Γενικά Θέματα

 

 

AUGMENTIN

Αντιβιοτικό σκεύασμα που αποτελείται από Amoxicillin + clavulanic acid (αμοξυσιλλίνη + κλαβουνανικό οξύ).

Συγγενές αντιβιοτικό αμπικιλλίνης ανήκουν στην ομάδα της πενικιλλίνςη.

Ενεργεί κατά H. influenzae – N. Gonorrhea – E. coli – Pneumococci - Streptococci -  στελέχη σταφυλόκοκκου.

Η προσθήκη του clavulamic οξέος αυξάνει την δραστικότητα της amoxicillin και σε άλλα μικρόβια τα οποία συνήθως είναι ανθεκτικά στην amoxicillin.

Το Augmentin προκαλεί κυρίως χολόσταση με ή χωρίς σημεία ηπατίτιδας (αύξηση χολερυθρίνης – αλκαλικής φωσφατάσης και χωρίς αύξηση Τρανσαμινασών – γGT – αλκαλικής φωσφατάσης).

Χολόσταση σπάνια συμβαίνει έχουν αναφερθεί 150 περιπτώσεις (ίκτερος – κνησμός). Εμφανίζεται μετά 1 – 6 εβδομάδες μετά την αρχή της θεραπείας με το φάρμακο αλλά και εβδομάδες μετά την λήξη της θεραπείας.

Περισσότεροι ασθενείς επανέρχονται στη φυσιολογική τους κατάσταση αλλά έχουν αναφερθεί περιπτώσεις (σπάνια) ηπατικής κίρρωσης, ανεπάρκειας, όπου πλέον συζητείται η μεταμόσχευση ήπατος.

Άλλα αντιβιοτικά όπως η minocycline (συγγενές με τετρακυκλίνες φάρμακο) και η Gotrimoxazole (συνδυασμός σουλφουναμίδων) έχουν αναφερθεί για ηπατικές επιπλοκές.

METHOTREXATE

Χορηγείται σε ασθενείς με σοβαρής μορφής ψωρίαση – ρευματοειδή αρθρίτιδα – ψωριασική αρθρίτιδα και μερικές φορές στη νόσο Crohn’s.

Η χορήγηση φαρμάκου προκαλεί δοσοεξαρτημένη βλάβη ήπατος.

Χορηγείται με προσοχή σε αρρώστους :

  1. 1. Με προϋπάρχουσα βλάβη ήπατος
  2. 2. Αλκοολικούς
  3. 3. Παχύσαρκους

Η χρήση χαμηλών δόσεων φαρμάκου (5 – 15mg) άπαξ εβδομαδιαία έχει καθιερωθεί, ώστε να αποφεύγονται οι τοξικές επιδράσεις του φαρμάκου στο ήπαρ.

Χρειάζεται συνεχής παρακολούθηση λειτουργιών ήπατος. Υπάρχει η άποψη της εκτέλεσης βιοψίας ήπατος μετά από θεραπεία διάρκειας 2 ετών (ή αφού συμπληρωθεί ολική δόση 4 γραμμαρίων του φαρμάκου) ώστε να αποφευχθεί η ηπατική κίρρωση.

ΑΚΕΤΑΜΙΝΟΦΑΙΝΗ

Η βλάβη ήπατος που προκαλείται από το φάρμακο είναι δοσοεξαρτώμενη (μεγαλύτερη δόση – περισσότερες πιθανότητες ηπατικής ανεπάρκειας).

Οι βλάβες του ήπατος από τη χορήγηση του φαρμάκου δεν είναι ιδιοσυγκρασικές (δηλαδή είναι τοξικού τύπου και δεν αποδίδονται στην «ευαισθησία» του ατόμου).

Η υπερδοσολογία μπορεί να οδηγήσει σε ηπατική ανεπάρκεια ακόμα  και θάνατο. Αποτελεί την πρώτη μορφή δηλητηρίασης και ηπατικής ανεπάρκειας στις ΗΠΑ και Αγγλία.

 
 

Ενήλικες, 4000mg/24ώρο

Παιδιά εξαρτάται από το σωματικό βάρος και ηλικία

 

Δόση μέγιστη

Άτομα τα οποία καταναλώνουν περισσότερα από 2 αλκοολούχα ποτά ημερησίως δεν πρέπει να καταναλώσουν ακεταμινοφαίνη πάνω από 2gr/24ωρο.

Δόση μαζική 7 – 10gr (7.000 – 10.0000mgr) ακεταμινοφαίνης (14 – 20 χάπια) περίπου διπλάσια της συνηθισμένης δόσης μπορεί να προκαλέσει ηπατική βλάβη στον ενήλικα.

Στα παιδιά δόση 140mg/mg/Kgr μπορεί να προκαλέσει βλάβη ήπατος.

Λήψη 3 – 4 gr εφάπαξ του φαρμάκου προκαλούν σοβαρή ηπατική βλάβη.

Επίσης η νηστεία, η κακή διατροφή και ταυτόχρονη λήψη άλλων φαρμάκων (π.χ. φαινοτοΐνη) – Carbamazepine – Ισονιαζίδη, αυξάνουν την τοξικότητα της ακεταμινοφαίνης.

Η ακεταμινοφαίνη περιέχεται σε πολλά «καθημερινής χρήσης» φάρμακα, όπως – Tylenol ενώ η ακεταμινοφαίνη είναι το γνωστό φάρμακο, Παρακεταμόλη.

Σκευάσματα που κυκλοφορούν και περιέχουν παρακεταμόλη ακετομινοφαίνη :

-       Dolal

-       Biocetamol

-       Depon

-       Panadol

-       Protalgon

-       Neo Kalnol

-       Apotel

-       Buscopan plus

-       Lonarid-N

-       Norgesic

-       Panadol extra

-       Paracetamol-codeine

Ø  Δεν έχει αποδειχθεί ότι το φάρμακο ασκεί δυσμενείς επιδράσεις στο έμβρυο.

Ø  Η παρακεταμόλη απεκκρίνεται στο μητρικό γάλα, αλλά σε θεραπευτικές δόσεις δεν έχει δυσμενείς συνέπειες.

Ø  Απορρόφηση από το στόμα ταχεία και πλήρης.

Dr. ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΛΙΑΚΜΑΝΗΣ

Ref. : MedNet.com

ΟΥΡΑΙΜΙΚΟ ΑΙΜΟΛΥΤΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ (ΟΑΣ)

Το Ο.Α.Σ. έχει πολλές ομοιότητες με τη Θρομβωτική Θρομβοπενική Πορφύρα (Θ.Θ.Π.), αλλά και βασικές διαφορές όπως:

α) Το Ο.Α.Σ. εμφανίζεται κυρίως στην παιδική ηλικία

β) χαρακτηρίζεται και αυτό όπως η Θ.Θ.Π. από παρουσία μιρκοαγειοπαθητικής αιμολυτικής αναιμίας, αλλά η θρομβοπενία που χαρακτηρίζει και το Ο.Α.Σ. είναι μέτρια

γ) η συμμετοχή του Κ.Ν.Σ. στο Ο.Α.Σ. δεν είναι συχνή

δ) αντίθετα η προσβολή των νεφρών είναι συχνότερη στο Ο.Α.Σ. παρά στη Θ.Θ.Π.

ε) σοβαρή υπέρταση χαρακτηρίζει το Ο.Α.Σ.

Το Ο.Α.Σ. εμφανίζεται κυρίως στην παιδική ηλικία και συνδέεται με μικροβιακές και ιογενείς λοιμώξεις, αλλά και χρήση φαρμάκων (κυρίως κινίνη και παράγωγα αυτής). Εκδηλώνεται με έντονους κοιλιακούς πόνους και διάρροιες.

Το Ο.Α.Σ. προσβάλλει και ενήλικες με χρόνια και σοβαρότερη πορεία, έκβαση και αποδίδεται κυρίως στη χρήση φαρμάκων (παράγωγα κινίνης).

Επίσης το Ο.Α.Σ. εμφανίζεται και σε καρκινοπαθείς αρρώστους μετά από θεραπεία με αντινεοπλασματικά φάρμακα (μιτομυκίνη, σισπλατίνη).

ΑΙΤΙΑ Ο.Α.Σ.

Μικροβιακά στελέχη Escherichia coli (κυρίως τύπου ΟΙ57-Η7) όπως και τύπου Ι Shigella dysenteriae που προκαλούν διαρροϊκές αιμορραγικές κενώσεις ενοχοποιούνται για τον Ο.Α.Σ.

Τα μικρόβια αυτά εισάγονται στο πεπτικό σύστημα ζώων (κυρίως βοοειδών).

Το προς κατανάλωση κρέας μολύνεται κατά τη σφαγή του ζώου.

Η βρώση όχι καλά βρασμένου κρέατος, λουκάνικων (από εκεί και η ονομασία της νόσου «Hamburger disease»), αλλαντικών γενικότερα αλλά και μη καλή παστερίωση γάλακτος προκαλεί το Ο.Α.Σ. που περιλαμβάνει πολλές φορές επιδημική μορφή (ΚΑΝΑΔΑΣ, ΗΠΑ). Εκδηλώσεις του Ο.Α.Σ. αρχίζουν προς το τέλος της πρώτης εβδομάδος όταν η δυσεντερία έχει αποδράμει. Επακολουθεί ολιγουρία, εκσεσημασμένη πτώση αιματοκρίτη (Het)  (10% σε 24 ώρες!!!) και αυτό μπορεί να είναι οδηγό σημείο φια το Ο.Α.Σ. ενώ ουραιμία, νεφρική ανεπάρκεια και συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια μπορεί να εκδηλωθεί.

Οι τοξίνες των παραπάνω μικροβίων προκαλούν βλάβη στο ενδοθήλιο του αγγείου και έναρξη του Ο.Α.Σ. είτε άμεσα, είτε έμμεσα με τους παρακάτω μηχανισμούς:

Α) ΣΥΝΑΘΡΟΙΣΗ ΟΥΔΕΤΕΡΟΦΙΛΩΝ που προκαλείται από την ενεργοποίηση των τοξινών των μικροβίων πάνω τα λευκοκύτταρα του ασθενούς (ελευθέρωση κυττοκινών π.χ. Ιντερλευκίνης 8).

Β) ΟΙ ΤΟΞΙΝΕΣ ΤΩΝ ΜΙΚΡΟΒΙΩΝ προκαλούν επίσης συστηματική βλάβη των αγγείων, επιτρέποντας έτσι στις ενδοτοξίνες και παράγοντες φλεγμονής να εισέλθουν στην κυκλοφορία.

Πρέπει να σημειωθεί ότι η λευκοκυττάρωση είναι συχνή στη διάρροια που συνοδεύει το Ο.Α.Σ. και έχει ευθέως προγνωστική σημασία (παθογενετικός ρόλος στο Ο.Α.Σ. της ενεργοποίησης των ουδετερόφιλων ενώ πολλές φορές παρατηρείται λευχαιμοειδής αντίδραση (αρ. Λευκών < 50.000 αιμ/μl) και βεβαίως θρομβοπενία 30.000-100.000 αιμοπ/ μl. Πολλές φορές επίσης η υπογλυκαιμία και υπονατριαιμία μπορεί να προκαλέσουν εκδηλώσεις από το ΚΝΣ του ασθενούς (σπασμοί – απώλεια συνείδησης).

Επίσης οι νεφροί εμφανίζονται «ευάλωτοι» στο Ο.Α.Σ. (κυρίως σε αυτό που προκαλείται από μικροβιακές λοιμώξεις). Η δημιουργία θρόμβων εξ αιμοπεταλίων και ινικής σαν αποτέλεσμα της βλάβης του επιθηλίου προκαλεί ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΤΡΙΧΟΕΙΔΙΚΗ ΕΝΔΟΘΗΛΙΩΣΗ

Αυτό αποδίδεται:

α) στους γλυκολιποειδικούς υποδοχείς που δεσμεύουν την τοξίνη και υπάρχουν σε μεγάλο αριθμό στην ενδοθηλιακή μεμβράνη των κυττάρων του νεφρού.

β) Η τοξίνη των μικροβίων φαίνεται ότι διεγείρει εκλεκτικά και σημαντικά τον παράγοντα νέκρωσης όγκου (tumor necrosis factor) μέσα στον νεφρό. 

Συμπερασματικά οι επικρατέστερες θεωρίες για την αιτιοπαθολοφυσιολογία της Θ.Θ.Π. και Ο.Α.Σ. είναι:

  1. 1. ΑΠΟΥΣΙΑ ΙΝΩΔΟΛΥΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΟΣ στην περιοχή που σχηματίζονται οι μικραγγειακοί θρόμβοι, αντίθετα η ινωδολυτική ικανότητα του αίματος συνολικά είναι φυσιολογική.
  2. 2. ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΥΚΛΙΝΗΣ Ή ΕΛΑΤΤΩΜΕΝΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΥΤΗΣ.
    Η προστασυκλίνη προκαλεί αγγειοδιαστολή και είναι ο φυσικός αναστολέας της προσκόλλησης και συνάθροισης των αιμοπεταλίων.

Έτσι η απουσία προστασυκλίνης ευοδώνει την αγγειοσύσπαση και συγκόληση αιμοπεταλίων.

Αυξημένη καταστροφή όπως και αλλοιωμένη κυτταρική σύνθεση προστασυκλίνης έχουν αναφερθεί στα δύο νοσήματα.

  1. 3. Πιθανολογείται η απουσία ενός άγνωστου παράγοντα που εμποδίζει την συγκέντρωση των αιμοπεταλίων όπως και ανωμαλίες του ενδοθηλίου των αγγείων, ενώ σημειώνεται και η παρουσία αντισωμάτων κατά του ενδοθηλίου.
  2. 4. Στη Θ.Θ.Π. και Ο.Α.Σ. υπάρχει ελάττωμα κατά την παραγωγή του παράγοντα Von Willebrand (V.W.F.) που προκαλεί εμφάνιση ανωμαλιών πολυμερικών μορφών V.W.F. που θεωρούνται παθογνωμονικές για τα νοσήματα αυτά.

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΘΘΠ (TTP) – ΟΑΣ (HUS)

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

ΟΑΣ (HUS)

ΘΘΠ (TTP)

1.     ΑΙΜΟΛΥΤΙΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ

100

100 *

2.     ΘΡΟΜΒΟΠΕΝΙΑ

60

94 *

3.     ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

15

90 *

4.     ΠΥΡΕΤΟΣ

21

50

5.     ΑΝΟΥΡΙΚΗ ΟΞΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

98

2

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

ΜΕΣΗ ΤΙΜΗ ΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΩΝ

95.000

35.000

ΚΡΕΑΤΙΝΙΝΗ

4

1.8

ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ADAMS 13 < 5%

13

89

ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ KATA ADAMS 13

0

51

 *Επιλογή του 100,94,90 σαν μέτρο σύγκρισης.

Επίσης αναφέρεται η παρουσία οικογενούς ΟΑΣ (HUS) και αποδίδεται αυτό στην έλλειψη παράγοντα Η.

ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ Η: Προστατεύει τα κύτταρα του οργανισμού από βλάβες που συμβαίνουν μέσω της εναλλακτικής οδού ενεργοποίησης του συστήματος συμπληρώματος. Προάγει την αδρανοποίηση C3b από τον παράγοντα 1.(αναστολέας C3b ).

Η έλλειψη του παράγοντα Η έχει σαν αποτέλεσμα α) την άναρχη, μη ελεγχόμενη δράση του C3 , β) την βλάβη των σπειραμάτων του νεφρού μέσω αντισωμάτων ή ανοσοσυμπλεγμάτων, γ) την απόπτωση κυττάρων ενδοθηλίου, δ) την συσσώρευση αιμοπεταλίων, ε) την σύνδεση και ενεργοποίηση παράγοντα VII, και τέλος την γένεση θρομβίνης και το σχηματισμό ινικής.

ΟΥΡΑΙΜΙΚΟ ΑΙΜΟΛΥΤΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ

 

ΟΑΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ

ΙΣΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΒΛΑΒΗ

ΟΑΣ ΚΛΑΣΣΙΚΟ 80-90%

Ενδοθηλιακή βλάβη από τοξίνες shiga (παιδιά)

Θρόμβοι αιμοπεταλίων και ινικής κυρίως στους νεφρούς

ΟΑΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΣ 5-10%

Ανεπάρκεια παράγοντα Η και ενεργοποίηση συμπληρώματος

ΔΕΥΤΕΡΟΠΑΘΕΣ ΟΑΣ 5%

Βλάβη ενδοθηλίου από τους ίδιους παράγοντες που προκαλούν ΘΘΠ

Θρόμβοι αίματος στην συστηματική και νεφρική κυκλοφορία.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ Α.Ο.Σ.

Η θεραπεία του Α.Ο.Σ. πρέπει να είναι άμεση και περιλαμβάνει συμπτωματική αντιμετώπιση (ρύθμιση υγρών, ηλεκτρολυτών, μεταγγίσεις, ρύθμιση υπέρτασης, πρόληψη σπασμών).

Η εμφανιζόμενη υπέρταση ρυθμίζεται άριστα με χορήγηση ανταγωνιστών ιόντων Ca++.

Περιτοναϊκές πλύσεις βελτιώνουν:

Α) την κλινική εικόνα της ουραιμίας

Β) Βοηθούν στην ενεργοποίηση των ενδογενών ινωδολυτικών μηχανισμών με αποτέλεσμα τη διάλυση των αγγειακών θρόμβων. Χρήση κορτικοστεροειδών και αντιαιμοπεταλιακών φαρμάκων έχει αναφερθεί, χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία.

Θεραπεία εκλογής όπως και στη Θ.Θ.Π. είναι οι πλασμαφαιρέσεις (πάνω από 80 ml/kg σώματος) επί καθημερινής βάσεως μέχρι να επέλθει ύφεση της νόσου.

ΠΡΟΓΝΩΣΗ Α.Ο.Σ.

Το Α.Ο.Σ. στους ενήλικες έχει άγνωστη πρόγνωση.

Με αποτελεσματική άμεση θεραπεία, 85% των ασθενών αποκαθίσταται πλήρως.

Γενικά πάντως οι ασθενείς με Θ.Θ.Π. όπως και Ο.Α.Σ. πρέπει να παρακολουθούνται προσεκτικά για αρκετά χρόνια (ακόμα και εκείνοι που έχουν εμφανίσει ένα απλό επεισόδιο Θ.Θ.Π. και Ο.Α.Σ.) γιατί μπορεί να εμφάνισαν εξάρσεις της νόσου.

Dr. Νίκος Καλλιακμάνης

Ref.:
Merk Man. 19th Edition
Wintrobe: Heam
Textbook of Therapeudics (Sev. Ed) p.269-271

Το ήπαρ το οποίο ονομάζεται «χημικό εργοστάσιο» του ανθρώπινου οργανισμού είναι αδένας μικτός, αποτελείται από τα ηπατικά κύτταρα, έχει βάρος 1,4-1,6Kgr που αποτελεί ποσοστό 20% του συνολικού βάρους του σώματος.

Εμφανίζει μεγαλύτερες διαστάσεις στα νεογνά και έμβρυα ενώ ο όγκος του ελαττώνεται όσο μεγαλώνει ο άνθρωπος.

Εμφανίζει 3 επιφάνειες (άνω – κάτω - οπίσθια) και με τον δρεπανοειδή σύνδεσμο χωρίζεται σε 2 λοβούς (αριστερό – δεξιό πιο μεγάλο).

         
   

[* Διάφραγμα : Μεμβράνη – ανατομικός σχηματισμός ο οποίος χωρίζει το κύτος της κοιλίας από το κύτος του θώρακος]

 
 

Υπόκυρτη και βρίσκεται στο δεξιό θόλο του διαφράγματος*

 
 
 
 

Που έρχεται σε επαφή με το έντερο (12δάκτυλο) δεξιό νεφρό, δεξιά κολική (εντερική καμπή)

 

Το ήπαρ δέχεται 1500ml/αίματος/κατά λεπτό. Οι λειτουργίες που επιτελεί είναι πολλαπλές και η συνολική λειτουργία του ανθρωπίνου οργανισμού εξαρτάται από την λειτουργική και ανατομική του ακεραιότητα.

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ

Η στενή επαφή του αίματος με τα ηπατικά κύτταρα όπως και η πλούσια αιμάτωσή του διευκολύνει την ταχεία μεταφορά των προϊόντων του μεταβολισμού του συνόλου οργανισμού του ανθρώπου.

Εκτός από τα κύτταρα Kufpler (μακροφάγα κύτταρα) που έχουν εξειδικευμένη λειτουργία τα υπόλοιπα κύτταρα του ήπατος είναι αδιαφοροποίητα και ικανά να επιτελέσουν πολλές λειτουργίες όπως στο :

  1. 1. ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ

Το σπουδαιότερο όργανο για την διατήρηση της φυσιολογικής τιμής του σακχάρου αίματος.

Μετατρέπει τη γλυκόζη – φρουκτόζη – γαλακτόζη σε γλυκογόνο. Επίσης όταν συμβεί υπογλυκαιμία (πτώση του σακχάρου αίματος) υδρολύει το γλυκογόνο σε γλυκόζη.

Οι μηχανισμοί αυτοί αποτελούν εσωτερικές λειτουργίες του οργάνου αλλά επηρεάζονται από πολλούς εξωηπατικούς παράγοντες (ινσουλίνη – αδρεναλίνη – θυροξίνη – κορτιζόλη – γλυκογόνη).

  1. 2. ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟ ΤΩΝ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ

Το πιο σπουδαίο όργανο για τον μεταβολισμό (απαμίνωση*) των πρωτεϊνών.

* Απαμίνωση, αποικοδόμηση (αφαίρεση από αμινοξέα) στοιχείο απαραίτητο για τον παραπέρα μεταβολισμό τους.

Με τον τρόπο αυτό γίνεται και η σύνθεση της ουρίας η οποία αποβάλλεται μετά τον σχηματισμό της από τα νεφρά.

Παράγοντες πήξεως του αίματος όπως προθρομβίνης ινωσυγόνο – παράγοντες V – VII – IX – X συνθέτονται στα κύτταρα του ήπατος. Ενώ απαραίτητα για τον οργανισμό λευκώματα (λευκωματίνη – α – β σφαιρίνες) συνθέτονται επίσης στο ήπαρ. Το 1ο τρίμηνο της εμβρυϊκής ζωής, παράγει το ήπαρ ερυθροκύτταρα – την 23η εβδομάδα ο μυελός οστών αναλαμβάνει την παραγωγή αυτή. Το ήπαρ επίσης παράγει την ορμόνη ΘΡΟΜΒΟΠΟΙΗΤΙΝΗ (γλυκοπρωτεϊνική ορμόνη που ρυθμίζει την παραγωγή των αιμοπεταλίων από τον μυελό των οστών). Το ήπαρ επίσης παράγει τον ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΟΡΦΟ ΑΥΞΗΤΙΚΟ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ 1 (IGF-1) που είναι μία πολυπεπτιδική πρωτεϊνική ορμόνη με σημαντικό ρόλο στην σωματική αύξηση στα παιδιά και αναβολική δράση στους ενήλικες.

Οι γ΄ σφαιρίνες (αντισώματα) επίσης παράγονται από τα κύτταρα του ήπατος (Δ.Ε.Σ. = Δίκτυο Ενδοθηλιακό Σύστημα : ετερογενές άθροισμα κυττάρων με κοινή ιδιότητα την ικανότητά τους να  προσλαμβάνουν και να καταστρέφουν σώματα – μικρόβια και άλλους βλαπτικούς παράγοντες για τον οργανισμό με την λειτουργία της φαγοκυττάρωσης).

Σχεδόν όλες οι πρωτεΐνες που ανιχνεύονται στο πλάσμα εξαρτώνται από την λειτουργία του ήπατος.

  1. 3. ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟ ΤΩΝ ΛΙΠΩΝ - ΛΙΠΙΔΙΩΝ

Η χοληστερόλη συντίθεται στο ήπαρ και εστεροποιείται. Εστεροποιηση : αντίδραση ενός οξέος με μία αλκοόλη για τον σχηματισμό ενός εστέρα και νερού.

Η χοληστερόλη και τα τριγλυκερίδια κυκλοφορούν στο αίμα σαν λιποπρωτεΐνες.

  1. 4. ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟ ΤΩΝ ΒΙΤΑΜΙΝΩΝ

Οι λιποδιαλυτές Βιταμίνες A,P,E,K ή  K,E,D,A (για τους χαρτοπαίκτες!! το θυμούνται καλύτερα έτσι), εξαρτώνται στην απορρόφησή τους από την φυσιολογική λειτουργία του ήπατος [ειδικά της χολής που παράγεται σε συνεχή ροή από τα κύτταρα του ήπατος (600-800ml) και αποθηκεύεται στη χοληδόχο κύστη].

Η χολή αποτελείται κατά ποσοστό 80% από χολικά άλατα (φυσικοί ιοντικοί διαλύτες απαραίτητοι στην μεταφορά και έκκριση λιπιδίων) και από ηλεκτρολύτες, λιπίδια, κ.α.

Οι βιταμίνες ADEK, B12 – φυλλικό οξύ αποθηκεύονται στο ήπαρ.

Η Βιταμίνη Κ είναι απαραίτητη για την παραγωγή προθρομβίνης και παράγοντα VII (παράγοντες πήξεως αίματος).

Επίσης το νικοτινικό οξύ και ανευρίνη (Β1 Βιταμίνη – Θειαμίνη) σχηματίζονται στο ήπαρ. Υδροδιαλυτή βιταμίνη, ονομάστικε ανευρίνη γιατί η έλλειψη της προκαλεί νευρολογικές διαταραχές.

ΑΔΡΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΟΡΜΟΝΩΝ

Τα οιστρογόνα, κορτικοειδή και άλλες στεροειδές, ορμόνες συνδέονται, μεταφέρονται και αδρανοποιούνται στο ήπαρ με συνδεόμενες με γλυκοουρανικό οξύ και αποβάλλονται στα ούρα.

Η θυροξίνη (ορμόνη θυρεοειδούς) και α΄ βασοπρεσσίνη (βασοπρεσσίνη ή αντιδιουρητική ορμόνη) συντίθεται στον υποθάλαμο και αποθηκεύεται στον οπίσθιο λοβό της υπόφυσης και κυκλοφορεί στο αίμα. Τελευταία η ορμόνη αυτή θεωρείται σαν το «βιολογικό ρολόϊ» του εγκεφάλου, καθορίζοντας τον κιρκάδιο κύκλο δηλαδή τον κύκλο ύπνου, εγρήγορσης, περιοδικές μεταβολές στη θερμοκρασία του σώματος, την παραγωγή ορμονών, την αναγέννηση των κυττάρων και άλλες μεταβολικές λειτουργίες.

Η έκθεση σε έντονο φυσικό ή τεχνητό φως τις ώρες που το βιολογικό ρολόϊ θεωρεί ότι είναι νύχτα, αποσυντονίζει τους κιρκάδιους ρυθμούς και προκαλούνται σοβαρές παρενέργειες π.χ. το τζετ-λαγκ (νόσος ταξιδιωτών) καθώς και η εργασία σε κυλιόμενες βάρδιες μπορεί να αυξήσουν το κίνδυνο Υπέρτασης – Παχυσαρκίας – Μεταβολικών Διαταραχών.

Όλα τα παραπάνω επιτυγχάνονται με μπλοκάρισμα των υποδοχέων της βασοπρεσσίνης στον εγκέφαλο έτσι ώστε το «βιολογικό ρολόϊ» να μηδενίζεται «να αλλάζει ώρα» με ταχύτερους ρυθμούς.

ΑΔΡΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΦΑΡΜΑΚΩΝ

Πολλά φάρμακα συνδέονται στα ηπατικά κύτταρα όπου τελούνται αντιδράσεις βιομετατροπής (αύξηση της απέκκρισης – απενεργοποίηση ή μετριασμός της βιολογική δράσης τους – παραγωγή ενεργών χημικών παραγώγων).

Έτσι η μορφίνη – ατροπίνη – μερικώς καταστρέφονται στο ήπαρ – η αμμωνία μετατρέπεται σε ουρία – τα βαρβιτουρικά γίνονται φαρμακολογικά ανενεργά. Επίσης η ασπιρίνη, σουλφουμίδες, ακεταμινοφαίνη είναι τέτοια παραδείγματα.

Dr. ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΛΙΑΚΜΑΝΗΣ

Ref.: - Στοιχεία Φυσιολογίας, Ν. Καλλιακμάνης

- Merck Man 19th ed.

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ

Η κατάθλιψη είναι νόσος με σύνθετη αιτιολογία (Βιολογική, Κοινωνική, Περιβαλλοντική).

Η εμφάνισή της επιβαρύνει καταλυτικά, βασανιστικά την ζωή των ατόμων με την εκδήλωση ευρέος φάσματος ψυχικών, νοητικών, σωματικών συμπτωμάτων και βιολογικών διαταραχών.

Η κατάθλιψη συνοδεύει και οργανικές παθήσεις όπως χρόνιους πόνους, νόσο Parkinson, νόσο Von Willebrand, νόσο Alzheimer, επιληψία, κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, καρδιοαναπνευστική ανεπάρκεια.

Ετυμολογικά η λέξη προέρχεται από το ρήμα καταθλίβω (καταπιέζω).

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ

Ορισμός : Μείζων καταθλιπτική συνδρομή (κλινική κατάθλιψη – μείζων κατάθλιψη – μονοπολική διαταραχή).

Η κατάθλιψη αποτελεί κοινή διαταραχή της διάθεσης στην ψυχολογία και ψυχιατρική κατά την οποία η καθημερινότητα του ατόμου διαταράσσεται από – έντονη θλίψη – μελαγχολία – απελπισία. Εμφανίζεται στο 7%-18% του πληθυσμού σε ηλικίες 30-40 ετών και μετά τα 50 έτη.

Η ΜΚΣ διαφέρει από την κοινή κατάθλιψη και από το συνηθισμένο αίσθημα της θλίψης.

Η διάγνωση γίνεται από ειδικό γιατρό (κλινικό ψυχολόγο) και αντιμετωπίζεται με ψυχοθεραπεία, αντικαταθλιπτικά φάρμακα. Η κατάθλιψη θεωρείται ψυχική ασθένεια.

ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ

Η ΜΚΔ ποικίλλει σε βαρύτητα, με επεισόδια ήπια έως σοβαρά, με εμφάνιση διαφορετικών τύπων καταθλιπτικής διαταραχής.

  1. 1. ΜΕΙΖΩΝ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΗ ΣΥΝΔΡΟΜΗ (ΜΚΣ), Συμπτώματα διάρκειας τουλάχιστον 2 εβδομάδων.
  2. 2. ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΑΣ. Η μελαγχολία χαρακτηρίζεται από την απώλεια απόλαυσης, ευχαρίστησης (ΑΝΗΔΟΝΙΑ) σε σύνολο ή μέρος των δραστηριοτήτων του ατόμου. Στο είδος αυτό της κατάθλιψης επικρατούν συμπτώματα πολύ πιο έντονα από την συνηθισμένη της θλίψης, δυστυχίας, στεναχώριας και τα οποία επιδεινώνονται τις πρωϊνές ώρες με συνοδεία ψυχοκινητικής επιβράδυνσης, ανορεξίας και έντονα αισθήματα ενοχής.
  3. 3. ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕ ΑΤΥΠΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ. Χαρακτηρίζεται από αύξηση όρεξης, σωματικού βάρους, υπνηλία ή υπερυπνία (διαταραχή ύπνου, με υπερβολική υπνηλία, επεισόδια ύπνου την ημέρα) αντιδραστικότητα ψυχικής διάθεσης (παράδοξη ανηδονία)??? Υπερευαισθησία στην θεωρούμενη διαπροσωπική απόρριψη. Αποτελεί την πιο συχνή μορφή κατάθλιψης.
  4. 4. ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕ ΨΥΧΩΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ. Μερικά άτομα με ΜΚΣ εμφανίζουν παραισθήσεις, αυταπάτες (ψυχωτική κατάθλιψη).

Επίσης αναφέρεται η μετά τον τοκετό κατάθλιψη, η εποχιακή κατάθλιψη γνωστή και σαν «κατάθλιψη χειμώνα».

ΣΥΝΗΘΙΣΜΕΝΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΜΚΣ

  • · ΑΓΧΟΣ. Αρκετός αριθμός ατόμων με ΜΚΣ εμφανίζουν άγχος υπό μορφή φόβου, αισθήματος κινδύνου, ευερεθιστικότητας, πανικού (ιδρώτες, ταχυκαρδία, αίσθημα παλμών). Η συνύπαρξη άγχους και κατάθλιψης σε ποσοστό που φτάνει το 58% δυσκολεύει την διαφορική μεταξύ των δύο.
  • · ΑΓΧΩΔΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ. Η μορφή αυτή της κατάθλιψης εμφανίζεται σαν άγχος, πανικός, ακαθησία (έντονη υπερκινητικότητα), τάσεις αυτοκτονίας, αϋπνία, αίσθημα φόβου.

ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΜΚΣ (Δ.Δ.)

  • · ΔΥΣΘΥΜΙΑ : Αποτελεί χρόνια μορφή ήπιας κατάθλιψης, με διάρκεια τουλάχιστον 2 ετών. Γενικά τα συμπτώματα που εμφανίζει η δυσθυμία είναι λιγότερο σοβαρά από τα της κατάθλιψης. Πρέπει να σημειωθεί ότι αριθμός ασθενών εμφανίζει :
  • · ΔΙΠΟΛΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ (Δ.Δ.) : Η Δ.Δ. χαρακτηρίζεται από 2 διαφορετικά συναισθήματα
 
   

 

Η νόσος διέρχεται στάδια, φάσεις μανίας και βαριάς κατάθλιψης. Γενετικά σύνδεση με χρωμόσωμα Χ – χρωμόσωμα 11. Στην Δ.Δ. ο ασθενής βιώνει διαταραχή της συναισθηματικής του διάθεσης, υπέρμετρη αυτοεκτίμηση, ελαττωμένη ανάγκη ύπνου, ιδεοφυγή, διάσπαση της προσοχής του, υπερκινητικότητα, ψευδαισθήσεις, γενικά συναισθηματική αστάθεια.

Ιδεοφυγή : απότομες αλλαγές από το ένα θέμα στο άλλο σε συνεχή ροή επιταχυνόμενου λόγου.

Επίσης Δ.Δ. κατάθλιψης γίνεται

  1. 1. Από υποθυρεοειδισμό
  2. 2. Εξάρτηση από αλκοόλ-ναρκωτικών
  3. 3. Αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια

Ποσοστό 20% των ενήλικων τουλάχιστον 1 φορά της ζωή τους θα εμφανίσουν κατάθλιψη.

Οι γυναίκες εμφανίζουν με διπλάσια συχνότητα καταθλιπτική συνδρομή σε σχέση με τους άνδρες.

Η κατάθλιψη ανήκει γενικότερα στα νοσήματα που δημιουργούν ένα μοτίβο σκέψεων, συμπεριφοράς, καταστάσεων οι οποίες προκαλούν αισθήματα, εσωτερικής καταπίεσης και διαταραχής συναισθημάτων που μπορεί να οδηγήσει σε βίαια ξεσπάσματα προς τον εαυτό του πάσχοντος αλλά και για τους άλλους συνανθρώπους του.

Η κατάθλιψη αποτελεί σύμφωνα με ψυχιατρικά μοντέλα την 4η φάση από τα 5 στάδια μέχρι την επέλευση του θανάτου κάθε μη ιάσιμης νόσου «φάσεις», ψυχική ασθένεια.

ΨΥΧΙΚΗ ΑΣΘΕΝΕΙΑ : είναι ένα μοτίβο σκέψης ή συμπεριφοράς ή μία ανωμαλία η οποία προκαλεί πόνο, ανικανότητα και η οποία δεν καθορίζεται αναπτυξιακά ή κοινωνικά.

Τα αίτια των ψυχικών διαταραχών δεν είναι ξεκάθαρα, πάντως η διαταραχές διάθεσης επηρεάζονται από γενετικούς, νευρολογικούς παράγοντες.

π.χ. Η σχέση stress – άγχους – κατάθλιψης έχει αναφερθεί και εκδηλώνεται με βιολογικά συμπτώματα.

Ø  1ο ΣΤΑΔΙΟ

ΑΡΝΗΣΗ : Το άτομο αναρωτιέται «αυτό δεν συμβαίνει σε μένα».

Ø  2Ο ΣΤΑΔΙΟ

ΟΡΓΗ-ΘΥΜΟΣ : «Αυτό που έπαθα είναι άδικο. Γιατί να συμβαίνει σε μένα. Δεν έχω ζήσει τίποτα ακόμη».

Ø  3ο ΣΤΑΔΙΟ

ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗ : «Τουλάχιστον να δω τα παιδιά μου να μεγαλώνουν. Θα γίνω καλύτερος άνθρωπος. Άσε με να ζήσω λίγο παραπάνω».

Ø  4ο ΣΤΑΔΙΟ

ΑΠΟΔΟΧΗ : «Ο.Κ. Όλα θα πάνε καλά».

Ø  5ο ΣΤΑΔΙΟ : ΠΕΝΘΟΣ

Η κατάθλιψη κατά ψυχίατρους, υπάγεται στο 4ο στάδιο των ψυχικών νόσων.

Τα στάδια αυτά έχουν μόνον σημειολογική σημασία.

Κάθε άτομο δεν εμφανίζει όλα τα στάδια αυτά αλλά συνήθως διέρχεται 2 στάδια, γενικά :

ΠΡΟΔΙΑΘΕΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ

  1. 1. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ :

Ø  Απώλεια αγαπημένων προσώπων.

Ø  Μονοτονία περιβάλλοντος.

Ø  Οικογενειακές συγκρούσεις (κοινωνικές, χρωματικές).

Ø  Προσπάθεια διαρκούς ισορροπίας μεταξύ καριέρας επαγγελματικής – συνεχής φροντίδας οικογένειας.

Ø  Επίσης αμιγείς περιβαλλοντικοί παράγοντες (ομιχλώδης, συννεφιασμένος, βροχερός) καιρός συντείνει στη εμφάνιση κατάθλιψης.

  1. 2. ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

Ø  Έλλειψη αυτοσεβασμού

Ø  Ψυχώσεις

Ø  Άνοια.

  1. 3. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

Ø  Κληρονομικοί

Ø  Νευρολογικοί

Ø  Ορμονικοί

Ø  Εποχιακοί

Ø  Μετά από σοβαρή νόσο.

  1. 4. ΓΕΝΕΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

Ø  Πιθανόν κληρονομικό υπόστρωμα σε συνδυασμό με Βιολογικούς – Περιβαλλοντικούς παράγοντες.

  1. 5. ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

Ø  Ανεπαρκής πρόσληψη τροφών

o   Που περιέχουν ω3 λιπαρά οξέα

o   Πιθανή έλλειψη Μαγνησίου

Πειραματικά δεδομένα αναφέρουν ότι η ανεπάρκεια του ω6 σε ποντίκια προκαλεί κατάθλιψη.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Συμπτώματα της κατάθλιψης είναι ποικίλα και διαφέρουν από άτομο σε άτομο.

Γενικά πάντως η κατάθλιψη καθιστά το άτομο άβουλο, χωρίς ενδιαφέρον για την καθημερινότητα και τους στόχους του.

Γενικά χαρακτηρίζεται από ΑΝΗΔΟΝΙΑ : έντονη συνεχή «πεσμένη» ψυχική διάθεση, χωρίς ενδιαφέρον.

ΑΝΗΔΟΝΙΑ : Ανικανότητα απόλαυσης, ευχαρίστησης συμβάντων-πράξεων.

Τα συμπτώματα αυτά διαρκούν εβδομάδες ή και μήνες και φυσικά επηρεάζουν την καθημερινότητα της ζωής του ατόμου (δουλειά, φιλία, οικογένεια).

Γενικά τα ψυχολογικά συμπτώματα της ΜΚΔ είναι :

Ø  Συνεχής μελαγχολία, θλίψη – έλλειψη αυτοεκτίμησης.

Ø  Απαισιοδοξία σε μεγάλο βαθμό – αισθήματα ενοχής.

Ø  Αδυναμία λήψης αποφάσεων.

Ø  Αγχώδης συνδρομή – τάσεις αυτοκτονίας.

Κλινικά συμπτώματα της κατάθλιψης περιλαμβάνουν :

Ø  Κίνηση σώματος, ομιλία με βραδείς ρυθμούς

Ø  Αλλαγές όρεξης (μείωση ή αύξηση)

Ø  Δυσκοιλιότητα – απώλεια libido

Ø  Πονοκέφαλοι – πόνος στη πλάτη

Ø  Αλλαγές έμμηνου ρύσεως

Ø  Διαταραχές ύπνου.

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΥΠΝΟΥ

Η Μείζων κατάθλιψη διαταραχή (ΜΚΔ) κυρίως προκαλεί προβλήματα στον φυσιολογικό ύπνο του ατόμου όπως αλλαγές στη λειτουργία του υποθαλάμου προκαλώντας αύξηση στα επίπεδα της κορτιζόλης αίματος με αποτέλεσμα κακή ποιότητα ύπνου.

Άτομα με ΜΚΔ εμφανίζουν πολύ γρήγορα κατάσταση REM (Rapid Eye Movement).

REM : Γρήγορη κίνηση οφθαλμών. Αποτελεί το 5ο στάδιο του ύπνου και χαρακτηρίζεται από γρήγορες κινήσεις των ματιών, ενεργοποίηση εγκεφαλικών κυμάτων.

Ο ύπνος στους ενήλικες συνήθως καταλαμβάνει ποσοστό 20%-25% του συνολικού ύπνου με διάρκεια 90’-120’.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ

Ø  Αδυναμία εκτέλεσης εργασιακών απαιτήσεων.

Ø  Αποφυγή κοινωνικών-οικογενειακών σχέσεων.

Ø  Εγκατάλειψη σωματικής υγείας, παράλληλων απασχολήσεων (hobbies).

Ø  Δυσχέρεια επαφής οικογενειακών σχέσεων, αντιμετώπισης οικογενειακών προβλημάτων.

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ – ΠΑΘΟΛΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ

2 θεωρίες επικρατούν :

  1. 1. Υπόθεση έλλειψης monoamine

Τα συμπτώματα της κατάθλιψης συνοδεύονται με μείωση των επιπέδων νορ-επινεφρίνης (λήθαργο, αμβλύτητα σκέψεων και πράξεων) και σεροτονίνης (ευερεθιστικότητα, εχθρότητα, αυτοκτονικές τάσεις) σε πολλαπλά σημεία του εγκεφάλου. Επίσης, άλλοι νευροδιαβιβαστές περιλαμβάνουν την ντοπαμίνη, ακετυλ-χολίνη, γ-αμινοβουτορικό οξύ (GABH), γλουταμίνη.

  1. 2. Stress / υποθαλαμικός – υποφυσιακός – επινεφριδιακός άξονας αύξησης

Ανώμαλες αντιδράσεις στα επίπεδα κορτιζόλης μπορεί να συνοδεύονται από εμφάνιση κατάθλιψης. Άλλες θεωρίες αναφέρονται → σε φλεγμονώδη αίτια → ανωμαλίες κιρκαδικού ρυθμού → αυξημένη, σύνδεση, μεταβολισμού των νευροδιαβιβαστών.

ΦΑΡΜΑΚΑ

Τα νέα αντικαταθλιπτικά φάρμακα μεταβάλλουν τα επίπεδα ορισμένων νευροδιαβιβαστών (χημικές ουσίες που μεταβιβάζουν τη νευριαδιέγερση, ερέθισμα μεταξύ των νευρώνων όπως ΣΕΡΟΤΟΝΙΝΗ – ΝΟΡΕΠΙΝΕΦΡΙΝΗ).

Πιθανή ύπαρξη συνδετικού κρίκου (;) ανάμεσα στην κατάθλιψη και την νευρογένεση στον ιππόκαμπο του εγκεφάλου.

ΙΠΠΟΚΑΜΠΟΣ : Κέντρο διάθεσης και μνήμης.

Απώλεια νευρώνων στον ιππόκαμπο εμφανίζεται συχνά στην κατάθλιψη και ευθύνεται για την φθορά της μνήμης, και την πτώση διάθεσης.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ

  1. 1. ΦΑΡΜΑΚΑ

Λίθιο – Αναστολείς – Φάρμακα που προκαλούν επαναπρόσληψη της σεροτονίνης – Αναστολείς Μονοαμινοδοξειδάσης (ΜΑΟ) – τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά φάρμακα.

  1. 2. ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Γνωσιακή – Συμπεριφοριακή ψυχοθεραπεία.

  1. 3. ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟΣ ΔΙΑΚΡΑΝΙΑΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΕΡΕΘΙΣΜΟΣ

Η θεραπεία γίνεται με επαναληπτικό διακρανιακό μαγνητικό ερεθισμό μέσω ηλεκτρομαγνητικού πηνίου σε επαφή με τριχωτό της κεφαλής. Με τον τρόπο αυτό προκαλούνται μικράς διάρκειας ηλεκτρομαγνητικοί παλμοί που διεγείρουν τα αντίστοιχα κύτταρα του εγκεφάλου.

Θεωρείται ότι ο τρόπος αυτός ενισχύει τα θετικά ή καταστέλλε

ι τα αρνητικά συναισθήματα του ατόμου.

Η μέθοδος δεν απαιτεί αναισθησία του ατόμου εφαρμόζεται σε αποτυχία της φαρμακευτικής αγωγής ή σε αντενδείξεις χορήγησης των φαρμάκων.

  1. 4. ΧΟΡΟΘΕΡΑΠΕΙΑ (τάγκο)

Η λεγόμενη και χοριοκινητική Ψυχοθεραπεία αποτελεί κίνησης χορευτικής που έχει σαν στόχο την προώθηση της συναισθηματικής – νοητικής – πνευματικής – κοινωνικής ολοκλήρωσης του ατόμου (Θεραπεία Ψυχοθεραπεία μέσω των Τεχνών). Η θεραπεία χορού βασίζεται στην υπόθεση ότι το σώμα και ο νούς συνδέονται απόλυτα (π.χ. η κατάσταση του σώματος έχει επιπτώσεις δυσμενείς στην διανοητική και συναισθηματική υγεία κάθε ατόμου). Γενικά η χοροθεραπεία εφαρμόζεται σε ατομικές – ομαδικές συνεδρίες σε χώρους ψυχικής υγείας αποκατάστασης, στον ιατρικό, εκπαιδευτικό χώρο, σε νοσοκομεία, προγράμματα προαγωγής υγείας. Η χοροθεραπεία αναφέρεται στην έκφραση του ατόμου από το σώμα του, πως βιώνει το ίδιο, πως επικοινωνεί με τους άλλους. Γενικά πως το άτομο βιώνει, ενσωματώνει, αντιλαμβάνεται, εκφράζει και διαχειρίζεται τα συναισθήματά του.

  1. 5. ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

Στην τελευταία δεκαετία πιστεύεται ότι κάθε συστηματική συμμετοχή στα προγράμματα άσκησης, φυσικών δραστηριοτήτων εμφανίζει ενεργητική δράση στα επίπεδα της κατάθλιψης.

Πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι τα άτομα που πάσχουν από κατάθλιψη κάνουν καθιστική ζωή (τακτική καναπέ) με παντελή απουσία από τα σπόρ και φυσικές δραστηριότητες.

Επακολουθεί το ερώτημα : Η κατάθλιψη δημιουργεί τάσεις αδράνειας, τεμπελιάς ή η καθιστική ζωή επιτείνει την κατάθλιψη;

Η απασχόληση με τα σπορ αυξάνει τη σιγουριά, την αυτοπεποίθηση του ατόμου που ασχολείται με αυτά και η αίσθηση αυτή μεταφέρεται σταδιακά στην καθημερινότητά του, στις δουλειές του, στις κοινωνικές σχέσεις. Ειδικά στα άτομα τρίτης ηλικίας που χαρακτηρίζεται από νοητικά προβλήματα, μείωση μνήμης, επιβράδυνση κινητικότητας συνιστάται η ελεγχόμενη άσκηση, η οποία προκαλεί αυξομειώσεις θερμοκρασίας σώματος, μεταβολισμού, έκκριση ενδορφίνων.

Η αερόβια αλλά και αναερόβια άσκηση μειώνει τα επίπεδα κατάθλιψης (περπάτημα, τρέξιμο μέτριας έντασης).

Η πιο συστηματική υποστήριξη των ατόμων με κατάθλιψη περιλαμβάνει εκτός από την φυσική δραστηριότητα συνδυασμό με άλλες μορφές θεραπείας (ομάδες αλληλοβοήθειας – ομάδες συζήτησης).

  1. 6. ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Έχει εξακριβωθεί η σχέση διατροφής και κατάθλιψης (έλλειψη βιταμινών – χαμηλή χοληστερίνη). Συνιστάται η εφαρμογή στα καταθλιπτικά άτομα της ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ (ελαιόλαδο – ιχθυέλαιο Ω3 – σαρδέλες).

Αναφέρονται επίσης βότανα με ενέργειες κατά της κατάθλιψης όπως – Brahmi – Camu Cama, Cat’s claw – Damiana – Ginkgo Biloba – Passion Flower – Saint John’s Wort.

Η έλλειψη γενικά στις μεγάλες ηλικίες – Βρωμίου, Ασβεστίου, Λιθίου, Χρωμίου, Μαγνησίου, Ψευδάργυρου – αναφέρονται σαν παράγοντες εμφάνισης ΜΚΔ. Όπως και φυλλικού οξέος – Βιταμίνης Β1, Β2, Β5, Β6, Β12 φαίνεται να συμβάλλουν όταν βρίσκονται σε μικρές ποσότητες στην δημιουργία της ΜΚΔ.

Επίσης, ορμόνες (προγεστερόνη, τεστοστερόνη, Τ3, Μελατονίνη) όταν μειώνονται συμβάλλουν στην δημιουργία ΜΚΔ.

Πρέπει να σημειωθεί ότι η κατάθλιψη εμφανίζει υποτροπές οι οποίες μειώνονται όταν παρέρχεται μεγάλο χρονικό διάστημα ελεύθερου ενοχλημάτων. Όμως αυξάνουν οι πιθανότητες υποτροπής στις νεότερες ηλικίες, όταν συμβαίνουν πολλαπλά επεισόδια.

Γενικά το 70% των ατόμων με κατάθλιψη έχουν σημαντική βελτίωση.

Άτομα που έχουν εμφανίσει 1 φορά μόνον επεισόδιο κατάθλιψης έχουν πιθανότητες υποτροπής σε ποσοστό 50% της ζωής τους.

Πρέπει να σημειωθεί ότι η κατάθλιψη εμφανίζει υποτροπές οι οποίες μειώνονται όταν παρέρχεται μεγάλο χρονικό διάστημα ελεύθερου ενοχλημάτων. Όμως αυξάνουν οι πιθανότητες υποτροπής στις νεότερες ηλικίες, όταν συμβαίνουν πολλαπλά επεισόδια.

Γενικά το 70% των ατόμων με κατάθλιψη έχουν σημαντική βελτίωση. Άτομα που έχουν εμφανίσει 1 φορά μόνον επεισόδιο κατάθλιψης έχουν πιθανότητες υποτροπής σε ποσοστό 50% της ζωής τους.

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Όλες οι αλλαγές διάθεσης επικαλύπτονται μεταξύ τους [υποομάδα κατάθλιψης (μείζων – χρόνια μορφή) δυσθυμίας – εποχιακή κατάθλιψη – διπολική διαταραχή].

Το λεπτομερές ιστορικό βοηθάει στην διαφορική διάγνωση και εξετάσεις όπως το depression test, αλλά και πλήρης έλεγχος καρδιάς, θυρεοειδή αδένα,  πλήρης ορμονολογικός έλεγχος.

Geriatric Depression Test – Γηριατρικό τεστ κατάθλιψης

Depression Test

Αποτελείται από σύνολο 18 ερωτήσεων και αναφέρεται στα συμπτώματα που εμφανίστηκαν  την τελευταία εβδομάδα. Όπως αίσθημα κόπωσης, ενδιαφερόντων, διάρκεια ύπνου κ.α. Η τίμια απάντηση στις ερωτήσεις θα βοηθήσει σημαντικά εσάς και το γιατρό σας για τη σωστή αντιμετώπιση της κατάθλιψης.

Το test αποτελείται από σύνολο 18 ερωτήσεων και αναφέρεται λεπτομερώς στα συμπτώματα που εμφανίστηκαν αλλά και τη διάρκεια των συμπτωμάτων αυτών (κόπωση, αϋπνία, ανηδονία).

Οι ειλικρινείς απαντήσεις στο ερωτηματολόγιο που περιλαμβάνεται στο test, θα βοηθηθούν σημαντικά στη σωστή διάγνωση.

Πρέπει να σημειωθεί ότι η κατάθλιψη εμφανίζει υποτροπές οι οποίες μειώνονται όταν παρέρχεται μεγάλο χρονικό διάστημα ελεύθερο ενοχλημάτων.

Όμως αυξάνουν οι πιθανότητες υποτροπής στις νεότερες ηλικίες, όταν συμβαίνουν πολλαπλά επεισόδια.

Γενικά το 70% των ατόμων με κατάθλιψη έχουν σημαντική βελτίωση. Άτομα που έχουν εμφανίσει 1 φορά μόνον επεισόδιο κατάθλιψης έχουν πιθανότητες υποτροπής σε ποσοστό 50% της ζωής τους.

ΑΥΞΗΜΕΝΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

Η κατάθλιψη στις παιδικές ηλικίες όταν συμβαίνει, εμφανίζει αυξημένο κίνδυνο αυτοκτονίας, όπως και οι έφηβοι άνω των 25 ετών, στους οποίους χορηγούνται αντικαταθλιπτικά φάρμακα.

Αν και αυτό δεν αφορά τους ενήλικες, πρέπει να σημειωθεί ο υπαρκτός κίνδυνος για όλες τις ηλικίες.

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕΡΟΤΟΝΙΝΗΣ

Σπάνιο σύνδρομο αλλά με θανατηφόρα κατάληξη που συμβαίνει από απότομη αύξηση της δόσης των φαρμάκων που λαμβάνονται αλλά μετά από προσθήκη στη θεραπεία φαρμάκου που έχει σεροτονοενεργικές ιδιότητες.

Dr. ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΛΙΑΚΜΑΝΗΣ

Ref.: - Βικιπαιδια

-        Merck Man 19th ed.

-        Mayo Clin.

-        5 min Clin. Drug.

ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΜΕΙΖΟΝOΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ

           
     
 
   
 
     

ΚΑΡΚΙΝΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ (Κ.Δ.)

Η έγκαιρη διάγνωση των νεοπλασιών είναι σχεδόν αδύνατη παρά την ύπαρξη πληθώρας σύγχρονων εργαστηριακών, και απεικονιστικών μέσων.

 Οι νεοπλασίες οι οποίες αποτελούν αθροίσματα μη φυσιολογικών κυττάρων δεν είναι δυνατόν να διαγνωστούν σε κλινικό επίπεδο.

Έτσι νεοπλασίες (αθροίσεις κυττάρων) που αποτελούνται από μερικά εκατομμύρια κύτταρα εμφανίζουν όγκο μόλις 1-2εκ. Με τα δεδομένα αυτά κάθε εξέταση, κάθε ένδειξη κάθε εργαστηριακό εύρημα, που μπορεί να βοηθήσει στην έγκαιρη διάγνωση κάθε νεοπλασίας, παρέχει πολύτιμη βοήθεια όχι μόνο στη διάγνωση αλλά και έκβαση και παρακολούθηση της θεραπευτικής αγωγής.

Οι καρκινικοί δείκτες (Κ.Δ.) αποτελούν ουσίες οι οποίεςε ανιχνεύονται και υπολογίζονται στα διάφορα βιολογικά του ανθρώπινου σώματος υγρά [αίμα, πλευριτικό υγρό, ασκιτικό υγρό, εγκεφαλονωτιαίο υγρό Ε.Y.)].

Γενικώς  όταν στον οργανισμό μας αναπτύσσεται καρκίνος, τα κύτταρα που τον αποτελούν ή οι ιστοί των σώματος παράγουν ουσίες που ανιχνεύονται στα βιολογικά υγρά (αίμα, ούρα, Ε.Υ.).

 Οι Κ.Δ. αποτελούν αντιγόνα του όγκου, ένζυμα, διάφορες πρωτεῒνες, μεταβολιτές ουσιών, μεταβολιτές, ογκογονίδια*, προϊόντα ογκογονιδίων.

*ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟ

Γονίδιο που επιβλέπει την Νευροφιβρομίνη (Nerobifromin) NFI-Νευροφιβρομίνη 1, εδράζεται στο μακρύ άκρο του χρωμοσώματος 17, μία πρωτεΐνη ενεργοποιούμενη από ένζυμα GTPase που πρωταρχικά ρυθμίζει την RAS-πρωτεΐνη.

Η NF1 αποτελεί το γονίδιο που υφίσταται τις πιο συχνές μεταλλάξεις.

Το NF1 κατευθύνει την neurofibromin που είναι πρωτεΐνη που περιέχει 2.818 αμινοξέα που επιδρά αρνητικά στην ενεργοποίηση του μονοπατιού RAS.

H neurofibromin παράγεται από πολλά κύτταρα και ειδικά κύτταρα του Κ.Ν.Σ. τα ολιγοδενδροκύτταρα και κύτταρα του Shwan (περίβλημα των νεύρων).

Η  Neurofibromin δρα σαν πρωτεϊνικός αναστολέας όγκων. Η πρωτεῒνη αυτή δρα ανασταλτικά στην αυξημένη παραγωγή κυττάρων ενεργοποιώντας άλλη πρωτεῒνη (RAS) η οποία προκαλεί υπερ-αύξηση και διαίρεση κυττάρων.

Οι «καταπιέστες» των όγκων φυσιολογικά «προλαμβάνουν» τα κύτταρα από την άσκοπη αύξηση, χωρίς στόχο διαίρεση, χωρίς επιστασία διαίρεση που χαρακτηρίζουν την δημιουργία της κάθε νεοπλασίας.

Τα καρκινικά αντιγόνα που χρησιμεύουν σαν καρκινικοί δείκτες διακρίνονται σε3 τάξεις.

ΤΑΞΗ 1 : Είναι απολύτως ειδικά αντιγόνα συγκεκριμένης νεοπλασίας. Δεν εμφανίζονται σε άλλα νεοπλάσματα, ούτε στους φυσιολογικούς ιστούς.

ΤΑΞΗ 2 : Σχεδόν ειδικά ωρισμένων νεοπλασιών εμφανίζονται σε ωρισμένους τύπους νεοπλασιών (π.χ. αντιγόνα του ηπ. Β – ηπατοκυτταρικού καρκίνου).

ΤΑΞΗ 3 : Η μεγάλη πλειψηφία των αντιγόνων ανήκει στην κατηγορία αυτή. Δεν είναι ειδικά των όγκων (non-tumor specific) αλλά έχουν σχέση με αυτούς (tumor associated) όπως επίσης με τους αντίστοιχους φυσιολογικούς ιστούς – όργανα (organ → tissue specific).

Τα αντιγόνα της τάξης ΙΙΙ ταξινομούνται επίσης σε :

  1. 1. ΟΓΚΟ - ΕΜΒΡΥΪΚΑ ΑΝΤΙΓΟΝΑ (CEA – ΑFP)
  2. 2. ΕΚΤΟΠΕΣ ΟΡΜΟΝΕΣ

Ø   αντιδιουρητική

Ø   παραθορμόνη

Ø   καλτσιτονίνη.

  1. 3. ΟΡΜΟΝΕΣ ΠΛΑΚΟΥΝΤΑ

Ø  Αλκαλική φωσφατάση πλακούντα

Ø  Β-χοριακή γοναδοπροθίνη (B-HCG)

Ø  Ανθρώπινο πλακουντιακό λακτογόνο.

  1. 4. ΕΝΖΥΜΑ

Ø  Προστατική όζινη φωσφατάση (PAP)

Ø  Λακτική δεϋδρογενάση (LDH)

Ø  Ειδική ενολάση του νευρώνα (NSE)

  1. 5. ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΥ

Ø  Ανοσοσφαιρίνες

  1. 6. ΔΙΑΦΟΡΑ

Ø  Πολυαμίνες

Ø  Φερριτίνη

Ø  Υδροξυ-προλίνη

Ø  Κατεχολαμίνες.

ΟΙ ΠΙΟ ΣΥΝΗΘΙΣΜΕΝΟΙ ΚΑΡΚΙΝΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ

  • · CEA – ΚΑΡΚΙΝΟΕΜΒΡΥΪΚΟ ΑΝΤΙΓΟΝΟ Γλυκοπρωτεῒνη ΜΒ 180.000. Αντιγόνο που παράγεται κατά την ανάπτυξη του εμβρύου (γαστρεντερικός ιστός). Μετά την γέννηση μειώνεται συνεχώς με τιμές στο φυσιολογικό ενήλικα 3-5ng/ml. Μέγιστες τιμές CEA παρατηρούνται σε καπνιστές. Το CEA προσδιορίζει καρκινική εξέλιξη στο έντερο, πνεύμονες, Τιμές ↑100mg/ml επί μεταστάσεων. Χρήση σαν μεταχειρητικός δείκτης παρακολούθησης του καρκίνου του εντέρου του προστάτη και επιτυχούς χημειοθεραπείας. Δείκτης θεραπείας.
  • · AFP : ΑΛΦΑ ΦΕΤΟΔΡΩΪΝΗ (ΕΜΒΡΥΪΚΗ ΣΦΑΙΡΙΝΗ

Γλυκοπρωτεῒνη ΜΒ 70.000. Παράγεται από το ήπαρ του εμβρύου. Σε καρκίνο του ήπατος, όγκους όρχεων ή φυσιολογική τιμή της AFP που είναι 0+6,4 μονάδες αυξάνεται στις 500/cm3 αύξηση μετεγχειρητική σημαίνει υποτροπή της νεοπλασίας.

  • · ΧΟΡΙΑΚΗ ΓΟΝΑΔΟΤΡΟΠΙΝΗ HCG Β’ υπομάδα

Σιαλογλυκοπρωτεῒνη ΜΒ 46.000 με μοριακή δομή υποφυσιακών ορμονών.

Συντίθεται στην έναρξη της εγκυμοσύνης από τα κύτταρα της τροφοβλάστες του πλακούντα.

Η θετικότητα της χαρακτήριζει την Εγκυμοσύνη και τους χρήστες μαριχουάνας.

Χρήση της σε καρκίνους τροφοβλαστικών όγκων σε μη έγκυο σε χοριοκαρκινώματα, σε μυλή κύηση.

Φ.Τ. > 31 U/ml. - μυλή κύηση* έως 1.000.000.

* Μυλή κύηση

               Ποσοστό 50% των χοριοκαρκινωμάτων αναπτύσσεται από μυλή κύηση.

  • · ΚΑΡΚΙΝΙΚΟ ΑΝΤΙΓΟΝΟ 15.3 CA-15.3

Βλεννώδους τύπου αντιγόνο, μεγάλου μοριακού βάρους παράγεται από κύτταρα μαστού.

Αντιδρά με 2 μονοκλωνικά αντισώματα (115D8-DF3).

Φ.Τ. < 31U/ml.

Προσδιορίζει τον καρκίνο του μαστού, τις μεταστάσεις του, παράλληλοι δείκτες MCA-CA549.

  • · MCA

Mucinous Carcinoma Associated antigen). Καρκινικός δείκτης για Ca μαστού. Προσδιορίζεται με μονοκλωνιό αντίσωμα b12.

  • · CA549

Καρκινικός δείκτης για το Ca μαστού.

Βλενώδους σύστασης. Εμφανίζει μεγάλη ειδικότητα για τη νόσο (92%). Ευαισθησία 77%.

  • · ΚΑΡΚΙΝΙΚΟ ΑΝΤΙΓΟΝΟ 19-9 (CA-19.9)

Υδατάνθρακας μεγάλου μοριακού βάρους πλούσιος σε βλεννίνη.

Αύξηση σε CA Ορθού – παχέως εντέρου – CA παγκρέατος – Γ.Ε.Σ.

Φ.Τ. < 33-60 U/ml.

Τιμές άνω των 10.000 πιστοποιούν μεταστάσεις.

Πρόδρομος το CA-50.

  • · ΚΑΡΚΙΝΙΚΟ ΑΝΤΙΓΟΝΟ 125 (CA-125)

Βλεννώδης γλυκοπρωτεῒνη ΜΒ 200.000.

Προσδιορίζεται με το μονοκλωνικό αντίσωμα OC/125.

Αύξηση σε CA ωοθηκών - όγκοι εξ εμβρυῒκου επιθηλίου αδενοκαρκίνωμα γενικώς.

Φ.Τ. 0-35 U/ml.

Αυξάνεται και σε ενδομητρίωση, κίρρωση ύπατος.

  • · ΤΟΠΟΪΣΟΜΕΡΑΣΗ Ι (ΤΙ)

Οι τοποϊσομεράσες του DNA αποτελούν ομάδα ενζύμων που βρίσκονται στα ευκαρυωτικά αλλά και προκαρυωτικά κύτταρα, όπου δρούν στην παθολογία του DNA προκαλώντας ή καταργώντας «ρήγματα» των ελικών του DNA.

Η υψηλότερη έκφραση ΤΟΡΟ Ι έχει συσχετιστεί με ανταπόκριση στην ιρινοτεκάνη (αναστολέας ΤΟΡΟ Ι).

Η Τ ΙΙ είναι ένζυμο που συνδυάζει το «ξετύλιγμα» του δίκλωνου DNA με την προσωρινή κοπή μία αλυσίδας για να χαλαρώνει το μόριο DNA.

Η ρύθμιση του «ξετυλίγματος» του DNA είναι απαραίτητη για την μεταγγραφή και αναδιπλασιασμό του DNA.

Πειραματικές μελέτες για θεραπευτική των αναστολέων αυτών δεν απέδωσαν. Η διαπίστωση από μελέτες ότι οι νεοπλασματικοί ιστοί περιέχουν αυξητικά επίπεδα Τ1 καθιστά αυτό σαν δείκτη νεοπλασίας για τον ορθοκλικό Ca, ΧΛΛ – ιστοκυτταρικό λέμφωμα.

  • · ΠΡΟΣΤΑΣΙΚΟ ΑΝΤΙΓΟΝΟ (PSA – Prostatic Specific Antigen)

`      Γλυκοπρωτεῒνη ΜΒ 34.000.

        Δεν έχει ειδικότητα στον καρκίνο του Προστάτη.

Οι μεταβολές του (άνω των 75mg/ml ετησίως οδηγούν στην πρώῒμη διάγνωση CA προστάτου και μεταστάσεων αυτού).

Αναστέλλεται από την αντιανδρογόνο θεραπεία.

Το PSA αυξάνεται μετά από συνουσία – φλεγμονές – δακτυλική εξέταση – ποδηλασία.

  • · ΚΑΡΚΙΝΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ 72-4 CA 72-4

Δείκτης για καρκίνωμα στομάχου – Μη ειδικός

  • · ΝΕΥΡΩΝΟ – ΕΙΔΙΚΗ ΕΝΟΛΑΣΗ (NSE)

Αυξάνεται στο νευροβλάστωμα – μικροκυτταρικό καρκίνωμα βρόγχων πνευμόνων.

  • · B2 ΜΙΚΡΟΣΦΑΙΡΙΝΗ (Β2 – Μ)

Εμφανίζεται σε κακοήθειες του λεμφικού συστήματος.

  • · ΚΑΛΤΣΙΤΟΜΝΗ

Πολυπεπτίδιο παραγόμενο από παραθυλακιώδη (C) κύτταρα του θυρεοειδή αδένα.

  • · 5-ΗΙΑΑ

Η 5ΗΤ παράγεται από καρκινοειδές (5 Υδροξυτρυπταμίνη).

  • · ΑΝΤΙΔΙΟΥΡΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ

Αύξηση σε μικροκυτταρικό καρκίνο των βρόγχων, αδενοκαρκίνωμα.

NF2

Το γονίδιο NF2 παρέχει πληροφορίες για την παραγωγή της πρωτεΐνης merlin ή αλλιώς schwannomin.

Η πρωτεῒνη παράγεται στο Νευρικό Σύστημα ειδικά στα κύτταρα του Schwann προφυλάσσοντας αυτά σαν «θηκάρι» από κακώσεις.

Η πρωτεΐνη (Merlin) σηματοδοτεί μονοπάτια που είναι απαραίτητα για τον έλεγχο σχήματος, ανάπτυξης των κυττάρων του ανθρώπινου οργανισμού, όπως και την φυσιολογική προσκόλληση, επαφή (adhesim) των κυττάρων μεταξύ τους.

Ο βιολογικός ρόλος της πρωτεῒνης είναι να δρα σαν στοιχείο «καταπίεσης» όγκου δρώντας στην ανάπτυξη, διαίρεση των κυττάρων μη επιτρέπωντας σε αυτά άναρχη-ταχύτατη-άσκοπη ανάπτυξη.

Κλινικές οντότητες που προκαλούνται από γενετικές αλλαγές είναι :

Ø  NEYPOΪΝΩΜΑΤΩΣΗ ΤΥΠΟΥ 2

Ø  SCHAWANNOMATOSIS

Ø  ΔΙΑΦΟΡΟΙ ΟΓΚΟΙ.

Σήμερα η δίαγνωση των διάφορων νεοπλασιών ενισχύεται από την ανίχνευση των ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΩΝ*.

Πρωτεῒνη

 

*ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟ (NFI – NF2 – MTS1 – p53 – K-ras) ή της μη ύπαρξης αυτών.

- NFI

- NF2

- MTS1

- P53

- K-ras

Tumor suppressin agent

Πρωτεΐνες καταπιεστικών όγκων

 

Tumor suppressin agent

ΠΟΤΕ Ο ΚΛΙΝΙΚΟΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΒΑΣΙΖΕΤΑΙ

ΣΕ ΕΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΟΥ ΔΕΙΚΤΗ ΟΠΩΣ

ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΑΥΤΟ ΙΣΧΥΕΙ ΓΙΑ ΚΑΘΕ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ

ΔΕΝ ΥΠΟΤΙΜΑΤΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ,

ΑΠΛΑ Η ΤΕΛΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΘΕ ΝΟΣΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΙ

ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ

Ø  Υψηλή ειδικότητα

Ø  Υψηλή ευαισθησία

Ø  Σχέση με το στάδιο ή την μάζα του όγκου

Ø  Σχέση με την πρόγνωση

Ø  Αξιόπιστη δυνατότητα πρόβλεψης.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΜΕ ΤΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ – ΚΑΡΚΙΝΙΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ

·        ΚΑΡΚΙΝΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ

·        ΟΡΓΑΝΟ ΜΕ ΝΕΟΠΛΑΣΙΑ

Ø  CEA

Τράχηλος μήτρας, ωοθήκες, μαστός, πνεύμονες, παχύ έντερο, στομάχι, ήπαρ, πάγκρεας, χοληδόχου κύστη, νεφρά, όρχεις, ουροδόχος κύστη

Ø  PSA και ελεύθερο (free) PSA

Προστάτης

Ø  C15-3

Μαστοί

Ø  C125

Ωοθήκες, Μήτρα, Πνεύμονες

Ø  CA 19-9

Πάγκρεας, παχύ έντερο, στομάχι, χολή

Ø  CA 72-4

Στομάχι, ωοθήκες

Ø  aFP

Ήπαρ, πάγκρεας, όρχεις, ωοθήκες

Ø  BCG (B’ human Choriomic Ganadotropin)

Όρχεις, ωοθήκες

Ø  NSG

Πνεύμονες, Νευρωβλάστωμα

Ø  NMP-22 (Nuclear Matrix Protein)

Ουροδόχο κύστη

Ø  Thyroglobulin (θυρεοσφαιρίνη)

CA θυρεοειδή

Ø  Φερριτίνη

-      Νεοπλασίες αίματος

-      Λευχαιμία

-      Ν. Hodgkin

Dr. ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΛΙΑΚΜΑΝΗΣ

ΚΑΡΚΙΝΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ (Κ.Δ.)

Η έγκαιρη διάγνωση των νεοπλασιών είναι σχεδόν αδύνατη παρά την ύπαρξη πληθώρας σύγχρονων εργαστηριακών, και απεικονιστικών μέσων.

 Οι νεοπλασίες οι οποίες αποτελούν αθροίσματα μη φυσιολογικών κυττάρων δεν είναι δυνατόν να διαγνωστούν σε κλινικό επίπεδο.

Έτσι νεοπλασίες (αθροίσεις κυττάρων) που αποτελούνται από μερικά εκατομμύρια κύτταρα εμφανίζουν όγκο μόλις 1-2εκ. Με τα δεδομένα αυτά κάθε εξέταση, κάθε ένδειξη κάθε εργαστηριακό εύρημα, που μπορεί να βοηθήσει στην έγκαιρη διάγνωση κάθε νεοπλασίας, παρέχει πολύτιμη βοήθεια όχι μόνο στη διάγνωση αλλά και έκβαση και παρακολούθηση της θεραπευτικής αγωγής.

Οι καρκινικοί δείκτες (Κ.Δ.) αποτελούν ουσίες οι οποίεςε ανιχνεύονται και υπολογίζονται στα διάφορα βιολογικά του ανθρώπινου σώματος υγρά [αίμα, πλευριτικό υγρό, ασκιτικό υγρό, εγκεφαλονωτιαίο υγρό Ε.Y.)].

Γενικώς  όταν στον οργανισμό μας αναπτύσσεται καρκίνος, τα κύτταρα που τον αποτελούν ή οι ιστοί των σώματος παράγουν ουσίες που ανιχνεύονται στα βιολογικά υγρά (αίμα, ούρα, Ε.Υ.).

 Οι Κ.Δ. αποτελούν αντιγόνα του όγκου, ένζυμα, διάφορες πρωτεῒνες, μεταβολιτές ουσιών, μεταβολιτές, ογκογονίδια*, προϊόντα ογκογονιδίων.

*ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟ

Γονίδιο που επιβλέπει την Νευροφιβρομίνη (Nerobifromin) NFI-Νευροφιβρομίνη 1, εδράζεται στο μακρύ άκρο του χρωμοσώματος 17, μία πρωτεΐνη ενεργοποιούμενη από ένζυμα GTPase που πρωταρχικά ρυθμίζει την RAS-πρωτεΐνη.

Η NF1 αποτελεί το γονίδιο που υφίσταται τις πιο συχνές μεταλλάξεις.

Το NF1 κατευθύνει την neurofibromin που είναι πρωτεΐνη που περιέχει 2.818 αμινοξέα που επιδρά αρνητικά στην ενεργοποίηση του μονοπατιού RAS.

H neurofibromin παράγεται από πολλά κύτταρα και ειδικά κύτταρα του Κ.Ν.Σ. τα ολιγοδενδροκύτταρα και κύτταρα του Shwan (περίβλημα των νεύρων).

Η  Neurofibromin δρα σαν πρωτεϊνικός αναστολέας όγκων. Η πρωτεῒνη αυτή δρα ανασταλτικά στην αυξημένη παραγωγή κυττάρων ενεργοποιώντας άλλη πρωτεῒνη (RAS) η οποία προκαλεί υπερ-αύξηση και διαίρεση κυττάρων.

Οι «καταπιέστες» των όγκων φυσιολογικά «προλαμβάνουν» τα κύτταρα από την άσκοπη αύξηση, χωρίς στόχο διαίρεση, χωρίς επιστασία διαίρεση που χαρακτηρίζουν την δημιουργία της κάθε νεοπλασίας.

Τα καρκινικά αντιγόνα που χρησιμεύουν σαν καρκινικοί δείκτες διακρίνονται σε3 τάξεις.

ΤΑΞΗ 1 : Είναι απολύτως ειδικά αντιγόνα συγκεκριμένης νεοπλασίας. Δεν εμφανίζονται σε άλλα νεοπλάσματα, ούτε στους φυσιολογικούς ιστούς.

ΤΑΞΗ 2 : Σχεδόν ειδικά ωρισμένων νεοπλασιών εμφανίζονται σε ωρισμένους τύπους νεοπλασιών (π.χ. αντιγόνα του ηπ. Β – ηπατοκυτταρικού καρκίνου).

ΤΑΞΗ 3 : Η μεγάλη πλειψηφία των αντιγόνων ανήκει στην κατηγορία αυτή. Δεν είναι ειδικά των όγκων (non-tumor specific) αλλά έχουν σχέση με αυτούς (tumor associated) όπως επίσης με τους αντίστοιχους φυσιολογικούς ιστούς – όργανα (organ → tissue specific).

Τα αντιγόνα της τάξης ΙΙΙ ταξινομούνται επίσης σε :

  1. 1. ΟΓΚΟ - ΕΜΒΡΥΪΚΑ ΑΝΤΙΓΟΝΑ (CEA – ΑFP)
  2. 2. ΕΚΤΟΠΕΣ ΟΡΜΟΝΕΣ

Ø   αντιδιουρητική

Ø   παραθορμόνη

Ø   καλτσιτονίνη.

  1. 3. ΟΡΜΟΝΕΣ ΠΛΑΚΟΥΝΤΑ

Ø  Αλκαλική φωσφατάση πλακούντα

Ø  Β-χοριακή γοναδοπροθίνη (B-HCG)

Ø  Ανθρώπινο πλακουντιακό λακτογόνο.

  1. 4. ΕΝΖΥΜΑ

Ø  Προστατική όζινη φωσφατάση (PAP)

Ø  Λακτική δεϋδρογενάση (LDH)

Ø  Ειδική ενολάση του νευρώνα (NSE)

  1. 5. ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΥ

Ø  Ανοσοσφαιρίνες

  1. 6. ΔΙΑΦΟΡΑ

Ø  Πολυαμίνες

Ø  Φερριτίνη

Ø  Υδροξυ-προλίνη

Ø  Κατεχολαμίνες.

ΟΙ ΠΙΟ ΣΥΝΗΘΙΣΜΕΝΟΙ ΚΑΡΚΙΝΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ

  • · CEA – ΚΑΡΚΙΝΟΕΜΒΡΥΪΚΟ ΑΝΤΙΓΟΝΟ Γλυκοπρωτεῒνη ΜΒ 180.000. Αντιγόνο που παράγεται κατά την ανάπτυξη του εμβρύου (γαστρεντερικός ιστός). Μετά την γέννηση μειώνεται συνεχώς με τιμές στο φυσιολογικό ενήλικα 3-5ng/ml. Μέγιστες τιμές CEA παρατηρούνται σε καπνιστές. Το CEA προσδιορίζει καρκινική εξέλιξη στο έντερο, πνεύμονες, Τιμές ↑100mg/ml επί μεταστάσεων. Χρήση σαν μεταχειρητικός δείκτης παρακολούθησης του καρκίνου του εντέρου του προστάτη και επιτυχούς χημειοθεραπείας. Δείκτης θεραπείας.
  • · AFP : ΑΛΦΑ ΦΕΤΟΔΡΩΪΝΗ (ΕΜΒΡΥΪΚΗ ΣΦΑΙΡΙΝΗ

Γλυκοπρωτεῒνη ΜΒ 70.000. Παράγεται από το ήπαρ του εμβρύου. Σε καρκίνο του ήπατος, όγκους όρχεων ή φυσιολογική τιμή της AFP που είναι 0+6,4 μονάδες αυξάνεται στις 500/cm3 αύξηση μετεγχειρητική σημαίνει υποτροπή της νεοπλασίας.

  • · ΧΟΡΙΑΚΗ ΓΟΝΑΔΟΤΡΟΠΙΝΗ HCG Β’ υπομάδα

Σιαλογλυκοπρωτεῒνη ΜΒ 46.000 με μοριακή δομή υποφυσιακών ορμονών.

Συντίθεται στην έναρξη της εγκυμοσύνης από τα κύτταρα της τροφοβλάστες του πλακούντα.

Η θετικότητα της χαρακτήριζει την Εγκυμοσύνη και τους χρήστες μαριχουάνας.

Χρήση της σε καρκίνους τροφοβλαστικών όγκων σε μη έγκυο σε χοριοκαρκινώματα, σε μυλή κύηση.

Φ.Τ. > 31 U/ml. - μυλή κύηση* έως 1.000.000.

* Μυλή κύηση

               Ποσοστό 50% των χοριοκαρκινωμάτων αναπτύσσεται από μυλή κύηση.

  • · ΚΑΡΚΙΝΙΚΟ ΑΝΤΙΓΟΝΟ 15.3 CA-15.3

Βλεννώδους τύπου αντιγόνο, μεγάλου μοριακού βάρους παράγεται από κύτταρα μαστού.

Αντιδρά με 2 μονοκλωνικά αντισώματα (115D8-DF3).

Φ.Τ. < 31U/ml.

Προσδιορίζει τον καρκίνο του μαστού, τις μεταστάσεις του, παράλληλοι δείκτες MCA-CA549.

  • · MCA

Mucinous Carcinoma Associated antigen). Καρκινικός δείκτης για Ca μαστού. Προσδιορίζεται με μονοκλωνιό αντίσωμα b12.

  • · CA549

Καρκινικός δείκτης για το Ca μαστού.

Βλενώδους σύστασης. Εμφανίζει μεγάλη ειδικότητα για τη νόσο (92%). Ευαισθησία 77%.

  • · ΚΑΡΚΙΝΙΚΟ ΑΝΤΙΓΟΝΟ 19-9 (CA-19.9)

Υδατάνθρακας μεγάλου μοριακού βάρους πλούσιος σε βλεννίνη.

Αύξηση σε CA Ορθού – παχέως εντέρου – CA παγκρέατος – Γ.Ε.Σ.

Φ.Τ. < 33-60 U/ml.

Τιμές άνω των 10.000 πιστοποιούν μεταστάσεις.

Πρόδρομος το CA-50.

  • · ΚΑΡΚΙΝΙΚΟ ΑΝΤΙΓΟΝΟ 125 (CA-125)

Βλεννώδης γλυκοπρωτεῒνη ΜΒ 200.000.

Προσδιορίζεται με το μονοκλωνικό αντίσωμα OC/125.

Αύξηση σε CA ωοθηκών - όγκοι εξ εμβρυῒκου επιθηλίου αδενοκαρκίνωμα γενικώς.

Φ.Τ. 0-35 U/ml.

Αυξάνεται και σε ενδομητρίωση, κίρρωση ύπατος.

  • · ΤΟΠΟΪΣΟΜΕΡΑΣΗ Ι (ΤΙ)

Οι τοποϊσομεράσες του DNA αποτελούν ομάδα ενζύμων που βρίσκονται στα ευκαρυωτικά αλλά και προκαρυωτικά κύτταρα, όπου δρούν στην παθολογία του DNA προκαλώντας ή καταργώντας «ρήγματα» των ελικών του DNA.

Η υψηλότερη έκφραση ΤΟΡΟ Ι έχει συσχετιστεί με ανταπόκριση στην ιρινοτεκάνη (αναστολέας ΤΟΡΟ Ι).

Η Τ ΙΙ είναι ένζυμο που συνδυάζει το «ξετύλιγμα» του δίκλωνου DNA με την προσωρινή κοπή μία αλυσίδας για να χαλαρώνει το μόριο DNA.

Η ρύθμιση του «ξετυλίγματος» του DNA είναι απαραίτητη για την μεταγγραφή και αναδιπλασιασμό του DNA.

Πειραματικές μελέτες για θεραπευτική των αναστολέων αυτών δεν απέδωσαν. Η διαπίστωση από μελέτες ότι οι νεοπλασματικοί ιστοί περιέχουν αυξητικά επίπεδα Τ1 καθιστά αυτό σαν δείκτη νεοπλασίας για τον ορθοκλικό Ca, ΧΛΛ – ιστοκυτταρικό λέμφωμα.

  • · ΠΡΟΣΤΑΣΙΚΟ ΑΝΤΙΓΟΝΟ (PSA – Prostatic Specific Antigen)

`      Γλυκοπρωτεῒνη ΜΒ 34.000.

        Δεν έχει ειδικότητα στον καρκίνο του Προστάτη.

Οι μεταβολές του (άνω των 75mg/ml ετησίως οδηγούν στην πρώῒμη διάγνωση CA προστάτου και μεταστάσεων αυτού).

Αναστέλλεται από την αντιανδρογόνο θεραπεία.

Το PSA αυξάνεται μετά από συνουσία – φλεγμονές – δακτυλική εξέταση – ποδηλασία.

  • · ΚΑΡΚΙΝΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ 72-4 CA 72-4

Δείκτης για καρκίνωμα στομάχου – Μη ειδικός

  • · ΝΕΥΡΩΝΟ – ΕΙΔΙΚΗ ΕΝΟΛΑΣΗ (NSE)

Αυξάνεται στο νευροβλάστωμα – μικροκυτταρικό καρκίνωμα βρόγχων πνευμόνων.

  • · B2 ΜΙΚΡΟΣΦΑΙΡΙΝΗ (Β2 – Μ)

Εμφανίζεται σε κακοήθειες του λεμφικού συστήματος.

  • · ΚΑΛΤΣΙΤΟΜΝΗ

Πολυπεπτίδιο παραγόμενο από παραθυλακιώδη (C) κύτταρα του θυρεοειδή αδένα.

  • · 5-ΗΙΑΑ

Η 5ΗΤ παράγεται από καρκινοειδές (5 Υδροξυτρυπταμίνη).

  • · ΑΝΤΙΔΙΟΥΡΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ

Αύξηση σε μικροκυτταρικό καρκίνο των βρόγχων, αδενοκαρκίνωμα.

NF2

Το γονίδιο NF2 παρέχει πληροφορίες για την παραγωγή της πρωτεΐνης merlin ή αλλιώς schwannomin.

Η πρωτεῒνη παράγεται στο Νευρικό Σύστημα ειδικά στα κύτταρα του Schwann προφυλάσσοντας αυτά σαν «θηκάρι» από κακώσεις.

Η πρωτεΐνη (Merlin) σηματοδοτεί μονοπάτια που είναι απαραίτητα για τον έλεγχο σχήματος, ανάπτυξης των κυττάρων του ανθρώπινου οργανισμού, όπως και την φυσιολογική προσκόλληση, επαφή (adhesim) των κυττάρων μεταξύ τους.

Ο βιολογικός ρόλος της πρωτεῒνης είναι να δρα σαν στοιχείο «καταπίεσης» όγκου δρώντας στην ανάπτυξη, διαίρεση των κυττάρων μη επιτρέπωντας σε αυτά άναρχη-ταχύτατη-άσκοπη ανάπτυξη.

Κλινικές οντότητες που προκαλούνται από γενετικές αλλαγές είναι :

Ø  NEYPOΪΝΩΜΑΤΩΣΗ ΤΥΠΟΥ 2

Ø  SCHAWANNOMATOSIS

Ø  ΔΙΑΦΟΡΟΙ ΟΓΚΟΙ.

Σήμερα η δίαγνωση των διάφορων νεοπλασιών ενισχύεται από την ανίχνευση των ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΩΝ*.

Πρωτεῒνη

 

*ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟ (NFI – NF2 – MTS1 – p53 – K-ras) ή της μη ύπαρξης αυτών.

- NFI

- NF2

- MTS1

- P53

- K-ras

Tumor suppressin agent

Πρωτεΐνες καταπιεστικών όγκων

 

Tumor suppressin agent

ΠΟΤΕ Ο ΚΛΙΝΙΚΟΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΒΑΣΙΖΕΤΑΙ

ΣΕ ΕΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΟΥ ΔΕΙΚΤΗ ΟΠΩΣ

ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΑΥΤΟ ΙΣΧΥΕΙ ΓΙΑ ΚΑΘΕ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ

ΔΕΝ ΥΠΟΤΙΜΑΤΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ,

ΑΠΛΑ Η ΤΕΛΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΘΕ ΝΟΣΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΙ

ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ

Ø  Υψηλή ειδικότητα

Ø  Υψηλή ευαισθησία

Ø  Σχέση με το στάδιο ή την μάζα του όγκου

Ø  Σχέση με την πρόγνωση

Ø  Αξιόπιστη δυνατότητα πρόβλεψης.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΜΕ ΤΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ – ΚΑΡΚΙΝΙΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ

·        ΚΑΡΚΙΝΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ

·        ΟΡΓΑΝΟ ΜΕ ΝΕΟΠΛΑΣΙΑ

Ø  CEA

Τράχηλος μήτρας, ωοθήκες, μαστός, πνεύμονες, παχύ έντερο, στομάχι, ήπαρ, πάγκρεας, χοληδόχου κύστη, νεφρά, όρχεις, ουροδόχος κύστη

Ø  PSA και ελεύθερο (free) PSA

Προστάτης

Ø  C15-3

Μαστοί

Ø  C125

Ωοθήκες, Μήτρα, Πνεύμονες

Ø  CA 19-9

Πάγκρεας, παχύ έντερο, στομάχι, χολή

Ø  CA 72-4

Στομάχι, ωοθήκες

Ø  aFP

Ήπαρ, πάγκρεας, όρχεις, ωοθήκες

Ø  BCG (B’ human Choriomic Ganadotropin)

Όρχεις, ωοθήκες

Ø  NSG

Πνεύμονες, Νευρωβλάστωμα

Ø  NMP-22 (Nuclear Matrix Protein)

Ουροδόχο κύστη

Ø  Thyroglobulin (θυρεοσφαιρίνη)

CA θυρεοειδή

Ø  Φερριτίνη

-      Νεοπλασίες αίματος

-      Λευχαιμία

-      Ν. Hodgkin

Dr. ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΛΙΑΚΜΑΝΗΣ

ΚΑΡΚΙΝΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ (Κ.Δ.)

Η έγκαιρη διάγνωση των νεοπλασιών είναι σχεδόν αδύνατη παρά την ύπαρξη πληθώρας σύγχρονων εργαστηριακών, και απεικονιστικών μέσων.

 Οι νεοπλασίες οι οποίες αποτελούν αθροίσματα μη φυσιολογικών κυττάρων δεν είναι δυνατόν να διαγνωστούν σε κλινικό επίπεδο.

Έτσι νεοπλασίες (αθροίσεις κυττάρων) που αποτελούνται από μερικά εκατομμύρια κύτταρα εμφανίζουν όγκο μόλις 1-2εκ. Με τα δεδομένα αυτά κάθε εξέταση, κάθε ένδειξη κάθε εργαστηριακό εύρημα, που μπορεί να βοηθήσει στην έγκαιρη διάγνωση κάθε νεοπλασίας, παρέχει πολύτιμη βοήθεια όχι μόνο στη διάγνωση αλλά και έκβαση και παρακολούθηση της θεραπευτικής αγωγής.

Οι καρκινικοί δείκτες (Κ.Δ.) αποτελούν ουσίες οι οποίεςε ανιχνεύονται και υπολογίζονται στα διάφορα βιολογικά του ανθρώπινου σώματος υγρά [αίμα, πλευριτικό υγρό, ασκιτικό υγρό, εγκεφαλονωτιαίο υγρό Ε.Y.)].

Γενικώς  όταν στον οργανισμό μας αναπτύσσεται καρκίνος, τα κύτταρα που τον αποτελούν ή οι ιστοί των σώματος παράγουν ουσίες που ανιχνεύονται στα βιολογικά υγρά (αίμα, ούρα, Ε.Υ.).

 Οι Κ.Δ. αποτελούν αντιγόνα του όγκου, ένζυμα, διάφορες πρωτεῒνες, μεταβολιτές ουσιών, μεταβολιτές, ογκογονίδια*, προϊόντα ογκογονιδίων.

*ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟ

Γονίδιο που επιβλέπει την Νευροφιβρομίνη (Nerobifromin) NFI-Νευροφιβρομίνη 1, εδράζεται στο μακρύ άκρο του χρωμοσώματος 17, μία πρωτεΐνη ενεργοποιούμενη από ένζυμα GTPase που πρωταρχικά ρυθμίζει την RAS-πρωτεΐνη.

Η NF1 αποτελεί το γονίδιο που υφίσταται τις πιο συχνές μεταλλάξεις.

Το NF1 κατευθύνει την neurofibromin που είναι πρωτεΐνη που περιέχει 2.818 αμινοξέα που επιδρά αρνητικά στην ενεργοποίηση του μονοπατιού RAS.

H neurofibromin παράγεται από πολλά κύτταρα και ειδικά κύτταρα του Κ.Ν.Σ. τα ολιγοδενδροκύτταρα και κύτταρα του Shwan (περίβλημα των νεύρων).

Η  Neurofibromin δρα σαν πρωτεϊνικός αναστολέας όγκων. Η πρωτεῒνη αυτή δρα ανασταλτικά στην αυξημένη παραγωγή κυττάρων ενεργοποιώντας άλλη πρωτεῒνη (RAS) η οποία προκαλεί υπερ-αύξηση και διαίρεση κυττάρων.

Οι «καταπιέστες» των όγκων φυσιολογικά «προλαμβάνουν» τα κύτταρα από την άσκοπη αύξηση, χωρίς στόχο διαίρεση, χωρίς επιστασία διαίρεση που χαρακτηρίζουν την δημιουργία της κάθε νεοπλασίας.

Τα καρκινικά αντιγόνα που χρησιμεύουν σαν καρκινικοί δείκτες διακρίνονται σε3 τάξεις.

ΤΑΞΗ 1 : Είναι απολύτως ειδικά αντιγόνα συγκεκριμένης νεοπλασίας. Δεν εμφανίζονται σε άλλα νεοπλάσματα, ούτε στους φυσιολογικούς ιστούς.

ΤΑΞΗ 2 : Σχεδόν ειδικά ωρισμένων νεοπλασιών εμφανίζονται σε ωρισμένους τύπους νεοπλασιών (π.χ. αντιγόνα του ηπ. Β – ηπατοκυτταρικού καρκίνου).

ΤΑΞΗ 3 : Η μεγάλη πλειψηφία των αντιγόνων ανήκει στην κατηγορία αυτή. Δεν είναι ειδικά των όγκων (non-tumor specific) αλλά έχουν σχέση με αυτούς (tumor associated) όπως επίσης με τους αντίστοιχους φυσιολογικούς ιστούς – όργανα (organ → tissue specific).

Τα αντιγόνα της τάξης ΙΙΙ ταξινομούνται επίσης σε :

  1. 1. ΟΓΚΟ - ΕΜΒΡΥΪΚΑ ΑΝΤΙΓΟΝΑ (CEA – ΑFP)
  2. 2. ΕΚΤΟΠΕΣ ΟΡΜΟΝΕΣ

Ø   αντιδιουρητική

Ø   παραθορμόνη

Ø   καλτσιτονίνη.

  1. 3. ΟΡΜΟΝΕΣ ΠΛΑΚΟΥΝΤΑ

Ø  Αλκαλική φωσφατάση πλακούντα

Ø  Β-χοριακή γοναδοπροθίνη (B-HCG)

Ø  Ανθρώπινο πλακουντιακό λακτογόνο.

  1. 4. ΕΝΖΥΜΑ

Ø  Προστατική όζινη φωσφατάση (PAP)

Ø  Λακτική δεϋδρογενάση (LDH)

Ø  Ειδική ενολάση του νευρώνα (NSE)

  1. 5. ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΥ

Ø  Ανοσοσφαιρίνες

  1. 6. ΔΙΑΦΟΡΑ

Ø  Πολυαμίνες

Ø  Φερριτίνη

Ø  Υδροξυ-προλίνη

Ø  Κατεχολαμίνες.

ΟΙ ΠΙΟ ΣΥΝΗΘΙΣΜΕΝΟΙ ΚΑΡΚΙΝΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ

  • · CEA – ΚΑΡΚΙΝΟΕΜΒΡΥΪΚΟ ΑΝΤΙΓΟΝΟ Γλυκοπρωτεῒνη ΜΒ 180.000. Αντιγόνο που παράγεται κατά την ανάπτυξη του εμβρύου (γαστρεντερικός ιστός). Μετά την γέννηση μειώνεται συνεχώς με τιμές στο φυσιολογικό ενήλικα 3-5ng/ml. Μέγιστες τιμές CEA παρατηρούνται σε καπνιστές. Το CEA προσδιορίζει καρκινική εξέλιξη στο έντερο, πνεύμονες, Τιμές ↑100mg/ml επί μεταστάσεων. Χρήση σαν μεταχειρητικός δείκτης παρακολούθησης του καρκίνου του εντέρου του προστάτη και επιτυχούς χημειοθεραπείας. Δείκτης θεραπείας.
  • · AFP : ΑΛΦΑ ΦΕΤΟΔΡΩΪΝΗ (ΕΜΒΡΥΪΚΗ ΣΦΑΙΡΙΝΗ

Γλυκοπρωτεῒνη ΜΒ 70.000. Παράγεται από το ήπαρ του εμβρύου. Σε καρκίνο του ήπατος, όγκους όρχεων ή φυσιολογική τιμή της AFP που είναι 0+6,4 μονάδες αυξάνεται στις 500/cm3 αύξηση μετεγχειρητική σημαίνει υποτροπή της νεοπλασίας.

  • · ΧΟΡΙΑΚΗ ΓΟΝΑΔΟΤΡΟΠΙΝΗ HCG Β’ υπομάδα

Σιαλογλυκοπρωτεῒνη ΜΒ 46.000 με μοριακή δομή υποφυσιακών ορμονών.

Συντίθεται στην έναρξη της εγκυμοσύνης από τα κύτταρα της τροφοβλάστες του πλακούντα.

Η θετικότητα της χαρακτήριζει την Εγκυμοσύνη και τους χρήστες μαριχουάνας.

Χρήση της σε καρκίνους τροφοβλαστικών όγκων σε μη έγκυο σε χοριοκαρκινώματα, σε μυλή κύηση.

Φ.Τ. > 31 U/ml. - μυλή κύηση* έως 1.000.000.

* Μυλή κύηση

               Ποσοστό 50% των χοριοκαρκινωμάτων αναπτύσσεται από μυλή κύηση.

  • · ΚΑΡΚΙΝΙΚΟ ΑΝΤΙΓΟΝΟ 15.3 CA-15.3

Βλεννώδους τύπου αντιγόνο, μεγάλου μοριακού βάρους παράγεται από κύτταρα μαστού.

Αντιδρά με 2 μονοκλωνικά αντισώματα (115D8-DF3).

Φ.Τ. < 31U/ml.

Προσδιορίζει τον καρκίνο του μαστού, τις μεταστάσεις του, παράλληλοι δείκτες MCA-CA549.

  • · MCA

Mucinous Carcinoma Associated antigen). Καρκινικός δείκτης για Ca μαστού. Προσδιορίζεται με μονοκλωνιό αντίσωμα b12.

  • · CA549

Καρκινικός δείκτης για το Ca μαστού.

Βλενώδους σύστασης. Εμφανίζει μεγάλη ειδικότητα για τη νόσο (92%). Ευαισθησία 77%.

  • · ΚΑΡΚΙΝΙΚΟ ΑΝΤΙΓΟΝΟ 19-9 (CA-19.9)

Υδατάνθρακας μεγάλου μοριακού βάρους πλούσιος σε βλεννίνη.

Αύξηση σε CA Ορθού – παχέως εντέρου – CA παγκρέατος – Γ.Ε.Σ.

Φ.Τ. < 33-60 U/ml.

Τιμές άνω των 10.000 πιστοποιούν μεταστάσεις.

Πρόδρομος το CA-50.

  • · ΚΑΡΚΙΝΙΚΟ ΑΝΤΙΓΟΝΟ 125 (CA-125)

Βλεννώδης γλυκοπρωτεῒνη ΜΒ 200.000.

Προσδιορίζεται με το μονοκλωνικό αντίσωμα OC/125.

Αύξηση σε CA ωοθηκών - όγκοι εξ εμβρυῒκου επιθηλίου αδενοκαρκίνωμα γενικώς.

Φ.Τ. 0-35 U/ml.

Αυξάνεται και σε ενδομητρίωση, κίρρωση ύπατος.

  • · ΤΟΠΟΪΣΟΜΕΡΑΣΗ Ι (ΤΙ)

Οι τοποϊσομεράσες του DNA αποτελούν ομάδα ενζύμων που βρίσκονται στα ευκαρυωτικά αλλά και προκαρυωτικά κύτταρα, όπου δρούν στην παθολογία του DNA προκαλώντας ή καταργώντας «ρήγματα» των ελικών του DNA.

Η υψηλότερη έκφραση ΤΟΡΟ Ι έχει συσχετιστεί με ανταπόκριση στην ιρινοτεκάνη (αναστολέας ΤΟΡΟ Ι).

Η Τ ΙΙ είναι ένζυμο που συνδυάζει το «ξετύλιγμα» του δίκλωνου DNA με την προσωρινή κοπή μία αλυσίδας για να χαλαρώνει το μόριο DNA.

Η ρύθμιση του «ξετυλίγματος» του DNA είναι απαραίτητη για την μεταγγραφή και αναδιπλασιασμό του DNA.

Πειραματικές μελέτες για θεραπευτική των αναστολέων αυτών δεν απέδωσαν. Η διαπίστωση από μελέτες ότι οι νεοπλασματικοί ιστοί περιέχουν αυξητικά επίπεδα Τ1 καθιστά αυτό σαν δείκτη νεοπλασίας για τον ορθοκλικό Ca, ΧΛΛ – ιστοκυτταρικό λέμφωμα.

  • · ΠΡΟΣΤΑΣΙΚΟ ΑΝΤΙΓΟΝΟ (PSA – Prostatic Specific Antigen)

`      Γλυκοπρωτεῒνη ΜΒ 34.000.

        Δεν έχει ειδικότητα στον καρκίνο του Προστάτη.

Οι μεταβολές του (άνω των 75mg/ml ετησίως οδηγούν στην πρώῒμη διάγνωση CA προστάτου και μεταστάσεων αυτού).

Αναστέλλεται από την αντιανδρογόνο θεραπεία.

Το PSA αυξάνεται μετά από συνουσία – φλεγμονές – δακτυλική εξέταση – ποδηλασία.

  • · ΚΑΡΚΙΝΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ 72-4 CA 72-4

Δείκτης για καρκίνωμα στομάχου – Μη ειδικός

  • · ΝΕΥΡΩΝΟ – ΕΙΔΙΚΗ ΕΝΟΛΑΣΗ (NSE)

Αυξάνεται στο νευροβλάστωμα – μικροκυτταρικό καρκίνωμα βρόγχων πνευμόνων.

  • · B2 ΜΙΚΡΟΣΦΑΙΡΙΝΗ (Β2 – Μ)

Εμφανίζεται σε κακοήθειες του λεμφικού συστήματος.

  • · ΚΑΛΤΣΙΤΟΜΝΗ

Πολυπεπτίδιο παραγόμενο από παραθυλακιώδη (C) κύτταρα του θυρεοειδή αδένα.

  • · 5-ΗΙΑΑ

Η 5ΗΤ παράγεται από καρκινοειδές (5 Υδροξυτρυπταμίνη).

  • · ΑΝΤΙΔΙΟΥΡΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ

Αύξηση σε μικροκυτταρικό καρκίνο των βρόγχων, αδενοκαρκίνωμα.

NF2

Το γονίδιο NF2 παρέχει πληροφορίες για την παραγωγή της πρωτεΐνης merlin ή αλλιώς schwannomin.

Η πρωτεῒνη παράγεται στο Νευρικό Σύστημα ειδικά στα κύτταρα του Schwann προφυλάσσοντας αυτά σαν «θηκάρι» από κακώσεις.

Η πρωτεΐνη (Merlin) σηματοδοτεί μονοπάτια που είναι απαραίτητα για τον έλεγχο σχήματος, ανάπτυξης των κυττάρων του ανθρώπινου οργανισμού, όπως και την φυσιολογική προσκόλληση, επαφή (adhesim) των κυττάρων μεταξύ τους.

Ο βιολογικός ρόλος της πρωτεῒνης είναι να δρα σαν στοιχείο «καταπίεσης» όγκου δρώντας στην ανάπτυξη, διαίρεση των κυττάρων μη επιτρέπωντας σε αυτά άναρχη-ταχύτατη-άσκοπη ανάπτυξη.

Κλινικές οντότητες που προκαλούνται από γενετικές αλλαγές είναι :

Ø  NEYPOΪΝΩΜΑΤΩΣΗ ΤΥΠΟΥ 2

Ø  SCHAWANNOMATOSIS

Ø  ΔΙΑΦΟΡΟΙ ΟΓΚΟΙ.

Σήμερα η δίαγνωση των διάφορων νεοπλασιών ενισχύεται από την ανίχνευση των ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΩΝ*.

Πρωτεῒνη

 

*ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟ (NFI – NF2 – MTS1 – p53 – K-ras) ή της μη ύπαρξης αυτών.

- NFI

- NF2

- MTS1

- P53

- K-ras

Tumor suppressin agent

Πρωτεΐνες καταπιεστικών όγκων

 

Tumor suppressin agent

ΠΟΤΕ Ο ΚΛΙΝΙΚΟΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΒΑΣΙΖΕΤΑΙ

ΣΕ ΕΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΟΥ ΔΕΙΚΤΗ ΟΠΩΣ

ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΑΥΤΟ ΙΣΧΥΕΙ ΓΙΑ ΚΑΘΕ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ

ΔΕΝ ΥΠΟΤΙΜΑΤΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ,

ΑΠΛΑ Η ΤΕΛΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΘΕ ΝΟΣΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΙ

ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ

Ø  Υψηλή ειδικότητα

Ø  Υψηλή ευαισθησία

Ø  Σχέση με το στάδιο ή την μάζα του όγκου

Ø  Σχέση με την πρόγνωση

Ø  Αξιόπιστη δυνατότητα πρόβλεψης.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΜΕ ΤΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ – ΚΑΡΚΙΝΙΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ

·        ΚΑΡΚΙΝΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ

·        ΟΡΓΑΝΟ ΜΕ ΝΕΟΠΛΑΣΙΑ

Ø  CEA

Τράχηλος μήτρας, ωοθήκες, μαστός, πνεύμονες, παχύ έντερο, στομάχι, ήπαρ, πάγκρεας, χοληδόχου κύστη, νεφρά, όρχεις, ουροδόχος κύστη

Ø  PSA και ελεύθερο (free) PSA

Προστάτης

Ø  C15-3

Μαστοί

Ø  C125

Ωοθήκες, Μήτρα, Πνεύμονες

Ø  CA 19-9

Πάγκρεας, παχύ έντερο, στομάχι, χολή

Ø  CA 72-4

Στομάχι, ωοθήκες

Ø  aFP

Ήπαρ, πάγκρεας, όρχεις, ωοθήκες

Ø  BCG (B’ human Choriomic Ganadotropin)

Όρχεις, ωοθήκες

Ø  NSG

Πνεύμονες, Νευρωβλάστωμα

Ø  NMP-22 (Nuclear Matrix Protein)

Ουροδόχο κύστη

Ø  Thyroglobulin (θυρεοσφαιρίνη)

CA θυρεοειδή

Ø  Φερριτίνη

-      Νεοπλασίες αίματος

-      Λευχαιμία

-      Ν. Hodgkin

Dr. ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΛΙΑΚΜΑΝΗΣ

ΙΩΔΙΟ (IODINE)

Αμέταλλο χημικό στοιχείο με ατομικό αριθμό 53 ανήκει στην ομάδα των αλογόνων.

Σε θερμοκρασία δωματίου εξαχνώνεται αργά σε ιώδους χροιάς ατμούς που είναι πολύ ερεθιστικοί για τα μάτια και το αναπνευστικό σύστημα.

Η ονομασία του οφείλεται στο χρώμα των ατμών του.

Η ανακάλυψή του οφείλεται στο Γάλλο χημικό Bernard Courtona κατά την παρασκευή νιτρικού καλίου.

Στο φλοιό της γής το ιώδιο βρίσκεται σε περιεκτικότητα 1.4ppm, οι μετεωρίτες έχουν 0,26ppm Iz, περιέχουν Ιώδιο επίσης περιέχεται σε ποσότητες στο νερό της θάλασσας. Το ιώδιο δεν βρίσκεται ποτέ ελεύθερο στη φύση. Το θαλασσινό νερό περιέχει υπό μορφή ανιόντων Ι 50mg/1 τόνο θαλλασσινού νερού (βλέπε Πίνακα).

                               ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ       

ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ Ι (ppm)

Επιφάνεια ΑΤΛΑΝΤΙΚΟΥ

ΩΚΕΑΝΟΥ

4.89.10-2

Βυθός ΑΛΤΑΝΤΙΚΟΥ

3.6.10-2

Επιφάνεια ΕΙΡΗΝΙΚΟΥ

4.3.10-2

Θυθός ΕΙΡΗΝΙΚΟΥ

4.8.10-2

Κύρια παραγωγή παγκοσμίως Ιωδίου είναι η ΧΙΛΗ όπου παρασκευάζεται από το νίτρο της Χιλής.

Οι άλλες χώρες παρασκευάζουν το Ιώδιο από φυσική άλμη (φύκια) σταθερού ισότυπου Ι127.

Έλλειψη του Ι προκαλεί βρογχοκήλη δηλαδή διόγκωση του θυρεοειδή αδένα.

ΕΝΩΣΕΙΣ ΙΩΔΙΟΥ

  • · ΙΩΔΙΟΥΧΟ ΝΑΤΡΙΟ (NaI)

`Προστίθεται στο μαγειρικό αλάτι για να γίνει αύξηση της περιεκτικότητας του σε ιώδιο, καθιστώντας της πρόσληψή του σημαντική πηγή πρόσληψης Ι για τον οργανισμό του ανθρώπου.

  • · ΙΩΔΙΟΥΧΟ Κ (ΚΙ)

Προστίθεται στο αλάτι, στις διάφορες ζωοτροφές για κάλυψη της απαραίτητης πρόσληψης Ι από τον οργανισμό. Χρήση στην Ιατρική Επιστήμη για θεραπεία Βρογχοκήλης, μυκητίασης.

Βάμμα Ιωδίου : αιθηνιλικό διάλυμα ιωδιούχου Κ (ΚΙ) και ιωδίου.

Η χημική δομή του Ιωδίου δίνει βάση για ένωση με άλλα αλογόνα στοιχεία (διαλογονικές ενώσεις) με ιώδια  (πεντασθενές Ι Ι2Ο5)

Το Ι έχει 37 ισότοπα.

Ισότοπο : Ένα από σειρά χημικών στοιχείων με ταυτόσημες χημικές ιδιότητες, διαφορετικά ΑΒ-φορτία.

Σταθερό είναι μόνον το Ι127 με χρόνο υποδιπλασιασμού 1517 εκατομμύρια χρόνια (παραπροϊόν πυρηνικών δοκιμών και ατυχημάτων)!!!!

4 ισότοπα του Ιωδίου χρησιμοποιούνται θεραπευτικά (Ι123 – Ι124 – Ι126 – Ι131) στην Ιατρική.

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ Ι

Το ανθρώπινο σώμα περιέχει φυσιολογικά 14mg Iωδίου.

Συγκεντρώνεται κυρίως στο θυρεοειδή αδένα και είναι απαραίτητο συστατικό της θυροξίνης (ορμόνης του θυρεοειδή αδένα).

Η θυροξίνη διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στο σύνολο του μεταβολισμού (πρωτεΐνες – λίπη – υδατάνθρακες) για το σύνολο των κυττάρων και ιστών του ανθρώπινου οργανισμού. Έτσι οι θυρεοειδικές ορμόνες επηρεάζουν – ανάπτυξη εγκεφάλου – επούλωση ιστών – παραγωγή ενέργειας.

Έλλειψη Ιωδίου στον οργανισμό προκαλεί βρογχοκήλη.

Στις παραθαλάσσιες περιοχές αυτό δεν αποτελεί πρόβλημα και τούτο διότι το ιώδιο της  ατμόσφαιρας με την βροχή και χιόνι μεταφέρονται στα φυτά και ζώα.

Στις χώρες όπου δεν υπάρχει θάλασσα, προστίθενται Ιώδιο στα τρόφιμα και σιτηρέσια.

Το Ιώδιο χρησιμοποιείται στην φαρμακευτική σαν απολυμαντικό, αντισηπτικό (βάμμα ιωδίου – Povidone iodine), είτε αυτούσιο είτε με τη μορφή διαλύματος σε αιθυλική αλκοόλη.

Όπως και νερό μαζί με ιωδιούχο κάλιο (βάμμα ιωδίου) επίσης σαν ιωδοφόρμιο (CHI3) με εφαρμογές στην Παρασκευή φαρμάκων και απολυμαντικών.

Το Ι13 (ραδιενεργό) χρησιμοποιείται στις ακτινοδιαγνωστικές μεθόδους (σκιαγραφικό μέσο απεικόνισης).

Επίσης το Ιώδιο χρησιμοποιείται και στην Αναλυτική Χημεία, για την ποιοτική ταυτοποίηση ορισμένων οργανικών ενώσεων, και τον ποσοτικό προσδιορισμό με βάση τη μέθοδο της ιωδιομετρίας (Δέσμεση ιωδίου γίνεται ογκομετρικά).

Το Ιώδιο επίσης υπό μορφή ιωδιούχου αργύρου χρησιμοποιείται στην φωτογραφική τέχνη.

Επίσης ο ιωδιούχος άργυρος χρησιμοποιείται από τους μετεωρολόγους για σχηματισμό νεφών και δημιουργία τεχνητής βροχής.

ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ

Η άμεση επαφή Ιωδίου με το δέρμα προκαλεί ερεθισμούς. Διαλύματα ιωδίου με μεγάλη περιεκτικότητα Ιωδίου μπορεί να προκαλέσουν βλάβες δέρματος και ιστών.

Το ιώδιο σαν στοιχείο είναι τοξικό αν το λάβει κανείς από το στόμα.

Θανατηφόρα δόση Ιωδίου σε ενήλικα> 2-3γραμ.

Η περιεκτικότητα των ατμών Ιωδίου δεν πρέπει να υπερβαίνει το 1mg/cm3 και είναι εξαιρετικά επικίνδυνη η μορφή αυτή του ιωδίου για τα μάτια και το αναπνευστικό σύστημα.

Η ανάμιξει του Ιωδίου με αμμωνία και νερό παράγει ιωδίδιο του αζώτου εξαιρετικά ευαίσθητο εκρηκτικό μήγμα που διασπάται σε άζωτο – πυκνούς ατμούς ιωδίου.

Ι131 : ραδιενεργό ιώδιο – Ραδιονουκλιδικό ιώδιο χρήση αυτού σε ιατρικές και φαρμακευτικές εφαρμογές. Η μορφή του ιωδίου αυτού αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου ραδιενεργού ακτινοβολίας στα προϊόντα της σχάσης του πυρήνα (πυρηνική σχέση).

ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΣΧΑΣΗ : η διαδικασία κατά την οποία ένας ασταθής ατομικός πυρήνας διασπάται (σχάση) σε 2 ή περισσότερους μικρότερους πυρήνες και παραπροϊόντα (σωματίδια).

Η ραδιενέργια των προϊόντων πυρηνικής έκρηξης (σχάσης με ατομική βόμβα) προκαλείται κυρίως από βραχύβια ισότοπα όπως το Ιώδιο 131 Βα140. Το Ι131 αποτελεί σημαντικό προϊόν επίσης σχάσης ουρανίου και πλουτωνίου και θεωρείται υπεύθηνο για μεταλλάξεις και θανάτους.

Η έλλειψη Ι2 από τον ανθρώπινο οργανισμό μπορεί να προκαλέσει :

  • · Αύξηση σωματικού βάρους
  • · Αδυναμία (επιβράδυνση μεταβολισμού λόγω της έλλειψης ιωδίου)
  • · Τριχόπτωση – ξηρότητα δέρματος
  • · Ευαισθησία στην μείωση της θερμοκρασίας
  • · Ελλάτωση καρδιακών παλμών
  • · Επιπλοκή στην εγκυμοσύνη
  • · Διαταραχές έμμονης ρύσης

Όλες τα παραπάνω συμπτώματα οφείλονται σε έλλειψη ιωδίου, μείωση σχηματισμού θυροξίνης ελάττωση του μεταβολισμού.

ΤΡΟΦΕΣ ΠΛΟΥΣΙΕΣ ΣΕ ΙΩΔΙΟ

  • · ΜΠΑΚΑΛΙΑΡΟΣ 85gr 60% της συνιστάμενης ημερήσιας πρόσληψης.
  • · ΓΙΑΟΥΡΤΙ 1 ΚΕΣΕΔΑΚΙ 50% της ημερήσια πρόσληψης Ιωδίου2.
  • · ΙΩΔΙΟΥΧΟ ΑΛΑΤΙ ¼ κουταλιάς γλυκού (1,5gr) 47% της δόσης Ιωδίου που χρειάζεται κάθε μέρα.
  • · ΓΑΡΙΔΕΣ (μερίδα 85gr) αποτελεί 23% της ημερήσιας δόσης Ιωδίου.
  • · 1 ΑΥΓΟ ΜΕΓΑΛΟ 18% συνιστώμενη ημερήσια δόση .
  • · ΤΟΝΟΣ κονσέρβα 85gr 11% ημερήσιας βάσης Ιωδίου.
  • · ΔΑΜΑΣΚΗΝΑ ΑΠΟΞΗΡΑΜΕΝΑ 2 τεμάχια, 9% συνιστώμενη δόση.

Dr. ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΛΙΑΚΜΑΝΗΣ

Ref. : - Merck Man 18th

-        Βικιπαίδεια

-        NMed.gr

Η πιο συχνή του τρόμου.

Ιδιοπαθής σημαίνει ότι δεν έχει γνωστή αιτία, γνωστό υπόστρωμα. Περίπου οι μισές περιπτώσεις Ι.Τ. έχουν οικογενή χαρακτήρα (50% πιθανότητες), με εμφάνιση από την εφηβεία μέχρι την ενήλικη ζωή.

Στατιστικά στοιχεία αναφέρουν ότι 1 στα 20 άτομα άνω των 40 ετών, εμφανίζει ιδιοπαθή τρόμο.

Η προσβολή Ι.Τ. αφορά τα χέρια και τους βραχίονες (άνω άκρα).

Μερικά άτομα εκδηλώνουν τον Ι.Τ. μόνον σε ορισμένες θέσεις του σώματος («στατικός τρόμος – τρέμουλο»), ενώ άλλα άτομα με Ι.Τ. με την αρχή κινήσεων (π.χ. γραφή – φαγητό «κινητικός τρόμος»).

Τα περισσότερα άτομα με Ι.Τ. εμφανίζουν και τις 2 μορφές αυτής (στατικό – κινητικό τρόμο).

Με τον καιρό ο τρόμος των χεριών και βραχιόνων εμφανίζεται στο κεφάλι – μάτια – βλέφαρα – γλώσσα – σαγόνι – στην φωνή. Σπάνια επεκτείνεται στα κάτω άκρα.

Κατά την επιτέλεση εκούσιων (με τη θέλησή μας) κινήσεων ο τρόμος επιδεινώνεται. Αυτό έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τον τρόμο που εμφανίζει η νόσος Parkinson όπου χαρακτηριστικά σε αυτήν ο τρόμος ελαττώνεται στις ακούσιες κινήσεις.

Χαρακτηριστικά ο τρόμος της νόσου Parkinson είναι τρόμος ηρεμίας (το άτομο εμφανίζεται σαν να «μετράει νομίσματα» ή να «τυλίγει στριφτό τσιγάρο»).

Τα άτομα πάντως με ιδιοπαθή τρόμο έχουν πιθανότητες 4 – 5 φορές περισσότερες για να εμφανίσουν νόσο Parkinson.

Το τρέμουλο του Ι.Τ. εξαφανίζεται κατά τον ύπνο και όπως αναφέρθηκε χαρακτηριστικά εμφανίζεται και επιδεινώνεται στις εκούσιες κινήσεις.

Η σοβαρότητα όπως και ένταση του τρόμου μπορεί να διαφέρουν ακόμα και από ώρα σε ώρα της ημέρας (κατά την διάρκεια του 24ώρου) αλλά και από τη μία ημέρα στην άλλη.

Γενικά ο ιδιοπαθής τρόμος επιδεινώνεται παράλληλα με την ηλικία.

Τα αίτια όπως αναφέρθηκε του Ι.Τ. παραμένουν άγνωστα. Νεκροτομικά ευρήματα ανέδειξαν κυρίως εκφυλιστικές αλλοιώσεις – σωμάτια lewy – (εναπόθεση πρωτεΐνης) που εμφανίζονται και στη νόσο Parkinson αλλά σε διαφορετικά σημεία του εγκεφάλου.

Οι εκφυλιστικές βλάβες εντοπίζονται κυρίως στην παρεγκεφαλίδα [απώλεια κυττάρων που παράγουν γ-αμινο-βουταρικό οξύ (GABA) που είναι διαβιβαστής μηνυμάτων, ερεθισμάτων μεταξύ των κυττάρων του εγκεφάλου].

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ Ι.Τ.

Ø  Αρχίζει από τη μία πλευρά του κορμού συνήθως.

Ø  Επιτείνεται με τις εκούσιες κινήσεις.

Ø  Συνήθως προσβάλλει τα χέρια ένα ή αμφότερα.

Ø  Χαρακτηρίζεται από «ΝΑΙ-ΝΑΙ» κατάφαση ή «ΟΧΙ-ΟΧΙ» χαρακτηριστική κίνηση του κεφαλιού.

Ø  Επιτείνεται από συναισθηματικές φορτίσεις, κούραση, ακραίες θερμοκρασίες περιβάλλοντος, χρήση καφεΐνης.

ΔΙΑΦΟΡΕΣ Ι.Τ. – ΝΟΣΟΥ PARKINSON (N.P.)

Ø  Χρόνος τρόμου : Ο ιδιοπαθής τρόμος εμφανίζεται στις εκούσιες κινήσεις. Αντίθετα ο τρόμος της V.P. είναι «τρόμος στάσης».

Ø  Σύνοδα συμπτώματα : Ο Ι.Τ. δεν προκαλεί διαταραχές βάδισης όπως στην νόσο Parkinson (ν.P.) όπου χαρακτηριστικά το «άτομο κυνηγάει τη σκιά του». Σπάνια το Ι.Τ. εμφανίζει αταξία.

Ø  Εντοπίσεις τρόμου : Ι.Τ. περιορίζεται στα χέρια, κεφάλι, φωνητικές χορδές. Η ν.P. αρχίζει από τη μία πλευρά του κορμού και επεκτείνεται σε όλο το σώμα.

ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΤΡΟΜΟΥ

Μεταλλάξεις γεννητικές : Μεταβιβάζεται με τον αντισωματικό επικρατούντα χαρακτήρα πιθανότητες 50%.

Ηλικία : Εμφανίζεται στην ηλικία των 40 ετών και πάνω.

Η επιδείνωση του Ι.Τ. με την πάροδο του χρόνου καθιστά τις ασχολίες της καθημερινότητας μεγάλο πρόβλημα [από το κράτημα ενός ποτηριού – ατομική υγιεινή (πλύσιμο προσώπου – δοντιών) – γράψιμο].

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Γίνεται με την λήψη λεπτομερούς οικογενούς και ατομικού αναμνηστικού σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα και αφού αποκλειστούν άλλες νόσοι, όπως :

α) Η υπογλυκαιμία, που προκαλείται σε άτομα που πάσχουν από Σακχαρώδη Διαβήτη. Βέβαια η υπογλυκαιμία αυτή που μπορεί να συνοδεύεται με τρόμο, χαρακτηρίζεται από βαρειά καθολική εφίδρωση.

β) Η νόσος του Parkinson.

γ) Από σκλήρυνση κατά πλάκας.

Γενικά πρέπει να γίνεται λεπτομερής εξέταση κυρίως,

ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗ

Ø  Τενόντια αντανακλαστικά

Ø  Έλεγχος μυϊκός ισχύος – τόνου μυών

Ø  Δοκιμασία αφής – ευαισθησίας

Ø  Έλεγχος βαδίσματος

Ø  Δοκιμασία χρήσης «ποτηριού».

 

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

Ø  Έλεγχος θυρεοειδή – Μεταβολική νόσος (π.χ. Σ.Δ.)

Ø  Παρενέργειες από λήψη φαρμάκων

Ø  Επίπεδα (μέτρηση) αλκοόλης στο αίμα

Ø  Χημικές ουσίες που προκαλούν τρόμο (Μόλυβδος)

Ø  Έλεγχος γραφής (δημιουργία σαλίγκαρου) βλέπε Σχήμα 1.

 

Δοκιμασία γραφής – Σχήμα 1

ΘΕΡΑΠΕΙΑ Ι.Τ.

Χορήγηση φαρμάκων

Ø  Β-αποκλειστές : Κύρια χρήση τους στην Αρτηρ. Υπέρταση. Το Inderal (propanodol) σε μερικά άτομα σταματάει τον Ι.Τ. Δεν χορηγούνται σε περιπτώσεις Άσθματος – Καρδιακών Προβλημάτων – Σακχ. Διαβήτη.

Ø  Αντι-επιληπτικά φάρμακα : Χορήγηση Primidone (mysoline) αντί για b-blockers. Επίσης – Neurortin – Topiramate.

Ø  Ηρεμιστικό, χορήγηση alprazolam (Xanax) για αντιμετώπιση τρόμου από stress, ένταση.

Ø  Ενέσεις Botox : Περιορισμένη χρήση ειδικά στον τρόμο κάλυψης και τρέμουλο φωνής. Βελτίωση άνω των 3 μηνών.

ΠΡΟΣΟΧΗ : Η χρήση Botox μπορεί να προκαλέσει αδυναμία στα δάκτυλα και αν υπάρχει τρέμουλο φωνής προκαλεί βράγχο φωνής και δυσκολία κατάποσης.

Dr. ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΛΙΑΚΜΑΝΗΣ

ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΓΡΙΠΠΗΣ

Το αντιγριππικό εμβόλιο, αποτελείται : 1) από πλήρως αδρανοποιημένο ιό, που είναι αντιγονικός, αλλά όχι λοιμογόνος είτε 2) από υπομονάδες (subunit vaccines), που είναι τα κεκαθαρμένα αντιγόνα επιφονείος αιμοσυγκολλητίνη (ΗΑ) και νευρομινιδάση (ΝΑ).

Η σύσταση των εμβολίων αλλάζει κάθε χρόνο, σύμφωνα με τις οδηγίες του Π.Ο.Υ. Τα τελευταία χρόνια, τα εμβόλια περιέχουν τρείς αδρανοποιημένους ιούς, δύο τύπους Α (Η3Ν2 και Η1Ν1) και έναν τύπου Β.

Το εμβόλιο δημιουργεί ανοσία στο 60-90% των ενηλίκων. Τα επίπεδα ανοσίας είναι χαμηλότερα στους ηλικιωμένους, στους έχοντες αιματολογικές κακοήθειες, στου σπληνεκτομηθέντες και στους μεταμοσχευθέντες.

Επαρκής ανοσία, παρατηρείται 2 εβδομάδες μετά τον εμβολιασμό και διαρκεί ένα έτος.

Ο εμβολιασμός μειώνει κατά 80% την θνητότητα από την γρίππη, αποτρέπει την εμφάνιση επιπλοκών της νόσου, ελαττώνει τον αριθμό των νοσηλειών και την αποχή από την εργασία.

Το εμβόλιο χορηγείται κάθε χρόνο (Οκτώβριο ή Νοέμβριο).

Χορηγούνται 0,5 ml του εμβολίου ΙΜ ή ΥΔ στον δελτοειδή μύ. Δεν χρειάζεται δεύτερη δόση μέσα στον ίδιο χρόνο.

Σε δύο εβδομάδες έχουμε προστατευτικά αντισώματα. Στα παιδιά < 9 ετών που εμβολιάζονται για πρώτη φορά – δύο δόσεις εμβολιασμού σε διάστημα τουλάχιστον ενός μήνα η μία από την άλλη.

Αντενδείξεις για τον εμβολιασμό, είναι :

  1. 1. Όταν έχει σημειωθεί αλλεργική αντίδραση σε προηγούμενο εμβολιασμό.
  2. 2. Όταν υπάρχει ιστορικό αλλεργίας στα αυγά.
  3. 3. Όταν υπάρχει οξεία εμπύρετη νόσος.
  4. 4. Νεογνά < των έξι (6) μηνών.

(Σε παιδιά < 13 ετών πρέπει να χορηγούνται μόνον split virus vaccines)

Το αντιγριππικό εμβόλιο, συνιστάται :

  1. 1. Σε άτομα > ων 65 ετών.
  2. 2. Σε άτομα υψηλού κινδύνου (με χρόνια υποκείμενα νοσήματα), όπως ΧΑΠ, βρογχικόν άσθμα, καρδιακή ανεπάρκεια, αλκοολισμό και κίρρωση, σακχαρώδη διαβήτη, νεφρική ανεπάρκεια, σπληνεκτομή και λειτουργική ασπληνία, ανοσοκαταστολή από οποιαδήποτε αιτία, άτομα με νευρομυϊκές διαταραχές που είναι επιρρεπή σε εισροφήσεις.
  3. 3. Σε έγκυους κατά τον 2ο και 3ο τρίμηνο της κυήσεως.
  4. 4. Σε όλο τον υγειονομικό πληθυσμό (γιατρούς-νοσηλευτές) που περιθάλπουν άτομα υψηλού κινδύνου.
  5. 5. Στους ανεμβολίαστους που πρόκειται να ταξιδέψουν σε περιοχές με υψηλό κίνδυνο νόσησης.

Επιπλοκές του αντιγριππικού εμβολιασμού (ανεπιθύμητες ενέργειες).

Η πλέον συχνή ανεπιθύμητη ενέργεια είναι το άλγος στην περιοχή της ένεσης (10-64%).

Σπάνια (<1%) εμφανίζεται πυρετός, ρίγος και κακουχία, συνήθως εντός 6-12 ωρών μετά τον εμβολιασμό και διαρκεί 1-2 ημέρες.

Πολύ σπάνια παρουσιάζεται αναφυλακτική αντίδραση, αγγειΐτιδα και δερματομυοσίτιδα.

Η πλέον σοβαρή επιπλοκή, όμως, του αντιγριππικού εμβολιασμού είναι το Σύνδρομον Guillain-Borré, μία απομυελινωτική νόσος των περιφερικών νεύρων (μία περίπτωση περίπου ανά εκατομμύριο εμβολιασθέντων). Είναι λοιπόν σκόπιμο να μην χορηγείται σε άτομα με ιστορικό εμφάνισης του συνδρόμου ή με άλλη ενεργό νευρολογική νόσο.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΓΡΙΠΠΗΣ

Οι αδαμαντίνες (αμανταδίνη και ριμανταδίνη) έχουν δράση μόνον κατά του ιού τύπου Α, ενώ οι αναστολείς νευραμινιδάσης (Ζαναμιβίρη και Οσελταμιβίρη) είναι δραστικές και κατά του ιού τύπου Β.

Η αμανταδίνη χρησιμοποιείται σε παιδιά και ενήλικες ενώ η ριμονταδίνη μόνον σε ενήλικες.

Και τα δύο φάρμακα μπορούν να δωθούν είτε σαν προφύλαξη είτε ως θεραπεία.

Μπορεί να χρησιμοποιηθούν ως προφύλαξη σε άτομα που έχουν μόλις εμβολιασθεί κατά του ιού της γρίππης και δεν έχουν συνεπώς ακόμη αναπτύξει αντισώματα κατά της γρίππης (συνηθισμένη ανάπτυξη 2 εβδομάδες).

Επίσης, η ριμπαβαρίνη έχει δοκιμασθεί στην θεραπεία της γρίππης, σε εισπνοές, σε δόση 1,1gLd σαν 20mg/mL διάλυση σε διάστημα 12-18 ωρών ημερησίως ως εισπνεόμενο αεροζόλ με παροχή οξυγόνου για 3-7 ημέρες.

 Ειδική μνεία χρειάζεται το Σύνδρομο Reye το οποίο αποτελεί εξωπνευμονική επιπλοκής της γρίππης από ιό τύπου Β. Εμφανίζεται στην παιδική ηλικία μετά από χορήγηση σαλυκιλικών (ασπιρίνης) που χορηγούνται κατά την διάρκεια της γριππώδους συνδρομής.

Η γρίππη δεν υποχωρεί αλλά εμφανίζονται ναυτία και έμετοι διάρκειας συνήθως 1-2 ημερών, για να ακολουθήσει μία πλειάδα συμπτωμάτων από το Κ.Ν.Σ. (υπερδραστηριότητα – υπερκινηκότητα – σύγχυση – κώμα – σπασμοί).

Χαρακτηριστική είναι η ηπατομεγαλία : συμμετοχή του ήπατος με αύξηση του όγκου του και επηρεασμό της λειτουργίας του (αύξηση τρανσαμινασών, χολερυθρίνης, LDH), (σημαντική ελακτικής δεϋδρογενάσης, μέτρια αύξηση της χολερυθρίνης και αμμωνίας).

Υπάρχει κίνδυνος εγκεφαλικού οιδήματος και υπογλυκαιμίας – υπογλυκαιμικού κώματος και συνιστάται εισαγωγή ΜΕΘ.

Dr. ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΛΙΑΚΜΑΝΗΣ

e-genius.gr ...intelligent web software