες) που θα προκαλέσουν συνάθροιση κυττάρων ανοσολογικού συστήματος με τελική κατάληξη τη δημιουργία πύου (που αποτελεί τα «πτώματα» των λευκών αιμοσφαιρίων).

ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ : (περιλαμβάνουν χυμοκίνες- ιντερλευκίνες- λευκοκίνες- ιντερφερόνες- παράγοντα νέκρωσης όγκου, οι κυττοκίνες που είναι 100 τον αριθμό πρωτεΐνες που παράγονται από τα λευκά αιμοσφαίρια. Παρέχουν μηνύματα ρύθμισης ανοσολογικών λειτουργιών (ανάπτυξη κυττάρου, λειτουργίες κατά την διάρκεια της φλεγμονής και των ειδικών ανοσολογικών αντιδράσεων. Κάθε κυττοκίνη εκκρίνεται από ειδικό κύτταρο κατόπιν ειδικού   ερεθίσματος.

ΧΥΜΟΚΙΝΕΣ : οικογένεια μικρών κυττοκινών ή πρωτεΐνης «ερεθισμάτων – σινιάλων» που εκκρίνονται από κύτταρα. Η ονομασία τους προέρχεται από την ικανότητα που διαθέτουν και προκαλούν χημειοταξία στα γειτονικά κύτταρα (χυμοτακτικές κυττοκίνες). Ετυμολογικά η λέξη προέρχεται από τη λέξη- χυμός και -κίνος που σημαίνει κίνηση.

Η κλινική εικόνα της πνευμονίας από COV-19 θα εκδηλωθεί σαν: βήχας-πυρετός-γρήγορη επιπόλαιη αναπνοή. Η πορεία εξέλιξης είναι η ακόλουθη:

1) ανάρρωση με υποστηρικτικά μέτρα (παροχή οξυγόνου-αντιβίωσης κ.α.).

2) αιφνίδια εμφάνιση συνδρόμου οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας (acute respiratory distress syndrome) που χαρακτηρίζεται από αναπνευστική ανεπάρκεια με συνοδό αναπνευστική υποξαιμία η οποία προκαλείται από σοβαρή βλάβη λόγω φλεγμονής της τριχοειδικής μεμβράνης των κυψελίδων των πνευμόνων (που γεμίζουν με φλεγμονώδη υγρά) που παρεμποδίζει την ανταλλαγή των αερίων (O2 – CO2).

 

Πίνακας 1

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Στην αξονική τομογραφία πνευμόνων οι πνεύμονες εμφανίζονται με διάσπαρτα διηθήματα κυρίως στα κατώτερα πνευμονικά πεδία.

Σημείωση: Ο COVID-19 προσβάλλει κυρίως το κατώτερο αναπνευστικό σύστημα σε αντίθεση με τους υπόλοιπους κοροναϊούς που προσβάλλουν το ανώτερο αναπνευστικό σύστημα.

Εκτός όμως από τους πνεύμονες ο COVID-19 προσβάλλει και πολλά άλλα όργανα του ανθρώπου, όπως:

  • ήπαρ
  • Νεφρά
  • Εντερικό σύστημα
  • Οφθαλμοί
  • Μύτη
  • Καρδιά
  • Αγγεία

Πολλοί κλινικοί γιατροί υποστηρίζουν ότι οι σοβαρές συνήθως θανατηφόρες μορφές του COVID-19 προκαλούνται από την «καταιγίδα κυττοκινών» που προκαλείται από τον καταιγιστικό ρυθμό απελευθέρωσης τους από την ενεργοποίηση του ανοσολογικού συστήματος και μέσω της έναρξης των μηχανισμών φλεγμονώδους αντίδρασης η οποία προκαλείται από τη λοίμωξη του COVID-19 (αλλά και κάθε ιού).

Το τελικό αποτέλεσμα της ενεργοποίησης αυτής και εμφάνισης καταιγίδας των κυττοκινών είναι και η καταστροφή των υγιών κυττάρων και ιστών του οργανισμού (πτώση αρτηριακής πίεσης- σχηματισμός θρόμβων- διαταραχές πηκτικότητας – βλάβη των αγγείων) με τελική κατάληξη στο σύνδρομο πολυοργανικής ανεπάρκειας (Multiple organ disfunction syndrome MODS).

Σύνδρομο Πολυοργανικής Ανεπάρκειας MODS Þ Σταδιακή ανεπάρκεια δύο ή περισσοτέρων οργανικών συστημάτων που προκαλείται από σήψη-φλεγμονώδεις απαντήσεις - τραυμάτων

Η θεραπευτική αντιμετώπιση του σταδίου αυτού περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή που θα «ελαττώσει» - «μειώσει» αυτή την υπέρμετρη και ανεξέλεγκτη φλεγμονώδη αντίδραση.

Τα φάρμακα όμως που θα χορηγηθούν για να ελαττώσουν την «δριμύτητα» της αντίδρασης αυτής μπορεί να καταπιέσουν παράλληλα και τη συνολική «ανοσολογική απάντηση» του ασθενή, στοιχείο που θα προκαλέσει ατέρμονα επίδραση στην εξέλιξη.

Ομάδες επιστημόνων αναφέρουν ότι δυσμενή προγνωστικά σημεία της λοίμωξης από COVID-19 αποτελούν η προσβολή αγγείων και νεφρών.

Η εντόπιση και καταστροφή του ενδοθηλίου των αγγείων που προκαλείται από τον ιό εξηγεί την εξέλιξη αυτής της νόσου.

Η καρδιακή λειτουργία σε ποσοστό 44% επηρεάζεται από την λοίμωξη του COVID-19. (εμφάνιση αρρυθμιών). Ενώ 20% των ασθενών από ιό εμφανίζουν καρδιακές βλάβες οι οποίες αποδίδονται και στην ύπαρξη υποδοχέων ACE-2 στην καρδιά.

Οι διαταραχές των μηχανισμών πήξεως που προκαλεί ο ιός ευνοούν τη δημιουργία θρόμβων αίματος με αποτέλεσμα την πρόκληση πνευμονικών εμβολών, αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων, διάχυτης ενδοαγγειακής πήξης (ανεύρεση D-dimers – D διμερή) σε ποσοστό 38% αλλά και θρομβώσεων 31% - θρομβοεμβολική μέση νόσος 26%.

D-dimers – D διμερή Þ θραύσματα από πρωτεΐνες που παράγονται στους θρόμβους του αίματος κατά την φυσιολογική αιμόσταση και προέρχονται από την αποδόμηση του ινώδους.

Επίσης η λοίμωξη από COVID-19 προκαλεί γενικευμένη σύσπαση των αγγείων π.χ. δάκτυλα χεριών – ποδιών με αποτέλεσμα οίδημα – επώδυνα άκρα, νέκρωση των ιστών περιφερικά αλλά και των Πνευμονικών Αγγείων, επιπλοκή η οποία επιτείνει την υποξαιμία των πνευμόνων.

Οι πνεύμονες αποτελούν το όργανο που προσβάλλει άμεσα ο COVID-19 και τούτο διότι οι πνεύμονες διαθέτουν πληθώρα από κυψελιδικά κύτταρα με υποδοχείς ACE-2.

Νεκροψίες απέδειξαν διάχυτη βλάβη των κυψελίδων των πνευμόνων και λεμφοκύτταρα περιέχοντα φλεγμονώδη διηθήματα εντός των πνευμόνων.

Η δύναμη της σύνδεσης του ιού στα όργανα του γαστρεντερικού σωλήνα είναι εκτεταμένη και αυτό οφείλεται στην ύπαρξη υποδοχέων ACE-2 στα κύτταρα των αδένων γαστρικού-12δακτύλου- πρωκτικού επιθηλίου όπως και στα επιθηλιακά κύτταρα (κύτταρα που επενδύουν την εσωτερική επιφάνεια των αιμοφόρων αγγείων και λεμφοφόρων αγγείων) εντεροκύτταρα (επιθηλιακά κύτταρα που επενδύουν την εσωτερική επιφάνεια του λεπτού και παχέος εντέρου). Δείγματα RNA του COVID-19 έχουν ανευρεθεί σε ποσοστό 53% στα κόπρανα ασθενών.

Επίσης η παρουσία ACE-2 υποδοχέων σε ποσοστό 5%-10% στον εγκέφαλο ερμηνεύει τις νευρολογικές εκδηλώσεις που προκαλεί ο COVID-19, προσβάλλοντας τον εγκεφαλικό ιστό διαπερνώντας τα «φράγματα» που διαχωρίζουν την κυκλοφορία του εγκεφάλου από την γενική κυκλοφορία.

Επίσης δυνατή προσβολή του εγκεφάλου γίνεται μέσω συναπτικής οδού στο αναπνευστικό κέντρο του εγκεφάλου στον προμήκη.

Η προσβολή του κέντρου αυτού δρα αρνητικά όταν εμφανίζεται το ARDS στους ασθενείς με COVID-19. Εγκεφαλοπάθεια [με ανίχνευση του ιού στο ΕΝΥ εγκεφαλονωτιαίο υγρό] έχει παρατηρηθεί σε λοίμωξη με COVID-19 .

Αίτιο θανάτου αποτελεί επίσης και η νεφρική ανεπάρκεια από COVID-19. Εμφανίζεται πιο συχνά στα άτομα που έπασχαν πριν από την προσβολή του COVID-19 από σακχαρώδη διαβήτη- αρτηριακή υπέρταση (ποσοστό 27%).

Ο COVID-19 προσβάλλει και τους οφθαλμούς με εμφάνιση επιπεφυκίτιδας-ερυθρότητας των ματιών.

Τεμαχίδια του ιού έχουν εντοπιστεί με την χρήση του ηλεκτρονικού μικροσκοπίου σε νεκροτομικό υλικό νεφρικού ιστού (άμεση βλάβης νεφρών). Έμμεση βλάβη των νεφρών προκαλείται και από την έκλυση των κυττοκινών που προκαλούν μείωση της αιμάτωσης των νεφρών αλλά και από την θεραπευτική χορήγηση του αντιϊκού φαρμάκου Remdesivir.

Remdesivir : Δρα αναστέλλοντας τις RNA πολυμεράσης των ινών :

  • Ομλοΐων EBOY - MARV
  • Κοροναϊών SADS – COV – MERS – COV
  • Παραμοξυϊών RSV – HIV – Hendra

 

 

 

Αντεδείξεις :

  • Ηπατική ανεπάρκεια ALT>5
  • Νεφρική ανεπάρκεια – αιμοκάθαρση
  • Πολυοργανική ανεπάρκεια.

ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΧΛΩΡΟΚΙΝΗΣ

Δόσεις :

  • HCE Χλωροκίνης 400mg/12ωρο την πρώτη μέρα και 200 x 2 τις επόμενες.
  • Φωσφορική χλωροκίνη 500mg x 2 x 7 μέρες
    • Βαρειά μυασθένεια
    • Πορφυρία
    • Επιληψία
    • Βλάβη αμφιβληστροειδή
    • Αλληλοεπίδραση με άλλα φαρμάκα.

Έλεγχος καθημερινή ΗΚΓ (QT 450-500) και παρακολούθηση εργαστηριακών παραμέτρων (ήπατος – αίμα).

Σε εμφάνιση γαστρεντερικών διαταραχών διακόπτεται η χορήγηση φαρμάκου.

 

Το Clizumab :

Το φάρμακο δεσμεύεται ειδικά στους διαλυτούς και διαμεμβρανικούς υποδοχείς των IL-6 κυττοκίνη που συμμετέχει στις ανοσοαπαντήσεις.

Η IL-6 συμμετέχει στην ενεργοποίηση των Τ-κυττάρων, εξαγωγή έκκρισης ανοσοσφαιρίνης, εξαγωγή έκκρισης πρωτεϊνών οξείας φάσης, διέργεση αιμοποίησης έχει πιθανή συμμετοχή Ιντερλευκίνης-6 στην αιτιοπαθογονείς φλεγμονώδων νόσων, οστεοπόρωσης, νεοπλασιών (πολλαπλούν μυέλωμα - …… προστάτου), αυτοάνοσων νόσων (ρευματοειδής αρθρίτιδα).

Αντενδείξεις : Οξείες φλεγμονές – ασυμπτωματική Tbc.

Παρενέργειες :

  • Αύξηση χοληστερίνης
  • SGOT – SGPS – γGT
  • Έλκη στόματος
  • Γαστρίτιδα
  • Διατρήσεις Γ.Ε.Σ. (0,20% σε χορήγηση 6 μηνών)
  • Συμπτώματα αναφυλαξίας (0,2%).

ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ

Η λοίμωξη με COVID-19 εμφανίζει χαρακτήρες «υπερβολικής φλεγμονής» με εργαστηριακά ευρήματα όπως :

  • Αύξηση IL-2, IL-7, IL-6, granulocyte-macrophage cdmy-stimulating factor (παράγοντας που προάγει τις αποικίες μακροφάγων-κοκκιοκυττάρων).
  • Αύξηση macrophage inflammatory protein ( πρωτεΐνης φλεγμονής μακροφάγων).
  • Αύξηση interferon-gamma induced protein.
  • Αύξηση του παράγοντα νέκρωσης όγκου (tumor necrosis factor).

Ασθενείς με εμφάνιση ARDS εμφανίζουν «κλασσικούς» βιολογικούς δείκτες όπως:

  • Αύξηση CRP (C – αντιδρώσας πρωτεΐνης)
  • Αύξηση LDH ( λακτικής δευδρογενάσης)
  • Αύξηση D-dimers (D-πολυμερών)
  • Αύξηση φεριτίνης.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Ο παρακάτω αλγοριθμικός πίνακας θεραπείας περιλαμβάνει σε γενικές γραμμές το εργαστηριακό βεβαιωμένο κρούσμα από COV-19.

Ανήκει η δημιουργία στον Ιατρικό Σύλλογο……… και έχει σκοπό την αντιμετώπιση σαν «πρώτη γραμμή άμυνας» βεβαιωθέντος κρούσματος COV-19.

 

           
     
 
     
 
   


 


Την χρονική αυτή στιγμή δεν υπάρχει ειδική θεραπεία. Θεραπευτικοί στόχοι περιλαμβάνουν την διατήρηση κυρίως της οξυγόνωσης των πνευμόνων και συμπτωματική με χορήγηση φαρμάκων (όπου τα γνωστά φάρμακα χλωροκίνη και ερυθρομυκίνη κατέχουν κύριο ρόλο όπως και τα διάφορα αντιικά γνωστά φάρμακα).

Οι ελπίδες όλης της ανθρωπότητας στρέφονται στην δημιουργία, εξέλιξη, κυκλοφορία εμβολίου που βρίσκεται η όλη διαδικασία σε καλό δρόμο.

Dr. ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΛΙΑΚΜΑΝΗΣ

Ref.: - Βικιπαίδεια

  • Science Mag .org
  • Taber’s λεξικό

 

Η ζωή μετά τον κορωνοϊό στις κοινωνίες δεν θα είναι πια η ίδια όπως ήταν πριν.

Θα εξαρτηθεί από πολλούς παραμέτρους όπως αν οι κοινωνίες θα μπορέσουν να βγουν μετά από αυτή την εφιαλτική δοκιμασία με ενισχυμένο αίσθημα συνοχής και αγάπης ή αντίθετα θα βγουν από την δοκιμασία αυτή με αποδιοργάνωση συναισθημάτων, σκέψεων αλληλεγγύης, έλλειψη εμπιστοσύνης και ενίσχυση του «ατομικού» εγώ.

Βέβαια όλα τα παραπάνω εξαρτώνται άμεσα από την κατάσταση της οικονομίας η οποία υφίσταται βαθύτατη ύφεση από την πανδημία του ιού COV-19.

Η επέλευση της πανδημίας έδωσε το τελευταίο κτύπημα στην εξάντληση του νεοφιλελευθερισμού και του υποδείγματος που αφορά την παραγωγή, κατανάλωση, όπως και στο χρηματοπιστωτικό σύστημα γενικότερα.

Μήπως η πανδημία αυτή δρα σαν καταλύτης για την επίσπευση εμφάνισης των κρίσεων που αφορούν – κοινωνικό – ατομικό – κοινωνοικονομικό σύστημα.

Τα μέτρα που ήδη λαμβάνονται μπορεί να δίνουν μερικές απαντήσεις όπως π.χ. ενώ το 2008 κατά την διάρκεια της κρίσης στόχο υπήρξε η στήριξη των επιχειρήσεων από την Κυβέρνηση, αντίθετα σήμερα οι Κυβερνήσεις έρχονται αρωγοί, παρέχοντας οφέλη τα οποία θα καλύψουν μέρος του εισοδήματος των εργατών και ελεύθερων επαγγελματιών, στηρίζοντας τον άνθρωπο.

Ο Μουνίχα που θα μείνει στην ιστορία σαν «ο πρόεδρος των πτωχών» της Ουρουγουάης αναφέρει χαρακτηριστικά σε μία συνέντευξη του, τα εξής:

«Δεν είναι η πανδημία του ιού που θα αποφασίσει το τέλος του Καπιταλισμού. Αυτό πρέπει να γίνει από την οργανωμένη βούληση των ανθρώπων και ειδικά εκείνων που τον δημιούργησαν»

Σήμερα ο Θεός της αγοράς αποτελεί την πιο φανατική θρησκεία της εποχής μας και θιασώτης και απόλυτος υπηρέτης της είναι ο πρόεδρος των ΗΠΑ.

Από αυτή την πανδημία θα μπορούν να προκύψουν πολλά οφέλη συνεχίζει ο Μουνίχα όπως λιγότερο εγωϊσμός κοινωνικός, ατομικός, περισσότερη γενναιόδωρη σκέψη.

Ας εκλάβουμε την Πανδημία σαν πρόκληση που το περιβάλλον και η Γη - π.χ. ο περιορισμός της κυκλοφορίας για τον περιορισμό της εξάπλωσης του ιού, η επακόλουθη μείωση των επιπέδων της ρύπανσης της ατμόσφαιρας πάνω από την Ευρώπη έχει μειώσει τις πιθανότητες εμφάνισης σεισμών – μας υπενθυμίζει ότι δεν είμαστε απόλυτοι ιδιοκτήτες αυτού του κόσμου, αποβάλλοντας την απατηλή αυτή ιδέα.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η πανδημία του κορωνοϊού μας προτρέπει, μας υπενθυμίζει ότι τα κράτη μελλοντικά πρέπει να επενδύσουν :

α) στα καινοτόμα μηνύματα και επιτεύγματα της Ιατρικής και της Δημόσιας Υγείας.

β) στην διαχείριση των δημόσιων επενδύσεων και την διάθεση τους προς το κοινωνικό όφελος και συμφέρον. Ας θεωρήσουμε προειδοποιητική αυτή την πανδημία και σας οργανωθούμε καλύτερα για μία μελλοντικά επερχόμενη μεγάλη κρίση όπως εκείνη της κλιματικής αλλαγής που μελλοντικά επέρχεται.

Dr. ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΛΙΑΚΜΑΝΗΣ

ΦΑΡΜΑΚΑ ΚΑΙ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

Κάθε υπηρεσία αιμοδοσίας υποχρεούται από τον νόμο να διαθέτει πλήρη κατάλογο των φαρμάκων που επιδρούν στην προσφορά αίματος από τον δότη, ο οποίος λαμβάνει αυτά για οξείες ή χρόνιες παθήσεις.

Η κατάλογοι αυτοί καταρτίζονται είτε με σειρά του αλφάβητου (φάρμακα και ασθένεια) είτε με την αναφορά των ασθενειών και φαρμάκων (μεικτός κατάλογος). Οι κατάλογοι αυτοί είναι μακροσκελείς αλλά είναι απαραίτητοι για τη για δότη και γιατρό.

 

Παραδείγματα : Δότης που πάσχει από αυτοάνοσα νοσήματα (θυρεοειδίτιδα Hashimoto – ρευματοειδής αρθρίτιδα – σαρκοείδωση – δερματομυοσίτιδα), αποκλείονται ειδικά από αυτούς εκείνοι που εμφανίζουν προσβολή ενός ή περισσότερων οργάνων.

                                 Στο αυχενικό σύνδρομο, αναβάλλεται η αιμοδοσία στα άτομα με πρόσφατες εκδηλώσεις της νόσου, πρόσφατη θεραπεία.

Επιτρέπεται η αιμοδοσία εφόσον οι προσβολές δεν είναι συχνές (τελευταία προσβολή προ 2μηνών) και εφόσον δεν υπάρχει ΟΡΘΟΣΤΑΤΙΚΗ ΠΙΕΣΗ κατά την εξέταση.

Άφθες : αν ο αιμοδότης πάσχει από άφθες γίνεται αιμοληψία μετά την ίαση αυτών περίπου 7 μέρες μετά το τέλος της θεραπείας και παράλληλα εξετάζοντας τα αίτια που προκαλούν αυτές (ανοσοκαταστολή, συχνός υποτροπιασμός).

Αυτιά τρύπημα, μύτης τρύπημα : αναβάλλεται η αιμοδοσία 4 μήνες εφόσον δεν υπάρχει σιγουριά ότι τα σύνεργα που χρησιμοποιήθηκαν ήταν μίας χρήσης.

Βάρος σώματος : υπολογίζεται Δείκτης Μάζας Σώματος που υπολογίζεται από το σωματικό βάρος (Kgr) προς το ύψος (μέτρα) στο τετράγωνο π.χ. 80κιλά, ύψος 1.85. ΒΜΙ 80/1.852=23,4.

Υπέρβαρο θεωρείται το άτομο ΒΜΙ>25

Παχύσαρκο θεωρείται το άτομο ΒΜΙ>30

Στην Ελλάδα αποκλείονται σαν αιμοδότες άτομα με ΒΜΙ >50

Βελονισμός, αναβάλλεται η αιμοδοσία για 4-12 μήνες.

Βήχας, όταν πάσχει ο δότης, ερευνάται το αίτιο, αναβάλλεται η αιμοδοσία.

Λήψη σκευασμάτων Βιταμίνης Α, (Φυσικά – συνθετικά παράγωγα) πρέπει να ερευνηθεί ποιο σκεύασμα χορηγείται, η ημερομηνία τελευταίας λήψης. Ο χρόνος αποκλεισμού από την αιμοδοσία εξαρτάται από το σκεύασμα π.χ. η λήψη φυσικών οξειδωμένων παράγωγων Βιτ. Α (ρετινόλη, ισοτρετινόλη, ρετινοϊκό οξυ) υπό μορφή χαπιών, αλοιφών, προκαλεί αναβολή της αιμοδοσίας για 4 εβδομάδες μετά την τελευταία δόση.

Το ίδιο ισχύει και για την λήψη μικτών σκευασμάτων Βιτ. Α (Aquasol, Eviol, Phosphovitam fort).

Για τα συνθετικά παράγωγα της Βιτ.Α ο χρόνος αποκλεισμού αιμοδοσίας είναι μεγαλύτερος και τούτο διότι Παράγωγα Βιτ. Α (TAZAROTEN – ACITRETION) ανήκουν στην κατηγορία των Χ εμβρυοτοξικών φαρμάκων.

Ισοτρετινοΐνη – ετρετονοΐνη είναι τερατογόνα (Χ κατηγορία εμβρυοτοξικών φαρμάκων).

Η λήψη ΑΚΙΤΡΕΚΙΝΗΣ αποκλείει για 3 χρόνια οδηγίες (FDA) την αιμοδοσία.

Γαστρίτιδα – Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ), αναβολή αιμοδοσίας επί κακοήθειας στομάχου – όπως και Μη θεραπεύσιμης λοίμωξης από ελικοβ. Πυλωρού.

ΓΟΠ : αρνητικές εξετάσεις για Ελικ. Πυλωρού και χωρίς την ύπαρξη συμπτωμάτων της ημέρα της αιμοδοσίας γίνεται δεκτός ο αιμοδότης.

Ανεύρυσμα : αποκλείεται η αιμοδοσία (ανεύρυσμα εγκεφάλου – αορτής).

Έμμηνος ρύση : σε μερικές χώρες δεν επιτρέπεται η αιμοδοσία κατά την διάρκεια της έμμηνης ρύσης.

Πολλές αιμοδοσίες εξετάζοντας την αιμοσφαιρίνη, την απώλεια όχι μεγάλης ποσότητας αίματος – την ύπαρξη ή μη δυσμηνόρροιας δέχονται την αιμοδότρια αλλά από την αιμοδοσία αυτή δεν γίνεται παρασκευή αιμοπεταλίων (Μειωμένος φυσιολογικά αριθμός κατά την έμμηνο ρύση).

  • Αντιαιμοπεταλιακά Φάρμακα

Πολλές κατηγορίες φαρμάκων εκτός από τα γνωστά φάρμακα για τον θεραπευτικό τους σκοπό (π.χ. κλοπιδογρέλη) εμφανίζουν αντιαιμοπεταλιακή δράση (π.χ. αντικαταθλιπτικά!!!).

  • Χρήση αντιβιοτικών

Αν λαμβάνονται για λοίμωξη ή αιμοδοσία αναβάλλεται για 1 εβδομάδα μετά την τελευταία δόση του αντιβιοτικού (στην περίπτωση ήπιων λοιμώξεων) και 4 εβδομάδες μετά βαρεία λοίμωξη (πνευμονία, πυελονεφρίτιδα).

  • Αντιδιαβητική αγωγή

Σε κάποιες χώρες η αιμοδοσία δεν γίνεται όταν ο Σ.Δ. θεραπεύεται με ινσουλίνη. Σε άλλα κράτη αποκλείεται ο αιμοδότης με Σ.Δ. που θεραπεύει τη νόσο με χρήση βόειου ινσουλίνης. Ακόμα και αν η χρήση του τύπου αυτού της ινσουλίνης έχει γίνει 1 φορά στη ζωή του αιμοδότη (φόβος για νόσο τρελλών αγελάδων!!). Στις χώρες όπου οι πάσχοντες από Σ.Δ. θεραπεύονται με χορήγηση ανασυνδυασμένης ινσουλίνης, απαιτείται να μην έχει επέλθει αλλαγή του σκευάσματος της ινσουλίνης αλλά και της δόσης της τις τελευταίες 4 εβδομάδες (στόχος η επίτευξη καλής ρύθμισης σακχάρου αίματος).

  • Αντιθυρεοειδικά φάρμακα

Ο δότης δεν γίνεται δεκτός κατά την διάρκεια της θεραπείας νόσων του θυρεοειδή αδένα. Επικρατούσα άποψη (αιμοδοσία ΑΧΕΠΑ) συνιστάται η αναβολή της αιμοδοσίας 2 χρόνια μετά το τέλος της θεραπείας.

  • Ασπιρίνη

Να μην έχει κάνει χρήση ασπιρίνης τις ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ 5 ΜΕΡΕΣ.

Η συστηματική χρήση ασπιρίνης αποκλείει την αιμοδοσία.

  • Διουρητικά φάρμακα

Εξετάζεται ο λόγος της χορήγησης των διουρητικών ελέγχονται άμεσα ή ύπαρξη ΟΡΘΟΣΤΑΤΙΚΗΣ ΥΠΟΤΑΣΗΣ. Αποκλείεται ο δότης αν λαμβάνει τα διουρητικά για νόσους καρδιαγγειακού νοσήματος ή νεφρών.

  • Διπολική Διαταραχή

Με προσεκτική προσέγγιση του αιμοδότη αποφεύγεται η αιμοδοσία.

  • Εγκυμοσύνη

Αποκλείεται η αιμοδοσία κατά την διάρκεια της ή επί υποψίας αυτής ή αγωγής με αντισυλληπτικά φάρμακα. Επιτρέπεται η αιμοδοσία 6 μήνες μετά την εγκυμοσύνη.

  • Ηπατίτιδα

4 μήνες αποκλεισμός σε δότες που έχουν στην οικογένεια τους πρόσφατη διάγνωση ηπατίτιδων.

  • Αιμοδοσία – Επαγγέλματα

Διάφορα επαγγέλματα λαμβάνουν ειδικές οδηγίες για την αιμοδοσία που εκτελούν.

Στα επαγγέλματα αυτά περιλαμβάνονται:

  • Επαγγελματίες Οδηγοί (Λεωφορεία, Σκαπτικά, Τραίνα, Ασθενοφόρα).
  • Ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας.
  • Πυροσβέστες.
  • Εργάτες Οικοδομών.
  • Δύτες
  • Αλεξιπτωτιστές
  • Οδηγοί αγώνων, μοτοσυκλεστών.

Αποχή από εργασία τους για 24 τουλάχιστων ώρες μετά την αιμοδοσία.

  • Πιλότοι – Αεροσυνοδοί 2-7 ημέρες αποχή από εργασία.
  • Στατίνες

Αν και οι στατίνες ανήκουν στην κατηγορία των x εμβρυοτοξικών φαρμάκων η αιμοδοσία επιτρέπεται!!!

Προσοχή επί ύπαρξης καρδιαγγειακής νόσου!!!

Γίνεται ΗΚΓ – Καρδιολογικός έλεγχος!!!

  • Σφαιροκύττωση

Αποκλείεται η αιμοδοσία οριστικά!!!

ΕΛΛΕΙΨΗ ΕΝΖΥΜΟΥ G-6-P-D

Δεκτά τα άτομα αυτά για προσφορά ολικού αίματος (χωρίς ιστορικό αιμόλυσης). Με την υπενθύμιση ότι το αίμα της κατηγορίας αυτής των αιμοδοτών θα χρησιμοποιηθεί μέσα στις πρώτες 6 μέρες από την αιμοληψία και πρέπει να χρησιμοποιηθεί σε επιλεγμένους δότες όπως: ενήλικες χωρίς αιμοσφαιρινοπάθεια – πυρετό – αγωγή με φάρμακα που προκαλούν αιμόλυση λόγω έλλειψης G-6-P-D.

Το αίμα αυτό δεν πρέπει να χορηγηθεί σε νεογνά – παιδιά – εγκύους.

ΕΜΒΟΛΙΑ – ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΙ

Άτομα με εμβολιασμό από εξασθενημένους ζωής μικροοργανισμούς (ιούς, βακτηρίδια) αποκλείονται για διάστημα 4 εβδομάδων από αιμοδοσία. Εμβολιασμός με τοξίνες – νεκρών/αδρανοποιημένων οργανισμών (ιούς, βακτηρίδια, ρικετσιές) η αιμοδοσία επιτρέπεται μετά μερικές μέρες (απουσία γενικών συμπτωμάτων -καλή κατάσταση υγείας).

Dr. ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΛΙΑΚΜΑΝΗΣ

Ref.: - Οδηγός Χρ. Οδηγ. ΑΧΕΠΑ/Θεσ/νικη

  • May Clinic

ΣΥΝΔΡΟΜΟ Volt-ko Yanagi-Harada

Το σύνδρομο αυτό χαρακτηρίζεται από αμφιτερόπλευρο ραγοειδίτιδα με εμφάνιση ή όχι εξω-οφθαλμικών εκδηλώσεων.

Το σύνδρομο προσβάλλει συνήθως νεαρούς ενήλικες.

Διαχωρίζονται σε 2 κατηγορίες :

Ø  Vogt-Koyanagi σ.

Χρόνια σοβαρής μορφής ραγοειδίτιδα, αλωπεκία, λεύκανση τριχών.

Ø  Haradas

Αμφοτερόπλευρη εξιδρωματική ραγοειδίτιδα και άσηπτη μηννιγγίτης, δυσακουσία, λεύκη άκρων. Σε αυτό η άσηπτη μηνιγγίτιδα συνοδεύεται από νευροαισθητική κώφωση, ραγοειδίτιδα, αιμορραγίας αμφιβληστροειδή, αποχρωματισμό δέρματος, μαλλιών. Ημικρανίες παρουσιάζονται με σπάνιο συνδυασμό πυρετού, μηνιγγοεγκεφαλίτιδας σύμπτωματα, πλειοκύττωση Ε.Υ.

Η διάγνωση γίνεται εξ αποκλεισμού.

Βέβαια ο διαχωρισμός αυτός είναι τελείως τυπικός και τούτο διότι υπάρχουν πολλά κοινά σημεία ανάμεσα στις δύο μορφές του συνδρόμου.

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

Εξαρτάται από γεωγραφική κατανομή και διαφορές φύλων.

Η νόσος προσβάλλει κυρίως έγχρωμους πληθυσμούς. Στην Ιαπωνία αναφέρεται συχνότητα 6,8% - 9,2%. Στις ΗΠΑ συχνότητα 1% - 4% στο γενικό πληθυσμό. Συνήθως η νόσος εμφανίζεται τη 2η – 5η δεκαετία της ζωής του ατόμου.

Αναφέρεται συχνότερη προσβολή γυναικών από άνδρες. Γενικά η νόσος προσβάλλει – Ιάπωνες, Ισπανόφωνους. Ανευρίσκεται HLA-R1, HLA-DR4 (υποτύπος 0405) στο σύστημα ιστοσυμβατότητας των πάσχοντων ατόμων. Η παθογένεια της νόσου παραμένει άγνωστη. Θεωρητικά αυτοάνοσες αντιδράσεις μέσω Τ-κυττάρων σε ένα ή περισσότερα αντιγόνα που αφορούν τα μελανοκύτταρα – μελανίνη – επιθήλιο αμφιβληστροειδή χιτώνα.

ΠΑΘΟΛΟΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

Σχηματισμός κοκκιωματώδους ιστού χαρακτηρίζει την οξεία φάση της νόσου, ενώ μη κοκκιωματώδης λοίμωξη εμφανίζει η χρόνια μορφή της νόσου.

Το πρωταρχικό παθολοοανατομικό στοιχείο είναι η διάχυση πάχυνση του ραγοειδή σωλήνα που προκαλείται από μη νεκρωτική κοκκιωματώδη φλεγμονή.

Υπάρχει διάχυτη λεμφοκυτταρική διήθηση με συλλογές επιθηλιοειδών κυττάρων και πολυπήρυνων γιγαντοκυττάρων.

Ανοσοχημεία αποδεικνύει την παρουσία Τ κυττάρων και HLA-DR+ μακροφάγο – CD1, θετικών κυττάρων σε άμεση γειτονιά με τα μελανοκύτταρα του Χοριοειδή Χιτώνα.

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ

Εμφανίζει 4 στάδια :

1ο Στάδιο (πρόδρομο)

Συμπτώματα όμοια με προσβολή ιογενούς νόσου (πονοκέφαλος, πυρετός, άλγη οφθαλμού – ναυτία – φωτοευαισθησίες. Διάρκεια συμπτωμάτων : 3-5 ημέρες. Τις πρώτες ημέρες το άτομο αναφέρει δυσχέρεια όρασης, φωτοφοβία, υπεραιμία επιπεφυκότα – οφθαλμικά άλγη.

2ο Στάδιο - Προσβολή ραγοειδή χιτώνα (οπίσθια ραγοειδίτιδα)

Εμφανίζεται δυσχέρεια όρασης άμφω (μπορεί να αφορά το ένα μάτι και το άλλο μάτι θα προσβηθεί σε 2 εβδομάδες).

Περιστατικά η φλεγμονή διαχέεται και προς τον πρόσθιο θάλαμο με κατάληξη παν-ραγοειδίτιδας.

3ο Στάδιο – Φάση ανάρρωσης

Εβδομάδες μετά την αρχική προσβολή. Χαρακτηρίζεται από λεύκανση και αποχρωματισμό του χοριοειδή η οποία εμφανίζεται μετά από πολλούς μήνες διαφορά από το 2ο στάδιο και χαρακτηρίζεται από εμφάνιση λαμπρού κόκκινο – πορτοκαλί χρωματισμού γνωστό σαν «sunset-glow» βυθού.

Η υποτροπή της νόσου χαρακτηρίζεται από παν-ραγοειδίτιδα με εξάρσεις πρόσθιας ραγοειδίτιδας.

Οζίδια στην ίριδα μπορεί να εμφανιστούν στο στάδιο της υποτροπής.

Στην φάση αυτή εμφανίζονται επιπλοκές όπως : καταράκτης – γλαύκωμα – υπό αμφιβληστροειδικοί σχηματισμοί νέων αγγειώσεων.

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ

-   Βλάβες ακοής (νευροαισθητική απώλεια ακοής, ίλιγγοι).

-   Βλάβες Νευρολογικές : Δυσκαμψία αυχένα, πυρετός, άσηπτη μηνιγγίτιδα.

-   Αλωπεκία, επίσης συνοδεύει τη νόσο.

 

ΔΙΑΓΝΩΣΗ (κυρίως με κλινικά κριτήρια)

-   Φλουοροαγγειογραφία.

-   Αγγειογραφία με χρήση πράσινης ινδοκυαμίνης.

-   Αυτοεμφάνιση φθορισμού ωχράς κηλίδας (κατά την οξεία φάση).

-   Ηλεκτροραγοειδογραφία, (στις χρόνιες καταστάσεις). Στην περίπτωση της άσηπτης μηνιγγίτιδας η οσφυονωτιαία παρακέντηση βοηθάει στην διαφορική διάγνωση του συνδρόμου.

 

ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ (Δ.Δ.)

-   Ενδοοφθαλμικό λέμφωμα.

-   Συμπαθητική Οφθαλμία.

-   Ν. Lyme.

-   Σ.Ε.Λ. (Συστηματικού Λύκου)

-   Οξεία Λευχαιμία

-   Εξιδρωματικές αποκολλήσεις αμφιβληστροειδή χιτώνα εκ κακοήθης υπέρτασης.

-   Κεντρική ορώδης χοριοαμφιβληστροειδοπάθεια από χρήση κορτικοειδών

 

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Στην οξεία φάση της νόσου, IV κορτικοειδή x 3 ημέρες και μετά συνέχεια per os, διάρκεια : 6 μηνών.

Η χρήση ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων επίσης έχει αποτέλεσμα (3-5mg/d – κυκλοσπορίνη – αζαθιοπρίνη 1-2,5mg/Kg/ημερ).

ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΝΟΣΟΥ

-   Γλαύκωμα

-   Καραρράκτης

-   Ατροφία χοριοειδή χιτώνα

-   Ατροφία οπτικού νεύρου

-   Υποραγοειδική ίνωση

ΠΡΟΓΝΩΣΗ

Η άμεση διάγνωση, επιθετική θεραπεία έχουν ευμενέστατη πρόγνωση για την νόσο.

Η πρόγνωση γενικά εξαρτάται από την διάρκεια και τον αριθμό των υποτροπών.

Dr. ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΛΙΑΚΜΑΝΗΣ

Ref. – An. Can. Opthal. 2017

-   Βικιπαίδια

-   China Sand 2013

ΠΙΕΣΗ ΑΙΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΗΛΙΚΙΑ

Μεμονωμένη εμφάνιση συστολικής πίεσης (χωρίς να συνοδεύεται από αύξηση της διαστολικής, εμφανίζεται συνήθως πάνω από την ηλικία των 50 ετών, είτε σαν αρχικό σύμπτωμα (de novo), είτε σαν εξέλιξη μακράς διάρκειας αρτηριακής υπέρτασης (αύξηση συστολικής και διαστολικής πίεσης).

Η εμφανιζόμενη αύξηση της πίεσης παράλληλα με την ηλικία, συνοδεύεται με δομικές αλλοιώσεις αρτηριοσκλήρυνσης μεγάλων αγγείων (κυρίως καρδιάς, νεφρών, εγκεφάλου).

Η αύξηση και η κακή ρύθμιση της Α/Π αυξάνει ευθέως τον κίνδυνο καρδιαγγειακού-εγκεφαλικού επεισοδίου.

Ειδική μνεία θα πρέπει να γίνει για τα μεγάλης ηλικίας άτομα με χρόνια αρτηριακή υπέρταση, διότι η ομάδα των ασθενών αυτών εμφανίζεται πολύ ευαίσθητοι στην χορήγηση θεραπείας για την ρύθμιση Αρτηριακής Υπέρτασης (Α.Υ.).

Η επιστημονική αντίληψη και οι γνώσεις για τον καθορισμό και διάγνωση της Α.Υ. έχουν αλλάξει τα τελευταία χρόνια.

Σύγχρονες μελέτες απέδειξαν ότι η Συστολική Πίεση Αίματος (Σ.Π.Α.) αυξάνεται σε ηλικίες μεταξύ 30-84 ετών ενώ η Διαστολική Πίεση Αίματος (Δ.Π.Α.) αυξάνει μέχρι τα 50 έτη και εμφανίζει καθοδική πορεία μεταξύ 60-84 ετών.

ΣΗΜΕΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟ ΕΝΟΣ ΑΤΟΜΟΥ ΣΑΝ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΤΙΜΕΣ.

ΣΥΣΤΟΛΙΚΗ ΠΙΕΣΗ ΑΙΜΑΤΟΣ (Σ.Π.Α.) ≥ 140mmHg έως 160mmHg

ή ΔΙΑΣΤΟΛΙΚΗ ΠΙΕΣΗ (Δ.Π.) ≥ 90mmHg

Όπως αναφέρθηκε η Σ.Π.Α. είτε εμφανίζεται μόνη της είτε προκύπτει μακροχρόνια από αύξηση συστολικής και διαστολικής υπέρτασης.

Η έγκαιρος διάγνωση και αντιμετώπιση συστολικής ή διαστολικής πίεσης ή συνδυασμού Σ.Α.Π. – Δ.Α.Π., μειώνει αισθητά και στατιστικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών επεισοδίων (εμφράγματος μυοκαρδίου – εγκεφαλικού επεισοδίου).

Γενικά καρδιαγγειακά επεισόδια και θνητότητα παρατηρούνται στις ηλικίες 40-89 ετών για αύξηση 115mmHg της συστολικής πίεσης και 75mmHg για αύξηση της διαστολικής πίεσης.

Η Σ.Α.Π. στις μεγάλες ηλικίες εμφανίζεται συχνότερα στις γυναίκες παρά στους άνδρες.

Εξήγηση σε αυτό παρέχει η μετά την εμμηνόπαυση των γυναικών στέρηση ορμονών (τα οιστρογόνα προστατεύουν τα τοιχώματα των αγγείων).

Παρά το γεγονός αυτό οι γυναίκες εμφανίζουν μικρότερο δείκτη θνητότητας στις μεγάλες ηλικίες από τους άνδρες αντίστοιχης ηλικίας.

Η Αρτ. Υπέρταση (Α.Υ.) αποτελεί ένα σύνδρομο που προκύπτει και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες (συνύπαρξη άλλων νόσων Σακχ. Διαβήτου, Υπερθυρεοειδισμός, stress, διατροφικές, επαγγελματικές συνήθειες).

Η συνύπαρξη ειδικά Σακχαρώδους Διαβήτη (Σ.Δ.) και Α.Υ. χειροτερεύει προγνωστικά την πορεία του ατόμου.

Η εμφάνιση συστολικής πίεσης σε συνδυασμό με Σ.Δ. τύπου ΙΙ, παρατηρείται στατιστικά περισσότερο στις γυναίκες.

Πρέπει να σημειωθεί ότι η ρύθμιση του σακχάρου αίματος μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιοαγγειακών επιπλοκών.

Επίσης το stress της σύγχρονης ζωής, η έλλειψη σωματικής άσκησης, οι συνήθειες διατροφής, η κατανάλωση αλατιού (επιφέρει βλάβη στο μυϊκό χιτώνα των αγγείων και προκαλεί δυσκαμψία τοιχωμάτων αρτηριών κυρίως καρδιάς, εγκεφάλου, νεφρών).

Έχει τεκμηριωθεί στατιστικά το εξής : Άτομα που διαβιούν σε απομονωμένες, ήσυχες κοινότητες σε αγροτικές ή εκτός πόλεως περιοχές στις οποίες δεν υφίστανται οι παραπάνω συνθήκες διαβίωσης, δηλαδή δεν ακολουθούν τις παραπάνω συνήθειες, είναι υγιείς.

Χαρακτηριστικά συμβαίνει το εξής. Αν τα παραπάνω άτομα μετοικήσουν σε περιοχές μεγάλων πόλεων ανεπτυγμένες κοινωνικά και πληθυσμιακά εμφανίζουν αρτηριακή υπέρταση.

Εξηγήσεις γι’αυτό είναι :

  1. 1. Αυξημένο stress στου κατοίκους μεγάλων πόλεων.
  2. 2. Αλλαγή διατροφικών συνηθειών.
  3. 3. Αλλαγή τρόπου διαβίωσης.
  4. 4. Κατάργηση σωματικής άσκησης.

(Χαρακτηριστικές συνήθειες, ευρήματα που χαρακτηρίζουν τη «σύγχρονη» ζωή των μεγαλουπόλεων).

ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΣΕ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

  1. 1. ΟΡΘΟΣΤΑΤΙΚΗ ΥΠΟΤΑΣΗ (Ο.Υ.)

Κατά την αλλαγή θέσεως του σώματος από την ύπτια στην όρθια θέση, παρατηρείται φυσιολογικά μικρή πτώση Α.Π. (υπόταση) που οφείλεται στη λόγω βαρύτητας λίμναση του αίματος στις φλέβες κάτω άρκων.

Η επάνοδος της πιέσεως στο φυσιολογικό επίπεδο επιτελείται με συνδυασμό νευροενδοκρινικών μηχανισμών.

Η Ο.Υ. εμφανίζεται περισσότερο στα ηλικιωμένα άτομα και συχνά οδηγεί σε πτώσεις επί του εδάφους και κατάγματα οστών όπως και συγκοπτικά επεισόδια.

ΟΡΙΣΜΟΣ Ο.Υ. : Πτώση της Σ.Α.Π. κατά 20mmHg το ελάχιστο ή μείωση της διαστολικής πίεσης κατά 10mmHg εκτός 3’ παραμονής στην όρθια θέση.

Στατιστικά η ορθοστατική υπόταση εμφανίζεται σε ποσοστό 17% σε άτομα ηλικίας 65-74 ετών  και σε ποσοστό 26% σε ηλικίες 80-85 χρόνια.

  1. 2. ΥΠΟΤΑΣΗ ΠΟΥ ΣΗΜΕΙΩΝΕΤΑΙ ΜΕΤΑ ΛΗΨΗΣ ΓΕΥΜΑΤΟΣ (Μ.Γ.Υ.)

Η υπόταση (πτώση πιέσεως αίματος) που σημειώνεται 1-2 ώρες μετά λήψη τροφής, οφείλεται σε μεταβολικές διεργασίες του οργανισμού που προάγουν την λειτουργία της πέψης (έκκριση αγγειοκινητικών πεπτιδίων Γαστρεντερικού Συστήματος, αγγειοδιαστολή από έκκριση ινσουλίνης).

Η υπόταση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλης ηλικίας άτομα (75-80 ετών) με αρτηρ. Υπέρταση, σε συγκοπτικά επεισόδια.

Συχνότερα η Μ.Γ.Υ. εμφανίζεται σε άτομα με ανεπαρκή έλεγχο Α.Π. (μεγάλες διακυμάνσεις Α.Π. κατά την διάρκεια της ημέρας).

  1. 3. ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ Α.Π. ΣΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Η άποψη που επικρατεί ότι η ρύθμιση της Α.Π., μειώνει τον κίνδυνο των καρδιαγγειακών επεισοδίων, επιπλοκών, δεν ισχύει απόλυτα για τα ηλικιωμένα άτομα (75ετών και πάνω).

Αντίθετα μεγάλη μερίδα γιατρών πιστεύει ότι : α) η αύξηση Α.Π. είναι φυσιολογικό επακόλουθο της μεγάλης ηλικίας, β) ποσοστό 25% των γιατρών ενστερνίζεται την άποψη ότι η φαρμακευτική θεραπεία αποσκοπεί στην ρύθμιση Α.Π. «Βλάπτει παρά ωφελεί» τα άτομα αυτά.

ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Φάρμακα πρώτης επιλογής για ρύθμιση υπέρτασης στα ηλικιωμένα άτομα είναι :

α) Διουρητικά.

β) Αναστολείς ιόντων Ca (ασβεστίου).

γ) Αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου αγγειοτασίνης.

Προσοχή : Οι ανεπιθύμητες ενέργειες των φαρμάκων που χορηγούνται για τη ρύθμιση Α.Π. στους ηλικιωμένους, εμφανίζονται αυξημένες στις μεγάλες αυτές ηλικίες. Έτσι, συχνή χρήση διουρητικών φαρμάκων οδηγεί σε ηλεκτρολυτικές διαταραχές (πτώση Καλίου-Νατρίου) κυρίως σε γυναίκες μεγάλης ηλικίας.

Συχνά εμφανίζεται επίμονος ξηρός βήχας (ποσοστό 10%-20%) στη χορήγηση φαρμάκων της κατηγορίας αναστολέων του μετατρεπτικού ενζύμου αγγειοτασίνης.

Ο βήχας αυτός είναι τόσο βασανιστικός και επίμονος που αναγκάζει πολλές φορές τον ασθενή να διακόψει το φάρμακο.

(Μερικές φορές η αλλαγή φαρμακευτικού σκευάσματος της ίδιας κατηγορίας, καταργεί τον βήχα).

Βέβαια, σαν γενικός κανόνας με όλη την σχετικότητα που υφίσταται στις μεγάλες ηλικίες για την ρύθμιση της αρτ. Υπέρτασης συνιστάται, πλην της φαρμακευτικής αγωγής : α) ελάττωση σωματικού βάρους, β) μείωση μυϊκής μάζας, γ) αλλαγή διατροφικών συνηθειών.

Συμβουλευτικά για την ρύθμιση Α.Π. στα άτομα μεγάλης ηλικίας πρέπει να εφαρμόζονται τα εξής :

  1. 1. Να χορηγείται ένα φάρμακο μία φορά την ημέρα.
  2. 2. Να αρχίζει η θεραπεία της Α.Π. από τις μικρότερες θεραπευτικές δόσεις φαρμάκων. Έτσι θεωρείται ότι επιτυγχάνεται προοδευτικά ελεγχόμενη πτώση Α.Π. και λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες από την χορήγηση των φαρμάκων.
  3. 3. Ο θεράπων γιατρός να εκτιμάει προσεκτικά τις προσδοκώμενες επιθυμητές ενέργειες του φαρμάκου που συνταγογραφεί ώστε να είναι τουλάχιστον λιγότερες από τις ανεπιθύμητες ενέργειες του φαρμάκου που χορηγεί. Αντενδείξεις χορήγησης υπάρχουν στη χορήγηση Β’ αναστολέων επί ύπαρξης στηθάγχης-σακχαρώδους διαβήτου – περιφερικής αγγειακής νόσου). Επίσης στη σκέψη για την κατάλληλη συνταγογραφία του γιατρού να υπάρχει πάντα η σκέψη συνύπαρξης άλλων νοσημάτων με την Αρτ. Υπέρταση π.χ. →νεφρική ανεπάρκεια →ηπατική ανεπάρκεια →αναπνευστική ανεπάρκεια, που είναι συχνά στις μεγάλες ηλικίες.

Dr. ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΛΙΑΚΜΑΝΗΣ

Επιλεγμένη Βιβλιογραφία

-        The Merck Manual 18th ed.

-        Harrison’s : Internal Medicine 2015

-        Fagard RH, Staessen JA, et. Al

Cirmlation 2000; 102(10):1139-44

ΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΘΟΜΒΙΝΗΣ

  • · ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Το κάθε αποτέλεσμα της εργαστηριακής εξέτασης που δίδεται στο εργαστήριο από  τον κλινικό γιατρό, αποτελεί σημαντικό στοιχείο για την διαφορική διάγνωση αλλά και την τελική διάγνωση του νοσήματος στο οποίο κατευθύνεται ο γιατρός.

 Αν και ποσοστό 70%-80% των διαγνωστικών τελικών αποφάσεων, βασίζεται στις εργαστηριακές εξετάσεις, αυτά πρέπει όμως να συνερμηνεύονται με το ιστορικό κάθε αρρώστου (οικογενειακό-ατομικό), με την κλινική εικόνα – κλινική εξέταση.

  • · ΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΘΡΟΜΒΙΝΗΣ (Prothrombin – Time) PT

Η μέτρηση του χρόνου προθρομβίνης όπως και της διεθνούς κανονικοποιημένης αναλογίας ΙΝR (International Normalized Ratio)* χρησιμοποιείται για έλεγχο και την ανίχνευση τυχόν ανεπαρκειών ενός ή περισσότερων παραγόντων της φυσιολογικής πήξης του αίματος.

*Διεθνής Κανονικοποιημένη Αναλογία: Εργαστηριακή μέτρηση του χρόνου που χρειάζεται το αίμα για να σχηματίσει θρόμβο.

Οι παράγοντες που ελέγχονται από το ΡΤ, είναι οι :

I

: Ινωδογόνο

II

: Προθρομβίνη

V

: Προαξελερίνη

VII

: Προκομβερτίνη

X

: Προθρομβοκινήση (παράγων Stuart).

Οι περισσότεροι από τους παράγοντες της πήξεως του αίματος σχηματίζονται στο ήπαρ και η ενεργοποίηση ορισμένων από αυτούς (ΙΙ – VI – IX – X) απαιτεί ύπαρξη επαρκών ποσοτήτων ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ Κ οι οποίες προσλαμβάνονται από τις τροφές αλλά δημιουργούνται και ενδογενώς από την χλωρίδα του εντέρου στον ανθρώπινο οργανισμό.

Τροφές πλούσιες σε Βιτ. Κ : Συκώτι, πράσινο τσάι, μπρόκολο, ρεβίθια, λάχανα, προϊόντα σόγιας.

Η προθρομβίνη αποτελεί είναι πρωτεάση της σερίνης.

Σερίνη : Προέρχεται από πρωτεΐνη μεταξιού και από εκεί έλαβε το όνομα sericum : μετάξι.

Η δομή της ανακαλύφτηκε το έτος 1902 από τον Emil Cramer. Η σερίνη είναι ένα αμινοξύ που λαμβάνει μέρος στην βιοσύνθεση πρωτεϊνών (πουρίνες – πυριμιδίνες). Συντίθεται στον ανθρώπινο οργανισμό υπό φυσιολογικές συνθήκες.

Αποτελεί πρόδρομη ουσία για αμινοξέα [γλυκίνη, κυστεΐνη, τρυπτοφάνη (στα μικρόβια) αλλά και σε άλλους μεταβολιτές (φολικό οξύ, σφιγγολιπίδια).

Η προθρομβίνη εξαρτάται από την Βιταμίνη Κ που παράγεται στο ήπαρ.

Η προθομβίνη αποτελεί μέρος της τελικής οδού της πήξης του αίματος σαν το υπόστρωμα για το ενζυμικό σύμπλοκο της προθομβοκινάσης.

Η ενεργοποίηση της εξωγενούς οδού του μηχανισμού πήξης αρχίζει με την in VIVO απελευθέρωση ιστικής θρομβοπλαστίνης σαν αποτέλεσμα τραύματος των ιστών.

Η ιστική αυτή θρομβοπλαστίνη αποτελεί ιστικό παράγοντα γλυκοζιωμένης πρωτεΐνης μεμβράνης και αρνητικά φορτισμένων φωσφολιπιδίων και ενεργοποιεί τον Παράγοντα VII.

O VII παράγοντας ενεργοποιεί τον παράγοντα X που με την σειρά του μετατρέπει την ΠΡΟΘΡΟΜΒΙΝΗ → ΘΡΟΛΙΒΙΝΗ αφ’ενός και αφ’ετέρου ενεργοποιεί τον ενδογενή μηχανισμό της πήξης του αίματος ενεργοποιώντας τον παράγοντα IX (παράγων Christmas) ακολούθως η θρομβίνη μετατρέπει το ινωδώγενο → ινική.

Ο χρόνος προθομβίνης αποτελεί άριστο μέτρο ελέγχου όλων

των παραγόντων του εξωγενούς συστήματος πήξης (βλέπε εικόνα 1)

προθομβίνη

 

Παρ. X

 

ινωδογόνου

 

Παρ. V

 

Θρομβίνη ινωδόνου

 

θρομβίνη

 

Μη κιτρικό οξύ

 

θρομβοπλαστίνη

 

Ασβέστιο

 

ΕΙΚΟΝΑ 1

Η ανεπάρκεια προθρομβίνης προκαλεί παράταση χρόνου προθρομβίνης (P-T) και χρόνου μερικής θρομβοπλαστίνης.

Φυσιολογικές τιμές → χρόνος Quick 11’’ – 13’’ μάρτυρος/χρόνος εξεταζόμενου.

→ INR : 1 ίση με το χρόνο μάρτυρος 11’’ – 13’’.

Η ανεπάρκεια προθρομβίνης οδηγεί σε αιμορραγική διάθεση.

ΓΙΑ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΣΥΓΚΡΙΣΙΜΑ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

του –ρΤ- Quick (χρόνου προθρομβίνης) Ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ

ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΥΝΙΣΤΑ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ

International Normalized Ratio (INR) : PT ασθενούς/ΡΤ μάρτυρα

Τα περισσότερα εργαστήρια αναφέρουν τον PT&INR

Ενδείξεις και συστάσεις των θεραπευτικών ορίων της από του στόματος αντιπηκτικής αγωγής

Ενδείξεις

INR

1

Προφύλαξη ή θεραπεία φλεβικής θρομβοεμβολικής νόσου

2,0-3,0

2

Πρόληψη συστηματικής εμβολής

2,0-3,0

3

Κολπική μαρμαρυγή

2,0-3,0

4

Ιστικές καρδιακές βαλβίδες

2,0-3,0

5

Βαλβιδοπάθειες

2,0-3,0

6

Μεταλλικές προσθετικές καρδιακές βαλβίδες

2,5-3,5

7

Μετά από έμφραγμα του μυοκαρδίου

2,5-3,5

8

Υποτροπιάζουσες συστηματικές εμβολές υπό από του στόματος αντιπηκτική αγωγή

2,5-3,5

Αυτόματη αιμορραγία που εμφανίζεται σαν :

Ø  ΡΙΝΟΡΡΑΓΙΑ

Ø  ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ ΤΩΝ ΟΥΛΩΝ

Ø  ΑΛΓΟΣ ΧΑΜΗΛΑ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΗ (πιθ. οπισθοπεριτοναϊκή αιμορραγία)

Ø  ΠΟΝΟ ΣΤΙΣ ΑΡΘΡΩΣΕΙΣ (πιθ. Αιμάρθρο)

Ø  ΜΩΛΩΠΕΣ

Ø  ΠΕΤΕΧΕΙΕΣ

Ø  ΑΙΜΑΤΟΥΡΙΑ

Ø  ΜΕΛΑΙΝΑ

Μπορεί να συμβεί στην περίπτωση αύξησης του χρόνου ΡΤ>30’’

  • · ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙΠΗΚΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Γενικά η κλινική χρησιμότητα το ΡΤ είναι ουσιαστική :

α) Στην δοκιμασία διαλογής (screening) επί υποψίας διαταραχών του μηχανισμού πήξης που αφορούν έναν ή περισσότερους παράγοντες του σύμπλοκου Προθρομβίνης (παράγοντας ΙΙ, VII, X, V, ινωδογόνο).

 

β) Για την εξακρίβωση και εκτίμηση επίκτητης ανεπάρκειας που σχετίζεται με

Ø  Νόσους ήπατος

Ø  Ανεπάρκεια Βιτ. Κ

Ø  Αντιπηκτική αγωγή με κουμαρικά παράγωγα

Ø  Ανεπάρκεια που προκαλείται από αντισώματα (π.χ. αντιπηκτικό Λύκου).

γ) Απαραίτητο προεγχειρητικά για πιθανές διαταραχές μηχανισμού πήξης.

  • · ΝΟΣΗΜΑΤΑ : INR>ΑΥΞΗΣΗ

-     Οξεία λευχαιμία

-     Αντιμοσφολιπιδικά αντισώματα

-     Διαταραχές απορρόφησης λιπιδίων στο έντερο (αποφρακτικός ίκτερος, κολίτιδα, συρίγγια, διάρροιες, στεατόρροια, κοιλιοκάκη)

-     Συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια

-     Χρόνια παγκρεατίτιδα, καρκίνος παγκρέατος

-     Διάχυτη ενδαγγειακή πήξη (ΔΕΠ)

-     Ανεπάρκεια παραγόντων πήξης (Ι-ΙΙ-V-VII-X)

-     Υποινωδυγοπενία < 100mg/dl

-     Βαρεία βλάβη ήπατος (κίρρωση – ηπατίτιδα – δηλητηρίαση)

-     Τοξικό shock

-     Υπερβιταμίνωση Α

-     Έλλειψη Βιτ. Κ – Ανεπαρκή πρόσληψη Βιτ. Κ (αιμορραγική νόσος νεογνού)

-     Νόσοι κολλαγόνου

-     Υπερυνέφρωμα

-     Υπερθυρεοειδισμός

-     Πρόωρα βρέφη

-     Σύνδρομο Reye’s

-     Αληθής πολυκυτταραιμία

  • · ΝΟΣΗΜΑΤΑ INR> ΕΛΑΤΤΩΣΗ
  • · Αρτηριακή απόφραξη
  • · Εν το βάθει φλεβική θρόμβωση
  • · Περιφερική αγγειακή νόσος
  • · Υπερλιπιδαιμία
  • · Υπερθυρεοειδισμός
  • · Πολλαπλούν μυέλωμα
  • · Έμφραγμα μυοκαρδίου
  • · Πνευμονική εμβολή
  • · Απόρριψη μοσχεύματος
  • · INR ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΑ > ΑΥΞΗΣΗ

ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΑ

-       Χλωραμφερνικόλη

-       Καναμυκίνη

-       Νεομυκίνη

-       Στρεπτομυκίνη

-       Σουλφαναμίδη

-       Γκριζεοφουλβίνη

-       Nafcillin

-       Αλοπεριδίνη

-       Πριμιδόνη

-       Αντισυλληπτικά

-       Βιτ. C

-       Βαρβιτουρικά

-       Διουρητικά

ΜΣΑΦ

-       Ασπιρίνη

-       Ακετομινοφαίνη

-       Ινδομεθακίνη

-       Μεξεναμικό οξύ

-       Φαινυλουταζόνη

-       Ναπροξένη

 
   

ΑΛΛΑ ΦΑΡΜΑΚΑ

-       Αλκοόλη

-       Μικιναζόλη

-       Αναστολείς ΜΑΟ

-       Ναδιλιξικό οξύ

-       Υδροχλωρική αμιδαρόη

-       Αναβολικά στεροειδή

-       Έναδρη χλωρόλη

-       Τιλβουταμίδη

-       Χλωροπροπαμίδη

-       Χυμοθρυψίνη

-       Σιμετιδίνη

-       Μέθυλ-ντόπα

-       Μεθυ-φαινιδάτη

-       Φαινυντοΐνη

-       Πυραζολίνες

-       Κινίνη

-       Κινιδίνη

-       Ρανιντιδίνη

-       Ταμοξυφαίνη

-       Φάρμακα θυρεοειδούς.

 
   

ΕΜΒΟΛΙΟ ΙΟΥ ΓΡΙΠΠΗΣ

  • · INR ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΑ > ΕΛΑΤΤΩΣΗ

-       Στεροειδή

-       Αμινογλουτεθιμίδη

-       Αντιόξινα

Dr. ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΛΙΑΚΜΑΝΗΣ

Ref.: - ΚΛΙΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

-        Ivan.gr

-        Diagn. Test

-        Merck Man 19th ed.

ΤΡΟΜΟΣ «ΤΡΕΜΟΥΛΟ»

Σαν τρόμος ορίζονται ρυθμικές εναλλασσόμενες ταλαντοειδείς κινήσεις οι οποίες προκαλούνται από συστολή, διαστολή μυϊκών μαζών του ανθρώπινου σώματος.

Ο τρόμος εμφανίζει κατηγορίες, όπως :

ΑΡΓΟΣ ΤΡΟΜΟΣ > 3 – 5 Hertz*

ΓΡΗΓΟΡΟΣ ΤΡΟΜΟΣ > 6 – 12 Hertz

*HERTZ: Μονάδα μέτρησης συχνότητας στο χρόνο περιοδικών κινήσεων. Αναφέρεται σε χρονική περίοδο δευτερολέπτων.

ΤΡΟΜΟΣ ΗΡΕΜΙΑΣ

ΤΡΟΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ

ΠΙΝΑΚΑΣ 1

  • · ΤΡΟΜΟΣ ΗΡΕΜΙΑΣ

-   Παρκισονισμός

  • · ΤΡΟΜΟΣ ΘΕΣΗΣ, ΚΙΝΗΣΗΣ

-   Ιδιοπαθής «καλοήθης» τρόμος

-   Φυσιολογικός τρόμος που επιτείνεται από χρήση φαρμάκων όπως – αμφεταμίνη, επινεφρίνη, λίθιο, λήψη τρικυκλικών αντικαταθλιπτικών, σωματική κόπωση, αγωνία, stress, στέρηση αλκοόλης (στερητικό σύνδρομο)

  • · ΤΡΟΜΟΣ ΠΡΟΘΕΣΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ

-   Σκλήρυνση κατά πλάκας

-   Νόσος Wilson

-   Τοξικότητα Φαινυντοΐνης

Φυσιολογικά άτομα υπό ορισμένες συνθήκες (καταστάσεις αγωνίας, συναισθηματικής πίεσης – μεταβολικών αιτιών (θυρεοτοξίκωση) – αλκοολισμού – λήψη φαρμάκων (β – αδρενεργικοί αγωνιστές, φωσφοδιεστερασών, αναστολείς κορτικοστεροειδών – εμφανίζει τρόμο, ο οποίος βελτιώνεται ή παρέρχεται μετά την άρση του αιτίου.

Ο ιδιοπαθής «καλοήθης τρόμος» - «τρόμος θέσης» όταν εμφανιστεί αποτελεί μία άκρως βασανιστική κατάσταση που επηρεάζει την καθημερινότητα, τις δραστηριότητες (κοινωνικές, εργασιακές) του ατόμου.

Πρέπει να σημειωθεί ότι ο ιδιοπαθής τρόμος προσβάλλει – χέρια, πόδια, κεφάλι, λάρυγγα, γλώσσα – και χαρακτηριστικά σταματάει όταν το μέλος ή τα μέλη του κορμού που πασχουν βρίσκονται σε ηρεμία.

Αντίθετα ο τρόμος που χαρακτηρίζει την νόσο Parkinson (συμβαίνει όταν το άτομο βρίσκεται σε ηρεμία ή υφίσταται συναισθηματική φόρτιση.

Ο τρόμος που χαρακτηρίζει την Parkinson προσομοιάζεται με τις λεπτές κινήσεις των χεριών όταν μετράμε νομίσματα (κυκλικές κινήσεις τριβής αντίχειρα δείκτου δάκλυλων).

ΣΥΝΔΡΟΜΟ - ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ «ΚΑΛΟΗΘΗΣ» ΤΡΟΜΟΣ (Ι.Τ.)

Ο καλοήθης τρόμος εκλύεται σαν :

α) Τρόμος Θέσεως : κατά την εκούσια κίνηση και διατήρησης της θέσης του σώματος κατά της φυσικής βαρύτητας.

β) Κατά την κίνηση (εκτέλεση εκούσιων κινήσεων (κάμψης, έκτασης). Εντοπίζεται ετερόπλευρα.

Πρόκειται περί αργού «ρυθμικού τρόμου» που εμφανίζεται στα χέρια, βραχίονες, κεφάλι, χαρακτήρες φωνής.

Έχει συχνότητα 4 – 12Hz

Τα μεγάλης ηλικίας άτομα εμφανίζουν χαμηλότερης συχνότητας τρόμο συγκριτικά με τα νεότερα άτομα με αύξηση συχνότητας κατά την 2η - 6η δεκαετία.

Το είδος αυτού του τρόμου μπορεί να έχει οικογενή προδιάθεση να εμφανίζεται σποραδικά, να συνοδεύεται και από άλλα κινητικά προβλήματα.

Μπορεί να εμφανιστεί ο τρόμος αυτός σε κάθε ηλικία αλλά η συχνότητα εμφάνισης αυξάνει παράλληλα με την ηλικία. Αναφέρεται και σαν ΓΕΡΟΝΤΙΚΟΣ ΤΡΟΜΟΣ. Ο τρόμος αυτός εμφανίζει επιδείνωση από συναισθηματικό ή φυσικό stress, από σωματική κούραση, στη χρήση καφεΐνης. Τα συστήματα του οργανισμού που προσβάλλονται είναι :

α) Το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα.

β) Μυοσκελετικό Σύστημα.

γ) Ω.Ρ.Λ. Σύστημα (μύτη, αυτιά, φωνητικές χορδές).

Ο Ι.Τ. εμφανίζεται στα άνω άκρα (95%) – κεφάλι (34%) – κάτω άκρα (30%) – αλλοιώσεις φωνής (12%) – γλώσσα (7%) – πρόσωπο (5%) – κορμός (5%).

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ Ι.Τ.

0,4% - 0,9%

Εμφανίζει αύξηση στην ηλικία των 65 ετών (4,6%) ενώ στην ηλικία των 95 ετών φτάνει στο 22%.

 

 

 

ΠΑΘΟΛΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΙΤ

Θεωρείται ότι προκαλείται από «ανωμαλίες» ταλαντώσεις ενός του θαλαμοφλοιώδη και  = παρεγκεφαλίδας αγκύλες πλάκας εγκεφάλου.

Ο Ι.Τ. δεν αποτελεί ομοιειδή ομάδα. Έτσι, άλλα άτομα εμφανίζουν κινητικά συμπτώματα, άλλα συμπτώματα ψυχιατρικά, γνωστικά.

Οικογενές ιστορικό εμφανίζεται στο 50% - 71% των ασθενών με Ι.Τ.

Κληρονομείται με τον αυτοσωματικό επικρατούντα χαρακτήρα.

Μελέτη σε δίδυμους κατέδειξαν και άλλους παράγοντες π.χ. περιβαλλοντικούς παράγοντες που μετέχουν στην εμφάνιση Ι.Τ.

Γενετικός τύπος Ι.Τ. : Χρωμασώματα 2p22-25, 3q13, 6p23.

Επίσης, η ποικιλία ser9cly στον υποδοχέα Ρ3 ντοπαμίνων (χρωμόσωμα 3q13) θεωρείται σαν επικίνδυνος παράγοντας για την εμφάνιση του Ι.Τ.

Τα άτομα που εμφανίζουν Ι.Τ. έχουν πιθανότητες 4% να εμφανίσουν νόσο Parkinson.

Ο τρόμος θέσης με τυπική εμφάνιση στο χέρι εμφανίζεται σε ποσοστό 20%-30% στα άτομα με Ι.Τ.

Αν και ο τρόμος που εκλύεται στην κίνηση αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του Ι.Τ. το είδος αυτό του τρόμου μπορεί να εμφανιστεί και στη νόσο Parkinson.

ΔΙΑΓΝΩΣΗ Ι.Τ.

Εκ του ιστορικού : είναι αμφοτερόπλευρος (σπάνια ετερόπλευρος) τρόμος κίνησης (θέσης ή κινητικός) χεριών, αντιβραχίου, με ασύμμετρο χαρακτήρα.

Δεν υπάρχουν άλλα νευρολογικά σημεία εκτός από το «φαινόμενο του τροχού»

Μπορεί να υπάρχει μόνον τρόμος χωρίς σημεία δυστονίας.

Βοηθητικά διαγνωστικά κριτήρια είναι :

  • · Μεγάλη διάρκεια (άνω των 3 ετών)
  • · Θετικό οικογενειακό αναμνηστικό
  • · Βελτίωση με τη χορήγηση αλκοόλ.

ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ γίνεται από :

Ø  Νόσο Parkinson

Ø  Νόσο Wilson (ηπατοφακοειδής εκφύλιση)

Ø  Διαταραχές μεταβολισμού του χαλκού (Cu)

Ø  Σκλήρυνση κατά πλάκας

Ø  Ορθοστατικός, ψυχογενής τρόμος

Ø  Δυστονικός τρόμος

Ø  Πτερυγίζοντα τρόμο (κινητική διαταραχή που εμφανίζεται σε διαταραχή (αστηριξία) διαταραχές μεταβολισμού π.χ. ήπατος, νεφρών).

Ειδική μνεία πρέπει να γίνει για τα φάρμακα, τα οποία προκαλούν ή ενισχύουν τον φυσιολογικό τρόμο.

Αυτά είναι :

Ø  Amiodazone

Ø  Cimetidine

Ø  Lamotrigine

Ø  Itraconazole

Ø  Valproic acid

Ø  Στεροειδή

Ø  Λίθιο

Ø  Κυκλοσπορίνη

Ø  Β-ανδρενεργικοί αγωνιστές

Ø  Εφεδρίνη

Ø  Θεοφιλλίνη

Ø  Τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά

Ø  Αμφεταμίνες

Ø  Νικοτίνη

Ø  Καφεΐνη

Επίσης ο Ι.Τ. μπορεί να προκληθεί από φυτικά προϊόντα (ephedra – ginkgo – biloba – ginseng).

Επίσης η αλκάλωση (μεταβολική διαταραχή που αφορά την οξεοβασική ισορροπία του οργανισμού) μπορεί να προκαλέσει τρόμο.

Σημείωση : ο τρόμος ο οποίος οφείλεται σε αλκοολισμό είναι χαρακτηριστικός πρωϊνός τρόμος.

Ειδικές εξετάσεις (βιολογικοί δείκτες – διαγνωστικά tests) δεν υπάρχουν για την διάγνωση του Ι.Τ.

Πρέπει να εκτιμηθεί η λειτουργία του θυρεοειδή αδένα (μέτρηση TSH) – η σερουλοπλασμίνη και ο χαλκός του ορού για να αποκλειστεί η νόσος Wilson.

Υπολογισμός ηλεκτρολυτών, ουρίας, κρεατινίνης για την εκτίμηση της λειτουργίας των νεφρών.

Απεικόνιση του εγκεφάλου (MRI) δεν γίνεται εκτός αν υπάρχει υποψία νόσου Wilson.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Χορηγείται όταν ο Ι.Τ. εμποδίζει την καθημερινότητα του ατόμου.

1η ΕΠΙΛΟΓΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Ø  Propranolon 60-320mg/dL ημερ.

(αποτελεσματική στο 50% των περιπτώσεων Ι.Τ.) Δεν δρά στο Ι.Τ. φωνής.

Ø  Primidone 150-300 mg/dL ημερ.

Βελτίωση τρόμου 40-52%. Ποσοστό 30%-50% δεν ανταποκρίνεται στην παραπάνω θεραπεία και έτσι εφαρμόζεται η

2η ΕΠΙΛΟΓΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Ø  Χορήγηση Topiramate έχει παρενέργειες όπως παραισθήσεις, απώλεια βάρους, δυσκολία πνευματικής συγκέντρωσης.

Ø  Gabapentin ≈ 400mg.

Ø  Solatol – Nadolol – atemolol χορηγούνται επίσης.

Ø  Χορήγηση clonazepam, albrazolam γίνεται με φειδώ (προκαλούν εξάρτηση!!!).

Ø  Οι χορηγήσεις Memantine, clomidine, acetozolamide, pheunobarbital, zomsamode έχουν δοκιμαστεί.

Από τα γνωστά ονόματα του πολιτικού και καλλιτεχνικού φάσματος, o Samuel Adams, Oliver Gronwell, Sandra Day O’Connor, Engene O’ Neil, Katharine Herburn υπέφεραν από «ιδιοπαθή τρόμο».

Ειδικά η Katharine Herburn ξεχώριζε από την «τρεμουλιαστή φωνή της» που ήταν απότοκος της πάθησής της.

Dr. ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΛΙΑΚΜΑΝΗΣ

Ref. – Merck Man 19th ed.

-  Body Signs

-  Rheis fol.

ΣΠΑΣΜΟΣ «ΚΡΑΜΠΑ» ΕΠΩΔΥΝΗ ΜΥΪΚΗ ΣΥΣΤΟΛΗ

Ξαφνικές, ακούσιες, επώδυνες, παροδικές και μη καταλειπούσες βλάβες, συστολές ομάδος μυών.

Η συστολή αυτή μπορεί να εμφανιστεί σαν παροδική παράλυση και ακινητοποίηση των μυών που εμφανίζουν την κράμπα.

Σαν σπασμός ορίζεται κινητική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από ταχυτοεξαρτώμενη αύξηση του τόνου των μυών με υπερβολικά τινάγματα τέτοντων, σαν αποτέλεσμα της ευερεθιστικότητας του αντανακλαστικού διάτασης.

Ο σπασμός οφείλεται σε παθολογικά αίτια [λειτουργική βλάβη του εγκεφάλου ή του νωτιαίου μυελού (ή και αμφοτέρων) και συνοδεύεται από αύξηση των τενοντίων αντανακλαστικών και κλόνο].

Ο σπασμός συνήθως εμφανίζεται στους καμπτήρες των άνω άκρων, εκτείνοντες των κάτω άκρων (πιο συχνά στους πρηνίστες μύς άνω άκρων και υπτιαστές κάτω άκρων).

Ο μυϊκός σπασμός είναι μη φυσιολογική δραστηρίοτητα του μυός με ξαφνικές μη εθελούσιες αλγεινές μυϊκές συσπάσεις.

Εκδηλώνεται : α) σαν δυσκαμψία, ακαμψία σε ηρεμία, β) σαν βραδεία χαλάρωση μυών, γ) σαν παροδικές συσπάσεις ενός μυός σε ηρεμία (δεσμιδώσεις : μυϊκός σπασμός χωρίς πόνο που χαρακτηρίζεται από ταχεία μη συγχρονισμένη σύσπαση πολλών μικρών μυών).

Η κράμπα εμφανίζεται ξαφνικά και υποχωρεί σε δευτερόλεπτα, λεπτά, ακόμα και ώρες, και συμβαίνει είτε στους σκελετικούς μυς είτε στους λείους μυϊκούς μύς.

Συνήθως οι κράμπες εμφανίζονται στις κνήμες, πόδια, χέρια είναι ακίνδυνες χωρίς παθολογικό υπόστρωμα.

Οι κράμπες των σκελετικών μυών προκαλούνται από συνδυασμό μυϊκής κόπωσης, διαταραχές ηλεκτρολητών (χαμηλή τιμή Na, χαμηλό Mg).

Κράμπες των λείων μυϊκών ινών εμφανίζονται επίσης κατά την εμμηνορρυσία ή οξεία γαστρεντερίτιδα.

ΑΙΤΙΑ ΜΥΪΚΩΝ ΣΥΣΤΟΛΩΝ

Ø  Υπόξια μυών

Ø  Μεγάλες και απότομες μεταβολές θερμοκρασίας

Ø  Αφυδάτωση

Ø  Χαμηλό Na αίματος

Επίσης

Ø  Κύηση

Ø  Νεφρική νόσος

Ø  Παθήσεις θυρεοειδή αδένα

Ø  Μείωση Καλίου (Κ) ορού

Ø  Ελάττωση Mg

Ø  Ελάττωση Ασβεστίου

Ø  Σύνδρομο «ανύσυχου ποδιού»

Ø  Φλεβίτιδα

Ø  Σκλήρυνση κατά πλάκας

Ø  Λήψη φαρμάκων.

Οι διαταραχές των ηλεκτρολυτών προκαλούν τετανία, μυϊκές κράμπες (μείωση Κ – μείωση Ca) και συνήθως οφείλονται σε απώλειες των στοιχείων αυτών με αυξημένη εφίδρωση.

Η απώλεια της ωσμωτικότητας στο περιβάλλον των μυϊκών κυττάρων οδηγεί και προκαλεί συρρίκνωση των μυϊκών κυττάρων και πρόκληση μυϊκών συστολών με το Ca να παραμένει συνδεδεμένο με την τροπονίνη παρατεινόνται από τη μυϊκή συστολή.

Το έτος 1965 ερευνητές εξακρίβωσαν ότι οι κράμπες των κάτω άκρων όπως και το σύνδρομο ανήσυχου ποδιού (Restless-Leg Syndrome) προέρχεται από περίσσεια ινσουλίνης (υπερινσουλιναιμία) ενώ η υπογλυκαιμία όπως και η αντιδραστική υπογλυκαιμία δεν ευνοούν τις κράμπες.

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΗΣΥΧΟΥ ΠΟΔΙΟΥ : Κατάσταση άγνωστης αιτίας η οποία χαρακτηρίζεται από ανυπόφορη αίσθηση κνησμού ή αιμωδίας στα κάτω άκρα και έχει σαν αποτέλεσμα ακατανίκητη επιθυμία κίνησης κάτω άκρων. Τα παραπάνω συμπτώματα επιτείνονται στο τέλος της ημέρας, όταν ο ασθενής κάθεται, είτε είναι κλινήρης με αποτέλεσμα αϋπνία. Θεραπεία : ηρεμιστικά φάρμακα – τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά).

Οι ομάδες των λείων μυϊκών ινών προκαλούν συσπάσεις πριν από την έναρξη και κατά την διάρκεια της εμμυνορυσίας όπως και στην περίπτωση της ενδομητρίωσης.

Η υπέρμετρη μυϊκή άσκηση προκαλεί επώδυνες κράμπες των μυών του σκελετού που εντοπίζονται στις γαστροκνήμιες, καμάρες ποδιών, μηρούς.

Οι κράμπες αυτές προκαλούν οξείς πόνους και αδυναμία κίνησης του ποδιού «μοιάζει σαν κλειδωμένο».

Τα παραπάνω συμπτώματα μπορεί να διαρκέσουν έως και 7 ημέρες μέχρι την πλήρη αποκατάσταση της λειτουργικότητας των μυών.

ΕΠΟΜΕΝΩΣ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗ

ΧΩΡΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ

ΚΑΙ ΒΑΡΕΙΑ ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ!!!

Οι κράμπες των μυών που εμφανίζονται τη νύχτα είναι συνηθισμένες στους μεγάλης ηλικίας άτομα (αρτηριοσκλήρυνση – υποξία) και στις νεαρές ηλικίες που ασκούνται τις νυκτερινές ώρες.

Πιθανοί παθογενετικοί παράγοντες, είναι :

  1. 1. Αφυδάτωση
  2. 2. Χαμηλές τιμές ηλεκτρολυτών (Mg – K – Ca – Na)
  3. 3. Μειωμένη αιμάτωση των μυών.

Ειδικά «κράμπες» τις νυκτερινές ώρες στα κάτω άκρα εμφανίζονται τους τελευταίους μήνες της κύησης.

Παθολογικά νοσήματα που συνοδεύονται από κράμπες, είναι :

Ø  ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΝΟΣΟΙ

Ø  ΚΙΡΡΩΣΗ ΗΠΑΤΟΣ

Ø  ΚΥΗΣΗ

Ø  ΣΤΕΝΩΣΗ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΟΥ ΣΩΛΗΝΑ.

Επίσης χρήση φαρμάκων, όπως :

Ø  ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ

Ø  Β-ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ

Ø  ΣΤΑΤΙΝΕΣ, προκαλούν κράμπες 80% αθλητών που λαμβάνου στατίνες, εμφανίζουν κράμπες. Ενώ κράμπες σαν παρενέργεια των στατίνων στο γενικό πληθυσμό αναφέρονται σε ποσοστό 10% - 25% (πολλές φορές οι κράμπες εξαφανίζονται αλλάζοντας σκεύασμα στατίνης!!!). Η συγχορήγηση Q10 συνένζυμου φαίνεται να μειώνει την παρενέργεια αυτή των στατίνων).

Ø  BALOXIFENE (ENISTA).

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Άφθονη κατανάλωση υγρών – χορήγηση κινίνης – συμπλέγματος Βιτ. Β – Λιδοκαΐνη – ανταγωνιστές διαύλων ασβεστιόυ – Cyclobenzaprine (Flexoril).

Dr. ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΛΙΑΚΜΑΝΗΣ

Ref. : - Merck Man 19th ed.

-        Tabers λεξικό

-        Βικιπαίδεια

e-genius.gr ...intelligent web software